Savcılıktan ya da adliyeden bir telefon gelir, karşıdaki kişi kendini “uzlaştırmacı” olarak tanıtır ve karşı tarafla anlaşmak isteyip istemediğinizi sorar. Bu teklif ceza dosyasının seyrini değiştirebilir: Uzlaşma sağlanırsa dava hiç açılmayabilir ya da açılmış dava düşebilir.
Ama teklifi kabul etmeden önce hangi suçların uzlaşmaya tabi olduğunu, sürenin kaç gün olduğunu ve imzanın neleri bağladığını bilmek gerekiyor.
Uzlaştırma, belirli suçlarda şüpheli ile mağdurun, savcılığın görevlendirdiği bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinde düzenlenir. Anlaşma bir özür, bir ödeme, zararın giderilmesi ya da başka bir edim olabilir. Taraflar anlaşır ve şüpheli edimini yerine getirirse ceza yargılaması sona erer.
CMK 253/1’e göre uzlaştırma şu suçlarda uygulanır:
CMK 253/3’e göre şikâyete bağlı olsa bile şu suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez:
Hakaret davalarında bu nokta sıkça karıştırılır: Hakaret şikâyete bağlıdır ama uzlaşmaya tabi değildir. Bu suçta şikâyetten vazgeçme mümkündür, ancak uzlaştırmacı görevlendirilmez.
Uzlaşmaya tabi bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. 7571 sayılı Kanunla eklenen istisnaya göre ise önödeme kapsamındaki bir suçla uzlaşma kapsamındaki bir suç birlikte işlenmişse, uzlaşma kapsamındaki suç için uzlaştırma yapılabilir. Basit dolandırıcılık uzlaşmaya tabidir; internet, banka ya da kredi kurumu kullanılarak işlenen nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) ise bu listede yer almaz.
CMK 253/4’e göre uzlaşma teklifinden itibaren 7 gün içinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Teklif telefonla, açıklamalı tebligatla ya da istinabe yoluyla yapılabilir. Şüpheli, mağdur ya da suçtan zarar gören 18 yaşından küçükse teklif kanuni temsilcisine yapılır.
Uzlaştırmacının işi en geç 30 gün içinde sonuçlandırması gerekir; uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında en fazla 20 gün olmak üzere iki kez uzatabilir. Birden fazla mağdur varsa uzlaşma için hepsinin kabul etmesi gerekir.
| Aşama | Edim hemen yerine getirilirse | Edim taksitli ya da ileri tarihliyse |
|---|---|---|
| Soruşturma (savcılık) | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (dava açılmaz) | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi; edim yerine getirilmezse dava açılır |
| Kovuşturma (mahkeme) | Davanın düşmesi | Durma kararı; edim yerine getirilmezse yargılamaya devam edilir |
Erteleme ve durma süresince zamanaşımı işlemez. Uzlaşma raporu, edim yerine getirilmezse doğrudan icraya konulabilen bir belge (İİK 38 kapsamında ilam niteliğinde belge) hükmündedir.
Uzlaşmanın gerçekleşmediği durumlarda dava devam eder; mahkûmiyet hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumlar gündeme gelebilir. Bu konuyu HAGB rehberimizde anlattık.
Şikâyete bağlı suçların yanı sıra kasten yaralama (bazı hâller hariç), taksirle yaralama, basit tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, basit dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi CMK 253’te sayılan suçlardır.
Hayır. Hakaret şikâyete bağlı olsa da CMK 253/3 uyarınca uzlaştırma kapsamı dışındadır.
7 gün içinde karar bildirilmezse teklif reddedilmiş sayılır ve soruşturma normal şekilde devam eder.
Kural olarak hayır. Yalnızca uzlaşma anında tespit edilemeyen ya da sonradan ortaya çıkan zararlar için dava açılabilir.
Taksitli ya da ileri tarihli edim yerine getirilmezse soruşturma aşamasında kamu davası açılır, kovuşturma aşamasında yargılamaya devam edilir. Uzlaşma raporu ayrıca icra takibine konulabilir.
Tüm itiraz süreleri tek sayfada: Ceza, ödeme emri ve kararlara nereye, kaç gün içinde itiraz edileceğini İtiraz Süreleri Rehberi‘nde bulabilirsiniz.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu yazı yürürlükteki mevzuata dayanarak genel bilgi vermek için hazırlandı. Hukuki bir sorununuz varsa ilgili kuruma ya da bir avukata danışın.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
5
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
