Yalan Şahitliğin Cezası Ne Kadar? TCK 272 Kademeleri, Etkin Pişmanlık ve Akraba İçin Yalan Söylemek

11 Kasım 2026 13:46

BEĞENDİM

“Arkadaşım için ifade ver, şöyle gördüm de.” Ya da mahkemede bir akrabanın lehine küçük bir “düzeltme”. Çoğu kişi tanıklığı bir iyilik olarak görüyor; yalan söylemenin sonucunu ise ancak hakkında soruşturma başlayınca öğreniyor.

Yalan tanıklık, Türk Ceza Kanununun 272. maddesinde düzenlenen bir suç. Ceza, yalanın nerede söylendiğine ve kimin hakkında ne sonuç doğurduğuna göre birkaç aydan otuz yıla kadar uzanabiliyor. Aşağıda kademeleri, cezasız kalma ihtimallerini ve sık karıştırılan noktaları kanun metnine dayanarak anlattık.

Yalan tanıklığın cezası: TCK 272

Soruşturma aşamasında, tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde (örneğin karakolda ya da savcılıkta) gerçeğe aykırı tanıklık: 4 aydan 1 yıla kadar hapis.
Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklık: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis.
Üst sınırı 3 yıldan fazla hapis gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturmasında yalan tanıklık: 2 yıldan 4 yıla kadar hapis.

Mahkeme huzurunda yapılan tanıklık, ceza davası ile sınırlı değildir. Bir boşanma, alacak veya iş davasında mahkemede yalan söyleyen tanık da 272/2 kapsamına girer.

Yalanın sonucu ağırlaştıkça ceza artar

Kanun, yalan tanıklık yüzünden aleyhine tanıklık yapılan kişinin başına gelenlere göre cezayı katmanlı biçimde ağırlaştırır:

Kişi hakkında gözaltı ve tutuklama dışında bir koruma tedbiri uygulanmış ve sonunda beraat etmiş ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmişse, ceza yarı oranında artırılır.
Kişi gözaltına alınmış ya da tutuklanmış ve sonradan beraat etmişse, yalan tanık ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan da sorumlu tutulur.
Kişi hapis dışında adli veya idari bir yaptırıma uğramışsa: 3 yıldan 7 yıla kadar hapis.
Kişi ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasına mahkûm olmuşsa: 20 yıldan 30 yıla kadar hapis; cezanın infazına başlanmışsa bu ceza yarı oranında artırılır.

Gerçeği söylemek için geç değilse: etkin pişmanlık

TCK 274, yalan tanıklık yapan kişiye geri dönüş yolu bırakır. Belirleyici olan, gerçeğin hangi aşamada söylendiğidir:

Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması doğuran bir karar ya da hüküm verilmeden önce gerçek söylenirse ceza verilmez.
Böyle bir karar verildikten sonra ama hükümden önce söylenirse, ceza yarısından üçte ikisine kadar indirilebilir.
Mahkûmiyet kararı kesinleşmeden önce söylenirse, ceza üçte birinden yarısına kadar indirilebilir.

Akraba için yalan söylemek

TCK 273, iki durumda cezada indirim yapılabileceğini, hatta ceza verilmeyebileceğini öngörür:

Kişinin kendisinin ya da üstsoyunun, altsoyunun, eşinin veya kardeşinin soruşturma ve kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir konuda yalan tanıklık yapması,
Tanıklıktan çekinme hakkı olduğu hâlde bu hak kendisine hatırlatılmadan yalan tanıklık yapması.

Bu imkân, özel hukuk uyuşmazlıklarında (örneğin boşanma ya da alacak davasında) yapılan yalan tanıklık için uygulanmaz. Ayrıca indirim ya da cezasızlık bir hak değil, mahkemenin takdirindedir. Yakınınız aleyhine tanıklık yapmak istemiyorsanız doğru yol, kanunun tanıdığı tanıklıktan çekinme hakkını kullanmaktır.

Sanık ya da taraf yalan söylerse

Yalan tanıklık suçu yalnızca tanık sıfatıyla dinlenen kişi tarafından işlenebilir. Şüpheli veya sanık tanık değildir; kimse kendisi aleyhine beyanda bulunmaya zorlanamaz. Bu yüzden sanığın kendi savunmasında gerçeğe aykırı beyanı bu suçu oluşturmaz.

Hukuk davalarında ise taraflar için ayrı bir hüküm var: Yemin ettirilen davacı ya da davalı yalan yere yemin ederse, TCK 275’e göre 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir. Hüküm verilmeden önce gerçeğin söylenmesi hâlinde ceza verilmez.

Davada sunulan mesajların ve ekran görüntülerinin delil değerini ekran görüntüsü delil olur mu yazımızda, mahkûmiyet yerine verilebilecek bir kararı da HAGB nedir yazımızda anlattık.

Hangi karara nerede ve kaç günde itiraz edilir? Ceza, ödeme emri ve mahkeme kararlarına itiraz yolları için İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.

Tanıklıkta gerçeğe aykırı beyan kadar, çağrıldığı hâlde hiç gitmemek de kişinin başına iş açabilir. Tanıklık çağrısına uymazsanız neler olabileceğini başka bir yazıda inceledik.

Sık Sorulan Sorular

Yalan şahitliğin cezası ne kadar?

Soruşturma aşamasında 4 ay–1 yıl, mahkeme huzurunda 1–3 yıl hapistir. Üst sınırı 3 yıldan fazla olan bir suçun dosyasında yalan tanıklık yapılırsa ceza 2–4 yıldır. Aleyhine tanıklık yapılan kişinin uğradığı sonuca göre ceza 30 yıla kadar çıkabilir.

Hukuk davasında yalan şahitlik suç mu?

Evet. Mahkeme huzurunda yapılan yalan tanıklık, davanın türüne bakılmaksızın TCK 272/2 kapsamındadır. Akrabalık nedeniyle cezada indirim veya cezasızlık imkânı ise özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanmaz.

Yalan tanıklıktan sonra gerçeği söylersem ceza alır mıyım?

Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması doğuran bir karar ya da hüküm verilmeden önce gerçeği söylerseniz ceza verilmez. Daha sonraki aşamalarda gerçeği söylemek cezada indirim sağlar.

Sanığın mahkemede yalan söylemesi suç mu?

Hayır. Yalan tanıklık yalnızca tanık sıfatıyla dinlenenler tarafından işlenebilir. Sanık tanık değildir ve kendisi aleyhine beyanda bulunmaya zorlanamaz.

Kısaca

Soruşturmada yalan tanıklık 4 ay–1 yıl, mahkemede 1–3 yıl hapis.
Ağır bir suçun dosyasında ceza 2–4 yıl; sonuç ağırlaştıkça 30 yıla kadar çıkabilir.
Karar ya da hükümden önce gerçeği söylemek cezayı ortadan kaldırır.
Yakını korumak için yalan tanıklıkta indirim veya cezasızlık mümkün; özel hukuk davalarında değil.
Sanık yalan tanıklık suçunun faili olamaz; hukuk davasında yalan yere yemin ayrı suçtur (1–5 yıl).