Adli Kontrol Nedir? İmza, Yurt Dışı Yasağı ve Ev Hapsi Ne Kadar Sürer

11 Kasım 2026 13:45

BEĞENDİM

Gözaltı bitti, hâkimin karşısına çıktınız ve tutuklanmadınız. Rahat bir nefes alıyorsunuz; ta ki elinize verilen kâğıtta “adli kontrol” ifadesini görene kadar. Her hafta karakola gidip imza atmak, yurt dışına çıkamamak, belki de evden hiç çıkamamak…

Adli kontrol, tutuklamanın yerine geçen ama özgürlüğü yine de sınırlayan bir tedbir. Ne anlama geldiğini, ne kadar süreceğini ve yükümlülüklere uyulmazsa ne olacağını bilmek, hem şüpheli hem de yakınları için hayati önem taşıyor.

Adli kontrol nedir?

Ceza Muhakemesi Kanununun 109. maddesine göre, tutuklama sebeplerinin bulunduğu bir durumda şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebiliyor. Kanunda tutuklama yasağı bulunan hâllerde de adli kontrol uygulanabiliyor.

Kısaca: Kişi cezaevine girmiyor, ama yargılama sürerken hâkimin belirlediği bir ya da birden fazla yükümlülüğe uymak zorunda kalıyor. Soruşturma aşamasında bu kararı savcının istemiyle sulh ceza hâkimi, dava açıldıktan sonra ise mahkeme veriyor.

Adli kontrol bir ceza değil, bir tedbir. Kişinin suçlu olduğu anlamına gelmiyor; yargılama sürerken kaçma ya da delilleri karartma ihtimaline karşı alınıyor.

Adli kontrol türleri nelerdir?

Kanun, hâkimin seçebileceği yükümlülükleri tek tek sayıyor. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlar:

Yurt dışına çıkış yasağı: Kişi yargılama süresince ülkeden çıkamıyor. Bu yasak pasaport işlemlerine ve sınır kapılarına işleniyor.
İmza yükümlülüğü: Hâkimin belirlediği yere, örneğin bir karakola ya da jandarma komutanlığına, belirlenen günlerde düzenli olarak gidip imza atmak.
Konutu terk etmemek (ev hapsi): Kişi evinden çıkamıyor. Bu yükümlülük elektronik izlemeyle de denetlenebiliyor.
Belirli bir bölgeyi terk etmemek ya da belirli yerlere gitmemek: Örneğin mağdurun yaşadığı semte ya da işyerine yaklaşmama.
Araç kullanamamak ve ehliyeti teslim etmek: Özellikle trafik kaynaklı soruşturmalarda.
Silah bulunduramamak: Varsa silahların adli emanete teslimi.
Güvence (teminat) yatırmak: Kişinin mali durumu gözetilerek hâkimin belirlediği bir paranın yatırılması.
Tedaviye tabi olmak: Özellikle uyuşturucu ya da alkol bağımlılığına yönelik tedavi ve muayene.
Aile yükümlülüklerine ve nafakaya uymak: Ödenmesi gereken nafakanın düzenli ödeneceğine dair güvence.

Hâkim, mesleği gereği araç kullanması gereken biri için araç kullanma yasağında sürekli ya da geçici izin verebiliyor.

Adli kontrol ne kadar sürer?

2021’de yapılan değişiklikle adli kontrole üst sınır getirildi:

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde: en çok iki yıl; zorunlu hâllerde gerekçesiyle bir yıl daha uzatılabiliyor.
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde: en çok üç yıl; zorunlu hâllerde uzatılabiliyor, ancak uzatma toplamda üç yılı (bazı ağır suçlarda dört yılı) geçemiyor.
Çocuklar için: bu süreler yarı oranında uygulanıyor.

Bunun yanında adli kontrolün devamının gerekip gerekmediği en geç dört ayda bir yeniden değerlendirilmek zorunda. Soruşturma aşamasında bu kararı savcının istemiyle sulh ceza hâkimi, kovuşturma aşamasında ise mahkeme kendiliğinden veriyor.

Ev hapsi cezadan düşülür mü?

Kural olarak adli kontrolde geçen süre, sonunda verilecek cezadan düşülmüyor. Yani her hafta imza attığınız aylar hapis cezanızdan indirilmiyor.

Ancak iki önemli istisna var. Konutu terk etmeme, yani ev hapsi yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın hesabında bir gün olarak dikkate alınıyor. Bağımlılık tedavisi amacıyla hastaneye yatırılma gibi tedavi tedbirlerinde de mahsup yasağı uygulanmıyor.

Adli kontrole uyulmazsa ne olur?

Bu en kritik nokta. Kanunun 112. maddesine göre adli kontrol yükümlülüklerini isteyerek yerine getirmeyen şüpheli ya da sanık hakkında, verilebilecek cezanın süresi ne olursa olsun hemen tutuklama kararı verilebiliyor.

İmza gününü unutmak, izinsiz şehir dışına çıkmak ya da ev hapsindeyken evden ayrılmak bu sonucu doğurabiliyor. Hastalık gibi zorunlu bir nedenle imzaya gidemeyecekseniz, durumu belgeleyip önceden ya da en kısa sürede imza yerine ve avukatınıza bildirmeniz gerekiyor.

Adli kontrol kaldırılabilir mi, itiraz edilir mi?

Evet, iki yol var:

Kaldırma ya da değiştirme talebi: Şüpheli veya sanık her zaman adli kontrolün kaldırılmasını ya da hafifletilmesini isteyebiliyor. Hâkim ya da mahkeme, savcının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde karar veriyor. Örneğin haftada üç gün imza yerine haftada bir imza istenebiliyor.
İtiraz: Adli kontrol kararlarına itiraz edilebiliyor. İtiraz süreleri için itiraz süreleri rehberimize bakabilirsiniz.

Talepte iş, aile ya da sağlık durumunu gösteren belgeler, imza yükümlülüğüne şimdiye kadar eksiksiz uyulduğu gibi bilgiler etkili olabiliyor.

Yurt dışı yasağını nereden öğrenebilirim?

Adli kontrol kapsamındaki yurt dışı çıkış yasağı, kararı veren hâkimlik ya da mahkeme tarafından ilgili birimlere bildiriliyor. Yasağın olup olmadığını en sağlıklı şekilde avukatınız aracılığıyla dosyadan ya da kararı veren mercie başvurarak öğrenebilirsiniz. Vergi borcu nedeniyle konulan yurt dışı yasağı ise farklı bir konu; ayrıntılar vergi borcu olana yurt dışı çıkış yasağı yazımızda.

Kararlara itiraz süreleri ve merciler tek yerde: İtiraz Süreleri Rehberi’ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Adli kontrol ne demek?

Adli kontrol, tutuklama yerine uygulanan bir tedbirdir. Kişi cezaevine girmez, ancak yurt dışı yasağı, imza yükümlülüğü ya da ev hapsi gibi hâkimin belirlediği yükümlülüklere uymak zorunda kalır.

Adli kontrol imza ne kadar sürer?

Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl, zorunlu hâllerde bir yıl uzatmayla üç yıl; ağır ceza işlerinde en çok üç yıl ve uzatmayla belirli üst sınırlara kadar sürebilir. Çocuklarda süreler yarıya iner. Devamı en geç dört ayda bir değerlendirilir.

İmzaya gitmezsem ne olur?

Adli kontrol yükümlülüğünü isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında hemen tutuklama kararı verilebilir. Zorunlu bir nedeniniz varsa belgeleyip bildirmeniz gerekir.

Ev hapsi cezadan düşer mi?

Evet, kısmen. Konutu terk etmeme yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezadan bir gün olarak düşülür. Diğer adli kontrol türlerinde geçen süre cezadan düşülmez.

Adli kontrol nasıl kaldırılır?

Şüpheli veya sanık kaldırılmasını ya da değiştirilmesini talep edebilir; hâkim beş gün içinde karar verir. Ayrıca adli kontrol kararına itiraz edilebilir.

Kısaca

Adli kontrol, tutuklamanın yerine uygulanan bir tedbir; ceza değil.
En yaygın türleri: yurt dışı yasağı, imza, ev hapsi, bölge yasağı, araç kullanma yasağı.
Süre: ağır ceza dışındaki işlerde en çok 2 yıl (+1), ağır ceza işlerinde en çok 3 yıl (+uzatma).
Devamı en geç dört ayda bir değerlendirilir.
Ev hapsinde iki gün, cezadan bir gün düşülür.
Yükümlülüğe isteyerek uymamak tutuklama sebebi olabilir.