Bir çocuğun karıştığı ağır bir olay haberlere düştüğünde ilk sorulan soru hep aynıdır: “Bu yaştaki birine ceza verilebiliyor mu?” Cevap tek bir yaşa bağlı değil. Türk Ceza Kanunu çocukları üç gruba ayırır ve her gruba farklı kurallar uygular. Ağustos ayında yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun ise bu kuralların bir kısmını değiştirdi.
Aşağıda ceza ehliyeti yaşının ne olduğunu, hangi yaşta hangi cezanın verildiğini ve yeni düzenlemenin neyi değiştirip neyi değiştirmediğini kanun metniyle anlattık.
Ceza ehliyeti, bir kişinin işlediği suç nedeniyle cezalandırılabilmesi için gereken yeterliliktir. Türk Ceza Kanunu bunu “ceza sorumluluğu” olarak düzenler ve yaşa göre ayrım yapan madde TCK 31‘dir.
Belirleyici olan, çocuğun bugünkü yaşı değil, fiili işlediği sıradaki yaşıdır. 17 yaşında işlenen bir suç, yargılama sırasında kişi 18’i geçmiş olsa bile çocuklara ilişkin kurallarla değerlendirilir.
Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. Bu çocuklar hakkında ceza kovuşturması yapılamaz. Ancak çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK 31/1).
Bu tedbirler Çocuk Koruma Kanununda sayılır: danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirleri. Amaç cezalandırmak değil, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaktır.
12 yaşını doldurmuş ama 15 yaşını doldurmamış çocuklarda kanun otomatik bir sonuç öngörmez. Mahkeme, çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayıp algılayamadığına ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişip gelişmediğine bakar (TCK 31/2).
15 yaşını doldurmuş ama 18 yaşını doldurmamış kişilerin ceza sorumluluğu vardır. Ancak cezaları yetişkinlere göre indirilir (TCK 31/3):
Basit bir örnek vermek gerekirse: Yetişkin biri için 3 yıl hapis gerektiren bir suçta, 15-18 yaş grubundaki bir çocuğa üçte bir indirimle 2 yıl, algılama yeteneği olduğu kabul edilen 12-15 yaş grubundaki bir çocuğa ise yarı indirimle 1 yıl 6 ay hapis verilir. Bu, yalnızca yaş indiriminin etkisini gösteren bir örnektir; mahkeme başka artırım ve indirimleri de uygular.
8 Ağustos 2026’da kabul edilen 7593 sayılı Kanun, TCK 31’de iki önemli değişiklik yaptı.
1. Ağır suçlarda cezalar arttı. Yukarıdaki üst sınırlar yeni hâlleridir. Değişiklikten önce örneğin 15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 18-24 yıl, diğer suçlarda üst sınır 12 yıldı; 12-15 yaş grubunda ise bu rakamlar 12-15 yıl ve 7 yıldı.
2. Bazı suçlarda indirim uygulanmayabilir. Maddeye eklenen dördüncü fıkraya göre kasten öldürme (TCK 81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK 87/2 ve 87/4) suçlarında mahkeme şunlara bakarak indirimi uygulamayabilir:
Bu durumda 15-18 yaş grubundaki kişiye üçüncü fıkradaki indirimler uygulanmayabilir. Ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş grubundaki çocuklara ise ikinci fıkra yerine üçüncü fıkra, yani 15-18 yaş grubunun kuralları uygulanabilir.
Kanun ayrıca Çocuk Koruma Kanunundaki “suça sürüklenen çocuk” ifadesini “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirdi. 7593 sayılı Kanunun silah, bıçak ve veli sorumluluğuna ilişkin diğer hükümlerini 7593 sayılı Kanun neler getirdi yazımızda anlattık.
Hayır. Kamuoyunda “yaş sınırı düşürüldü” şeklinde aktarılsa da TCK 31’deki 12, 15 ve 18 yaş sınırları aynen duruyor. 12 yaşından küçüklerin ceza sorumluluğu hâlâ yoktur. Değişen, belirli ağır suçlarda 15-18 yaş grubuna indirimin uygulanmayabilmesi ve 12-15 yaş grubuna bir üst grubun kurallarının uygulanabilmesidir.
Yıl içinde değişen tüm kanunlar tek sayfada: Yargı paketleri, yeni kanunlar ve önemli kararlar için Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.
Türk Ceza Kanununa göre fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. 12-15 yaş arasında çocuğun fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğine bakılır. 15-18 yaş arasındakilerin ceza sorumluluğu vardır, ancak cezaları indirilir. Tam ceza sorumluluğu 18 yaşında başlar.
18 yaşında. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmuş kişilere TCK 31’deki yaş indirimleri uygulanmaz.
Ceza kovuşturması yapılamaz ve ceza verilmez. Ancak danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma gibi çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Hayır. 12, 15 ve 18 yaş sınırları aynı kaldı. Değişen; ağır suçlarda cezaların artırılması ve kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında mahkemenin bazı şartlarla yaş indirimini uygulamayabilmesidir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; güncel mevzuat esas alınmıştır. Kişisel durumunuz için bir hukukçuya danışmanız en doğruşudur.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
