Davanın kaderini çoğu zaman hâkimden önce bir rapor belirler. Tazminat hesabı, inşaat ayıbı, kira bedeli, iş kazasındaki kusur oranı… Mahkeme bu konularda teknik bilgiye ihtiyaç duyduğunda bilirkişiye başvurur ve dosyaya giren rapor, kararın yönünü büyük ölçüde etkiler.
Rapor aleyhinize çıktığında yapılacak ilk şey sinirlenmek değil, takvime bakmaktır. Hukuk davalarında itiraz için tanınan süre kısa ve kaçırıldığında telafisi zor.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 281. maddesine göre taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde rapora karşı beyanda bulunabilir.
Süre, raporun mahkemeye verildiği gün değil, size ya da avukatınıza tebliğ edildiği gün başlar. Avukatınız varsa tebligat ona yapılır ve süre de onun tebliğ tarihinden işler. Elektronik tebligatta tebliğ tarihinin nasıl hesaplandığını kontrol etmek bu yüzden önemli.
Kanun, “itiraz” kelimesinden çok somut taleplerden söz eder. İki haftalık süre içinde mahkemeden şunları isteyebilirsiniz:
Mahkeme, eksik ya da belirsiz noktalar için bilirkişiden yeni sorularla ek rapor alabilir, onu duruşmaya çağırıp sözlü açıklama isteyebilir. Gerekli görürse yeni bir bilirkişiye tekrar inceleme de yaptırabilir.

Evet, ama şartları var. Rapora karşı beyanı bu sürede hazırlamak çok zor ya da imkânsızsa veya iş özel, teknik bir çalışma gerektiriyorsa, mahkemeye yine iki haftalık süre dolmadan başvurmanız gerekir. Mahkeme bu durumda, süre bitiminden itibaren işlemek üzere bir defaya mahsus ve en fazla iki hafta ek süre verebilir.
Ek süre talebi kendiliğinden kabul edilmez; neden zaman gerektiğini (örneğin hesap tablolarının bir mali müşavirce incelenmesi) dilekçede açıklamak gerekir.
Mahkemeler, “rapora itiraz ediyoruz” diye biten genel dilekçelere fazla ağırlık vermez. İşe yarayan itiraz, raporun nerede hatalı olduğunu tek tek gösterendir:
HMK’nin 293. maddesi, taraflara dava konusu olayla ilgili olarak kendi seçtikleri bir uzmandan bilimsel mütalaa alma imkânı tanır. Bu görüş, bilirkişi raporundaki teknik hataları göstermenin en güçlü yollarından biridir.
Ancak kanun, yalnızca uzman görüşü alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemeyeceğini de açıkça söyler. Yani mütalaayı iki haftalık süre içinde hazırlatmak ya da yukarıdaki ek süre şartlarını taşıyan gerekçeli bir talepte bulunmak gerekir. Hâkim, talep üzerine ya da kendiliğinden uzman kişiyi duruşmaya çağırıp dinleyebilir.
Rapora itiraz ile bilirkişinin reddi birbirine karıştırılmamalı. Bilirkişinin taraflardan biriyle akrabalığı, menfaat ilişkisi ya da tarafsızlığını şüpheye düşüren başka bir durumu varsa, hâkimler için geçerli yasaklılık ve ret sebepleri bilirkişiye de uygulanır (HMK md. 272).
Ret talebinin, ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde yapılması şarttır. Talep dosya üzerinden incelenir; kabul kararı kesindir, ret kararına ise ancak esas hakkındaki kararla birlikte kanun yoluna gidilebilir.
Hayır. HMK’nin 282. maddesine göre hâkim, bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Rapor güçlü bir delildir ama tek başına bağlayıcı değildir. Bu yüzden zamanında ve gerekçeli yapılan bir itiraz, mahkemenin rapora olduğu gibi dayanmasını zorlaştırır.
Süresinde itiraz edilmeyen raporu ise mahkeme çoğu zaman tartışmasız kabul edilmiş saymaya yatkındır. İki haftalık sürenin kaçırılması, sonradan istinaf aşamasında aynı itirazları ileri sürmeyi de güçleştirebilir.
Hangi işlemde kaç gün süreniz olduğunu tek tabloda görün: İtiraz Süreleri Rehberi’ne göz atın.
Bu yazıdaki süre ve usul, HMK’ye tabi hukuk davaları içindir. Ceza yargılamasında bilirkişi incelemesi Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kendi kurallarına tabidir. İdari yargıda ise İdari Yargılama Usulü Kanunu, bilirkişi konusunda HMK hükümlerine yollama yapar. Ceza ya da idare davasında rapora itiraz edecekseniz, uygulanacak süreyi dosyanızın bağlı olduğu kanuna göre ayrıca kontrol etmeniz gerekir.
Hukuk davalarında raporun tebliğinden itibaren iki hafta. Teknik çalışma gerektiren durumlarda, bu süre içinde başvurulursa bir defaya mahsus en fazla iki hafta ek süre verilebilir.
Raporun size veya avukatınıza tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar, raporun mahkemeye sunulduğu tarihten değil.
Atanması zorunlu değildir. Mahkeme önce aynı bilirkişiden ek rapor ya da açıklama isteyebilir; gerekli görürse yeni bilirkişi görevlendirir.
Mahkemenin bilirkişisinin yerine geçecek bir bilirkişi getiremezsiniz; ancak seçtiğiniz bir uzmandan bilimsel mütalaa alıp dosyaya sunabilirsiniz.
Ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta.
Bu içerik 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266-293. maddelerine dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut davanız için bir avukattan destek almanız önerilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu yazı yürürlükteki mevzuata dayanarak genel bilgi vermek için hazırlandı. Hukuki bir sorununuz varsa ilgili kuruma ya da bir avukata danışın.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?