Ekran Görüntüsü Delil Olur mu? WhatsApp ve Instagram Mesajlarının Mahkemede Geçerliliği

0

BEĞENDİM

0

Ekran Görüntüsü Delil Olur mu? WhatsApp ve Instagram Mesajlarının Mahkemede Geçerliliği

Tehdit mesajı aldınız, hakaret edildiniz ya da biri size borcunu yazılı olarak kabul etti. İlk iş ekran görüntüsünü aldınız. Şimdi aklınızdaki soru şu: Bu görüntü mahkemede işe yarar mı?

Cevap “evet, ama” ile başlıyor. Kanun ekran görüntüsünü delil olarak kabul ediyor. Yargıtay ise yıllar içinde şunu açıkça ortaya koydu: Kimin yazdığı belli olmayan, değiştirilmiş olma ihtimali dışlanamayan bir görüntüye tek başına dayanılarak karar verilemez. Aradaki farkı belirleyen şey, delili nasıl topladığınız.

Kanun ne diyor? Ekran görüntüsü “belge” sayılır

Hukuk davaları (boşanma, alacak, iş davası): Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi belgeyi çok geniş tanımlıyor. Fotoğraf, görüntü, ses kaydı ve “elektronik ortamdaki veriler” de belge sayılıyor. Yani WhatsApp mesajının ekran görüntüsü kanuna göre bir belge.

Ceza davaları: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 217. maddesine göre suç, “hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille” ispat edilebiliyor. Hâkim delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe değerlendiriyor.

İki kanunda da aynı şart var: hukuka uygunluk. HMK 189/2 hukuka aykırı elde edilmiş delilin dikkate alınamayacağını söylüyor. CMK 206/2-a ise kanuna aykırı elde edilen delilin reddedileceğini düzenliyor.

Yargıtay neden “tek başına yetmez” diyor?

Ekran görüntüsü kolayca değiştirilebilen bir dosya. Sahte mesaj üreten uygulamalar var. Bir kişiye ait gibi görünen hesabı başkası kullanıyor olabilir. Mesaj WhatsApp Web üzerinden başka bir bilgisayardan da gönderilmiş olabilir. Yargıtay kararları bu yüzden aynı noktada birleşiyor: Mesajı kimin, hangi cihazdan gönderdiği araştırılmalı.

Uygulamada sık atıf yapılan bazı kararlar şunlar:

“Delil başlangıcı”, HMK 202’de tanımlanan bir kavram. Bir hukuki işlemi tam olarak ispatlamaya yetmeyen ama onu muhtemel gösteren, karşı tarafın verdiği ya da gönderdiği belge anlamına geliyor. Senetle ispat zorunluluğunun olduğu durumlarda bile, delil başlangıcı varsa tanık dinlenebiliyor. Bu da şu demek: Borcunu yazılı olarak kabul eden bir mesaj, senet yerine tek başına geçmese bile davayı ayakta tutabilir.

Ekran görüntüsü hangi durumda güçlü delil olur?

Belirleyici olan şey, karşı tarafın mesajı inkâr edip etmemesi. Karşı taraf yazışmayı kabul ederse ekran görüntüsünün değeri artar. İnkâr ederse mahkeme görüntüyü doğrulamak için başka yollara başvurur:

• Telefonun incelenmesi
• Bilirkişi raporu
• Operatör ya da platform kayıtları
• Tanık beyanları

Kısacası ekran görüntüsü, davanın başlangıç noktası olur. Görüntünün arkasında doğrulanabilir bir kaynak olduğunda delil gücü kazanır.

Ekran görüntüsünü doğru almak için 7 kural

1. Kırpmayın. Ekranın tamamı görünsün. Saat, tarih ve sohbetin üst kısmındaki kişi bilgisi kadrajda olsun.
2. Kişiyi tanıtan bilgiyi gösterin. WhatsApp’ta sohbetin üstündeki isme dokunun ve telefon numarasının göründüğü ekranın da görüntüsünü alın. Instagram’da kullanıcı adı ve profil sayfası görünsün.
3. Konuşmanın akışını koruyun. Tek bir mesaj yerine öncesini ve sonrasını da kaydedin. Bağlamından koparılmış mesaj kolayca itiraz konusu olur.
4. Sohbeti dışa aktarın. WhatsApp’ın “sohbeti dışa aktar” özelliği, mesajları tarih ve saatleriyle bir metin dosyası olarak verir. Bu dosya ekran görüntüsünü destekler.
5. Orijinal cihazı saklayın. Mesajları silmeyin, telefonu sıfırlamayın ya da satmayın. Mahkeme telefonu incelemek isteyebilir.
6. Paylaşım ve linkleri kayda alın. Sosyal medya paylaşımlarında gönderinin bağlantısını (URL) ve paylaşım tarihini not edin. Gönderi silinebilir.
7. Görüntüyü düzenlemeyin. Üzerine çizim yapmayın, filtre uygulamayın. İsim kapatmak istiyorsanız orijinal dosyayı ayrıca saklayın.

