Ünlülere yönelik uyuşturucu soruşturmalarında test sonuçları açıklandıkça aynı soru tekrar soruluyor: Testi pozitif çıkan kişiye ne olur? Hapse mi girer, sicile mi işlenir, dava hemen mi açılır?
Cevap çoğu kişinin tahmin ettiğinden farklı. Türk Ceza Kanununun 191. maddesi, uyuşturucu kullanan kişiyi ilk aşamada mahkemeye değil, beş yıllık bir sınav sürecine gönderir. Dava ancak bu süreçte kurallar çiğnenirse açılır. Aşağıda süreci kanun metnine dayanarak adım adım anlattık.
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Fiil; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere ya da bunların sınırlarına 200 metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (md. 191/10).
Ancak bu hapis cezası, ilk soruşturmada doğrudan uygulanmaz. Kanun önce ertelemeyi öngörür.
TCK 191/2’ye göre bu suçtan başlatılan soruşturmada savcı, Ceza Muhakemesi Kanununun 171. maddesindeki genel şartları aramadan kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteler. Bu, savcının takdirine bırakılmış bir imkân değil; kanun “karar verilir” diyor.
Savcı şüpheliyi, erteleme süresi içinde kurallara uymazsa neler olacağı konusunda uyarır. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.
Erteleme süresince kişi hakkında en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (md. 191/3). Bu süre, altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerekirse kişi bu süre içinde tedaviye de alınabilir.
Savcı, kişinin madde kullanmaya devam edip etmediğini anlamak için yılda en az iki kez ilgili kuruma sevk kararı verir. Yani erteleme, “dosya kapandı” anlamına gelmez; süreç boyunca test istenir.
Kişi beş yıllık erteleme süresinde yükümlülüklerine uyar ve yasakları ihlal etmezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (md. 191/7). Dava hiç açılmamış olur.
Erteleme kararları adli sicil kaydına değil, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme isterse kullanılabilir (CMK md. 171/5). Bu nedenle erteleme kararı, adli sicil belgesinde mahkûmiyet olarak görünmez.
Erteleme süresi içinde kişi:
hakkında kamu davası açılır (md. 191/4). Erteleme süresindeki yeni kullanım ayrı bir dosya konusu yapılmaz; ihlal sayılır ve ertelenen dava açılır (md. 191/5).
Dava açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlayan yeni soruşturmalarda erteleme kararı bir daha verilemez (md. 191/6). Bu yüzden ilk erteleme, kanunun tanıdığı tek fırsattır.
Dava açıldığında mahkeme 2–5 yıl hapis aralığında değerlendirme yapar. Verilen ceza iki yıl veya daha az olursa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. Şartlarını HAGB nedir yazımızda anlattık.
Bu kısım TCK 191’den ayrı ve çok daha sert işler. Karayolları Trafik Kanununun 48. maddesi, 12 Şubat tarihli 7574 sayılı Kanunla değişti:
Ehliyetin hangi durumlarda geri alındığını ehliyete el konulma nedenleri yazımızda topladık.
Ceza soruşturmasında testin kendisine ayrı bir itiraz yolu yoktur; tartışma soruşturma ve dava sürecinde yapılır. Savunmada en çok şu noktalar tartışılır: numunenin usulüne uygun alınıp alınmadığı, testin hangi maddeyi ve hangi döneme ait kullanımı gösterdiği, ilaç kullanımı gibi başka açıklamaların olup olmadığı. Bu noktalar dosyaya göre değiştiği için genel bir sonuç söylemek mümkün değildir.
Trafikte verilen 150.000 TL’lik idari para cezası ise ayrı bir karardır. Buna tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.
Hangi karara nerede ve kaç günde itiraz edilir? Ceza, ödeme emri ve mahkeme kararlarına itiraz yolları için İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.
İlk soruşturmada genellikle hayır. TCK 191/2’ye göre savcı kamu davasının açılmasını beş yıl erteler ve kişi denetimli serbestliğe tabi tutulur. Bu süre içinde yeniden kullanırsa veya yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse dava açılır ve 2–5 yıl hapis cezası gündeme gelir.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnızca savcı, hâkim veya mahkeme tarafından bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak görülebilir. Dava açılıp mahkûmiyet kararı verilirse durum farklıdır.
En az bir yıldır. Savcı, altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatabilir. Kişi bu süre içinde yılda en az iki kez teste sevk edilir.
Erteleme süresi içinde yeniden kullanım, ertelenen davanın açılmasına yol açar. Dava açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlayan soruşturmalarda erteleme kararı verilemez.
Karayolları Trafik Kanunu 48/8’e göre 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin iptali. Yeniden ehliyet için en az beş yıl beklemek ve kursa baştan girmek gerekir. Ayrıca TCK hükümleri de uygulanır.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; güncel mevzuat esas alınmıştır. Kişisel durumunuz için bir hukukçuya danışmanız en doğruşudur.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
