Define Arama Cezası Ne Kadar? İzinsiz Kazı, Bulduğunu Bildirmeme ve Haber Verene İkramiye

11 Kasım 2026 13:46

BEĞENDİM

Köyde dededen kalma bir hikâye vardır: “Şu tepenin altında Rum’dan kalma küp gömülü.” Bir hafta sonu elde dedektör, kürekle tepeye çıkılır. Çoğu zaman bulunan şey birkaç paslı çivi olur; ama jandarma gelirse, ortada hiçbir şey çıkmasa bile bir ceza dosyası açılır.

Çünkü Türkiye’de define aramak, sonuç ne olursa olsun, izin alınmadan yapıldığında başlı başına suçtur. Bulduğunuzu haber vermemek ise ayrı bir suçtur. Haber verirseniz, kanun size ceza değil ikramiye öngörüyor.

Define aramak suç mu?

Evet, izinsiz yapılırsa. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa göre define aramak için Kültür ve Turizm Bakanlığından define arama ruhsatnamesi almak gerekir. Bu izin:

sit alanlarında, mezarlıklarda ve korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olan yerlerde hiç verilmez,
aynı dönemde tek bir yer için verilir, başkasına devredilemez,
Bakanlık ve diğer kurumlardan gönderilen temsilcilerin giderleri arayan kişi tarafından karşılanarak yürütülür.

Yani “kendi tarlamda arıyorum” demek tek başına yeterli değildir; kendi arazinizde de izin olmadan define aramak suçtur.

Define arama cezası ne kadar?

Kanunun 74. maddesi iki ayrı fiili ayrı ayrı cezalandırır:

İzinsiz define aramak: 3 aydan 2 yıla kadar hapis.
Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı ya da sondaj yapmak: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis. Kazının yapıldığı yer sit alanı ya da korunması gerekli bir yer değilse ceza üçte bir indirilir.
Ağırlaştırıcı hâl: Bu fiiller kültür varlıklarını yurt dışına kaçırmak amacıyla ya da bu varlıkları korumakla görevli kişiler tarafından işlenirse define aramanın cezası iki katına kadar artırılır.

Kazı sırasında kullanılan araç ve gereçlere el konulabilir; bulunan kültür varlıkları ise müzeye teslim edilir.

Define ve eski eser cezaları tablosu: izinsiz arama, kazı, bildirmeme, satış ve ikramiye

Ceza indirimi ve cezasızlık

Bulduğunu teslim eden: Bu suçları işleyerek bulduğu kültür varlığını, soruşturma başlamadan önce mülki amire teslim eden kişinin cezası mahkemece üçte ikisine kadar indirilebilir.
Cihazı sağlayanları açıklayan: İzinsiz define arayan kişi, kovuşturma başlayıncaya kadar kendisine cihaz temin ederek bu işe yönlendirenlerin kimliğini açıklar ve yakalanmalarını sağlarsa mahkeme cezayı indirebilir ya da hiç ceza vermeyebilir.

İzinsiz define arama suçunda ceza 2 yıla kadar olduğu için mahkeme, şartları varsa erteleme ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması yoluna gidebilir. Bu kararların cezaevine girme bakımından ne anlama geldiğini hapis cezası alan ne kadar yatar yazımızda anlattık.

Bir şey buldum: haber vermezsem ne olur?

Tarla sürerken, inşaat kazarken ya da bahçede tesadüfen eski bir sikke, küp ya da heykel parçası bulmak suç değildir. Ama kanun bulana bir yükümlülük getirir: Bulunan kültür varlığı en geç 3 gün içinde en yakın müze müdürlüğüne, köyde muhtara ya da diğer yerlerde mülki amire (kaymakamlık, valilik) bildirilmelidir.

Bildirmemek: Bildirim yükümlülüğüne mazeretsiz ve bilerek uymayan kişi 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası alır.
Satmak ya da satın almak: Bildirilmemiş kültür varlığını satışa çıkaran, satan, veren, satın alan ya da kabul eden kişi 2–5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası alır.

“Bulduğumu sosyal medyada satarım” düşüncesi, bulmaktan çok daha ağır bir cezayı göze almak demektir.

Haber verirsem ne kazanırım?

Kanunun 64. maddesi, bulunan taşınır kültür varlığını süresinde haber verenlere ikramiye öngörür:

Başkasının arazisinde bulunursa: Bakanlığın takdir edeceği bedelin %80’i bulan ile arazi sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.
Devlete ait arazide bulunursa: Takdir edilen bedelin %40’ı bulana ikramiye olarak verilir.
Kendi arazinizde bulursanız: İkramiye verilmez; kanundaki ayrı hükümler uygulanır.

Bulunan eşya korunması gerekli nitelikte çıkmazsa ikramiye verilmez; eşyanın durumu kanundaki ayrı hükme göre belirlenir. Bu ayrım ve bedelin takdiri müze uzmanlarının incelemesine göre yapılır.

Dedektör kullanmak yasak mı?

Kanun, metal dedektörüne sahip olmayı ayrıca bir suç olarak tanımlamıyor. Ancak dedektörün izinsiz define aramak için kullanılması, yukarıdaki suçu oluşturur ve kullanılan cihazlara el konulabilir. Kanunun, define arayanlara cihaz temin edenleri ihbar edenlere indirim tanıması da bu cihazların bu suçta ne kadar merkezi olduğunu gösteriyor.

Şikâyet, itiraz ve dava sürelerinin tamamı tek sayfada: İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Define arama cezası ne kadar?

İzinsiz define aramanın cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapistir. Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı ya da sondaj yapmak ise 2–5 yıl hapis gerektirir.

Kendi tarlamda define arayabilir miyim?

Kültür ve Turizm Bakanlığından define arama ruhsatnamesi almadan hayır. Sit alanı, mezarlık ve korunması gerekli yerlerde bu izin hiç verilmez.

Tesadüfen eski eser buldum, ne yapmalıyım?

En geç 3 gün içinde en yakın müze müdürlüğüne, köyde muhtara ya da mülki amire bildirin. Bildirmemek 6 ay–3 yıl hapis gerektirir; bildirirseniz koşullara göre ikramiye alabilirsiniz.

Define bulursam kime ait olur?

Korunması gerekli kültür varlıkları kanuna göre Devlet malı sayılır. Süresinde haber veren bulucuya, bulunduğu yere göre takdir edilen bedel üzerinden ikramiye verilir.

Kısaca

İzinsiz define aramak 3 ay–2 yıl hapis; kültür varlığı için izinsiz kazı 2–5 yıl hapis.
Kendi arazinizde de izin şart; sit alanı ve mezarlıklarda izin hiç verilmez.
Bulunan eser 3 gün içinde müzeye, muhtara ya da mülki amire bildirilmeli; bildirmemek 6 ay–3 yıl hapis.
Bildirilmemiş eseri satmak ya da almak 2–5 yıl hapis ve adli para cezası.
Süresinde haber verene, bulunduğu yere göre %40’a varan oranlarda ikramiye var.