Delil kaybolacaksa: Delil tespiti ve noter

Karşı taraf mesajı silebilir ya da hesabını kapatabilir. Böyle bir risk varsa daha güçlü yollar var:

• Mahkemeden delil tespiti (HMK 400): Dava açmadan önce de, delil kaybolma riski taşıyorsa bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyebilirsiniz. Kanun, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolma ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimali varsa hukuki yararın var sayılacağını söylüyor.
• Noter tespiti: Noterler, internet sayfası ya da sosyal medya içeriğinin belirli bir anda nasıl göründüğünü tutanakla tespit edebiliyor. Hizmetin kapsamını ve ücretini önceden notere sormanızda fayda var.
• Ceza şikâyetinde inceleme talebi: Savcılığa şikâyet ederken ekran görüntülerini ekleyin. Dilekçenizde telefonun incelenmesini ve platformdan ya da operatörden kayıt istenmesini açıkça talep edin.

Bilişim suçlarında şikâyet süresi kaçırılmamalı. Süreler için bilişim suçları şikâyet süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Başkasının telefonundan alınan ekran görüntüsü: Dikkat

Bu konu en çok boşanma davalarında karşımıza çıkıyor.

• Hukuka aykırı delil: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin bir kararında (2024/101 E., 2024/7537 K.), telefonun zorla alınıp şifresi kırılarak elde edilen yazışmalar hukuka aykırı delil sayıldı. Daire, karşı taraf itiraz etmese bile mahkemenin bu yazışmaları değerlendiremeyeceğini belirtti.
• Silinmiş kayıtlar: Silinen kayıtları geri getiren bir programla elde edilen yazışmaların kusur tespitinde dikkate alınmadığı bir karar da bulunuyor (2. HD, 2021/7539 E., 2021/9869 K.).
• Ceza riski: Şifresini kırarak başkasının telefonuna ya da hesabına girmek, bilişim sistemine izinsiz girme suçunu oluşturabilir. İçerikleri yaymak ise özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu doğurabilir.

Öte yandan, eşine gelen e-postanın dökümünü yalnızca boşanma davasına sunan kişinin beraatinin onandığı bir karar da aktarılıyor (12. CD, 2015/10256 E., 2016/11184 K.). Çizgi şu noktada çiziliyor: İçeriğe nasıl ulaştınız ve onu kiminle paylaştınız? Görüntüyü sosyal medyada yaymak ile yalnızca mahkemeye sunmak hukuken aynı şey değil.

İlgili suçların cezaları için özel hayatın gizliliğini ihlal ve bilişim sistemine yetkisiz girme yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hangi davada ne işe yarar?

Sık Sorulan Sorular

WhatsApp ekran görüntüsü tek başına delil olur mu?
Delil olarak sunulabilir. Ama karşı taraf inkâr ederse, Yargıtay mesajın kimden ve hangi cihazdan geldiğinin araştırılmasını istiyor. Tek başına mahkûmiyet ya da hüküm için çoğu zaman yeterli görülmüyor.

Silinen mesajın ekran görüntüsü geçerli mi?
Görüntüyü mesaj silinmeden önce aldıysanız sunabilirsiniz. Ancak karşı taraf itiraz ederse doğrulamak zorlaşır. Bu yüzden silinme riski olan içeriklerde delil tespiti ya da noter tespiti daha güvenli bir yol.

Instagram DM ekran görüntüsü delil olur mu?
Aynı kurallar geçerli. Kullanıcı adının ve profilin görünür olması, hesabın kime ait olduğunun gösterilmesi önemli. Gerekirse platformdan kayıt istenmesi talep edilebilir.

Eşimin telefonundan aldığım ekran görüntüsü boşanma davasında geçerli mi?
Görüntüyü nasıl elde ettiğiniz belirleyici. Telefona zorla el koymak ya da şifreyi kırmak hukuka aykırı delil sayılabilir. Bu yolla elde edilen görüntü, karşı taraf itiraz etmese bile mahkemece dikkate alınmayabilir.

Ekran görüntüsünü mahkemeye nasıl sunarım?
Görüntülerin çıktısını dilekçenize ekleyin. Orijinal dosyaları ve dışa aktarılmış sohbeti bir USB bellek ya da CD ile sunun. Ayrıca bilirkişi incelemesi ve telefon incelemesi talep edin.

Sahte ekran görüntüsü sunmanın cezası var mı?
Sahte delil üretmek ya da sunmak, olaya göre iftira ya da sahtecilik gibi suçları gündeme getirebilir. Bilirkişi incelemesi düzenlenmiş görüntüleri ortaya çıkarabilir.

Kısaca

• Kanun ekran görüntüsünü belge ve delil olarak kabul ediyor. Hem HMK 199 hem CMK 217 buna izin veriyor.
• Yargıtay’a göre inkâr edilen mesajın kimden ve hangi cihazdan geldiği araştırılmadan karar verilemez.
• Görüntüyü kırpmadan, tarih, saat ve kişi bilgisiyle birlikte alın. Orijinal cihazı saklayın.
• Silinme riski varsa mahkemeden delil tespiti ya da noter tespiti isteyin.
• Başkasının telefonundan zorla ya da şifre kırarak alınan görüntü hukuka aykırı delil sayılabilir ve sizi ceza riskiyle karşı karşıya bırakabilir.

İlgili Yazılar

WhatsApp ve Sosyal Medyadan Tehdit ve Şantaj Cezası

Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı?

Sosyal Medyada Israrlı Takip Cezası: Sürekli Mesaj Atmak Suç mu?

İşyerinde Mobbing: Psikolojik Tacizin İspatı ve Tazminat

Bilişim ve sosyal medya cezalarının tamamı tek sayfada: Hakaret, tehdit, hesap çalma ve internet dolandırıcılığının cezaları için Bilişim ve Sosyal Medya Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi