11 Kasım 2026 Çarşamba
Yedi yıl aynı işyerinde çalıştınız. Her yaz “işler yoğun, izni sonra kullanırsın” dendi, siz de ses çıkarmadınız. Şimdi istifa dilekçenizi verdiniz ve aklınızdaki soru şu: Hiç kullanmadığım o izin günleri boşa mı gitti?
Peki kullanılmayan yıllık izin ücreti nasıl alınır? Kısa cevap: İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, hak kazandığınız ama kullanmadığınız izinlerin parası son ücretiniz üzerinden ödenmek zorunda. Zamanaşımı da işten ayrıldığınız gün başlıyor. Aşağıda hesaplamayı, süreleri, ispat meselesini ve Yargıtay’ın geçen hafta basına yansıyan “33 yıllık izin” kararından çıkan dersi anlattık.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre, işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış her işçi yıllık ücretli izne hak kazanıyor. Kanundaki asgari süreler hizmet süresine göre değişiyor:
18 yaş ve altındaki işçilerle 50 yaş ve üzerindeki işçilerin izni 20 günden az olamıyor. Yer altı işlerinde süreler dörder gün artırılıyor. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle bu süreler artırılabiliyor ama azaltılamıyor.
Aynı maddenin ikinci fıkrası açık: Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Yani “izin istemiyorum” diye imzaladığınız bir kâğıt, bu hakkı ortadan kaldırmıyor.
İş Kanunu’nun 59. maddesine göre iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerinin ücreti işçiye ödeniyor. İstifa etmeniz, işten çıkarılmanız, emekli olmanız ya da kendi isteğinizle ayrılmanız bu hakkı etkilemiyor. Kıdem tazminatının aksine, burada “haklı fesih” şartı aranmıyor.
İşçinin vefatında da hak düşmüyor. Kanun, ücretin işçiye “veya hak sahiplerine” ödeneceğini söylüyor; mirasçılar bu alacağı isteyebiliyor.
Çalışmaya devam ederken durum farklı. Kanun izin ücretinin ödenmesini sözleşmenin sona ermesine bağlıyor; çalışırken amaç iznin kullandırılması. Uygulamada, iş ilişkisi sürerken izin yerine para verilmesi kanunun amacına aykırı görülüyor.
59. madde, ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödeneceğini söylüyor. Yani yıllar önce hak kazandığınız izinler de o günkü düşük maaşla değil, son maaşınızla hesaplanıyor.
Basit bir örnek: Yedi yıl çalışmış ve hiç izin kullanmamış bir işçi düşünelim.
Son brüt aylık ücret 30.000 TL ise günlük brüt ücret 1.000 TL olur ve alacak brüt 110.000 TL eder. Bu tutardan yasal kesintiler düşülüyor. İşyerinde daha uzun izin süresi kararlaştırılmışsa hesap o süreye göre yapılıyor. Kısmen kullanılmış izinler toplamdan düşülüyor.
İzin süresi iş günü üzerinden sayılıyor: 56. maddeye göre izne denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmıyor.
İş Kanunu’nun Ek 3. maddesine göre yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi 5 yıl. Kritik nokta başlangıç tarihi: 59. madde, bu zamanaşımının iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başladığını söylüyor.
Bunun pratik sonucu şu: Aynı işyerinde 20 yıl çalıştıysanız, ilk yıllara ait izinler “eskidi” diye düşmüyor. İşten ayrıldığınız günden itibaren 5 yıl içinde başvurursanız, hak kazandığınız tüm kullanılmamış izinlerin ücretini isteyebiliyorsunuz.
İş Kanunu’nun 56. maddesi, işverene işçilerin yıllık izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutma zorunluluğu getiriyor. Yargıtay uygulamasında ağırlıklı görüş, iznin kullandırıldığını ya da ücretinin ödendiğini ispat yükünün işverende olduğu yönünde. Bunun için genellikle işçinin imzasını taşıyan izin belgeleri aranıyor.
Basına yansıyan bilgilere göre, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli bir kararı bu kuralın sınırını da gösterdi. Bir şirkette 33 yıl muhasebe ve mali işler müdürü olarak çalışan işçinin vefatı üzerine mirasçıları dava açtı. İlk derece mahkemesi, işveren izin belgesi sunamadığı için 33 yıl boyunca hiç izin kullanılmadığını kabul etti.
Yargıtay ise iki noktaya dikkat çekti:
Bu nedenle Yargıtay, iznin üçte birinin kullanıldığının kabul edilmesi gerektiğine hükmetti ve kararı bozdu. Bu sonuç dosyanın özel koşullarına dayanıyor; her izin davasında üçte bir indirim yapılacağı anlamına gelmiyor. Ama bir ders çıkarıyor: Dilekçede yazdığınız her cümle, mahkemenin neyi kabul edebileceğini sınırlıyor.
Kararlara itiraz süreleri ve merciler tek yerde: İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.
Evet. İş Kanunu’nun 59. maddesi, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesinde kullanılmayan izin ücretinin ödeneceğini söylüyor. İstifa bu hakkı ortadan kaldırmıyor.
5 yıl. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlıyor. Bu yüzden çalıştığınız tüm yıllara ait kullanılmamış izinler istenebiliyor.
İşten ayrıldığınız tarihteki ücret üzerinden. Geçmiş yıllara ait izinler de son ücretle hesaplanıyor.
Hayır. İşçi alacaklarında önce arabulucuya başvurmak dava şartı. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılabiliyor.
Evet. Kanun, kullanılmayan izin ücretinin işçiye veya hak sahiplerine ödeneceğini söylüyor; mirasçılar bu alacağı talep edebiliyor.
Bu içerik 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53, 56, 57, 59 ve Ek 3. maddeleri ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesine dayanır; Yargıtay kararına ilişkin bilgiler basına yansıyan haberlerden derlenmiştir. Genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Pazar sabahı kuş pazarında bir tezgâh. Küçük kafeslerin içinde kırmızı yüzlü, kanatlarında sarı şerit olan kuşlar ötüyor. Satıcı “Dağdan yeni geldi, sesi çok güzel” diyor ve fiyatı söylüyor. Kuşu alıp eve götürmek masum bir hobi gibi görünüyor.
Peki saka kuşu beslemek yasak mı? Kısa cevap: Doğadan yakalanmış bir sakayı yakalamak, satmak, satın almak ve taşımak 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’na göre yasak. İzinli bir üretim tesisinde üretildiği belgelenemeyen kuş için idari para cezası, kuşa el koyma ve tazminat gündeme geliyor. Aşağıda hangi maddenin neyi yasakladığını ve bu yılki tutarları anlatıyoruz.
Evet. Tarım ve Orman Bakanlığının 10 Ağustos 2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yaban Hayvanları Listesi‘nde saka (Carduelis carduelis) kuşlar listesinin 462. sırasında yer alıyor ve Bern Sözleşmesi Ek-II türü olarak işaretli. Listede “Merkez Av Komisyonu kararları kapsamında avına izin verilebilir” açıklaması saka için yok.
Bu yılın av dönemi için yayımlanan Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararı da tabloyu netleştiriyor:
Kanundaki “avlanma” tanımı yalnızca vurmayı değil, hayvanı canlı veya ölü ele geçirmeyi ya da buna çalışmayı da kapsıyor (md. 2). Yani ağla, tuzakla ya da çağırıcı kuşla saka yakalamak da avlanma sayılıyor.
Kanundaki tutarlar 2008’de belirlendi. Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesi gereği her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. Bu yıl uygulanan tutarlar şöyle:
Bunlara ek olarak kanunun 28. maddesine göre yaban hayatında oluşan kayıp için, türe göre Genel Müdürlükçe belirlenen değerler üzerinden ayrıca tazminat isteniyor. Tazminat, kuşlara el konulsa bile ödeniyor.
Basına yansıyan bilgilere göre bu yıl ağustosta Hatay’da bir traktör römorkunda bulunan 2.114 saka kuşu için sürücüye 19,8 milyon TL ceza kesildi. Rakamların bu kadar büyümesi, cezanın ve tazminatın kuş başına hesaplanmasından kaynaklanıyor olabilir; hangi kalemin nasıl uygulandığı somut tutanağa göre değişir.
Kanunda “evde saka beslemek” diye ayrı bir madde yok. Ancak kuşun nereden geldiği belirleyici:
Uygulamada denetimlerde kuşun kaynağı sorgulanıyor. Belge gösterilemezse kuşlara el konulması ve ceza tutanağı düzenlenmesi gündeme gelebilir. Hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Kanunun 20. maddesine göre kolluk, orman muhafaza memurları ve av ve doğa koruma memurları yasak fiilin konusu olan canlı hayvanlara ve avda kullanılması yasak araçlara el koyabiliyor. Sonrası şöyle işliyor:
Bir türün yok olması ya da ekolojik dengenin bozulması tehlikesine yol açan avlanmada kanun 2 yıldan 5 yıla kadar hapis öngörüyor (md. 21). Bu hüküm her yakalamada değil, o tehlikenin oluştuğu durumlarda tartışılabilir.
İdari para cezalarına itiraz, indirim ve ödeme kurallarını tek yerden görün: İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.
Koruma altındaki türü avlamanın cezası bu yıl her aykırılık için 5.943 TL. Tuzak, ağ ya da mühre gibi yasak araç kullanıldıysa her aykırılık için 4.392 TL daha eklenebiliyor. Ayrıca türe göre tazminat isteniyor.
Bu bir suç değil, kabahat. Doğadan yakalanmış sakayı satın almak 4915 sayılı Kanunun 18. maddesine aykırı ve bu yıl 15.029 TL ile 75.528 TL arasında idari para cezası gerektiriyor.
Kendi başına serbest değil. Kanunun 19. maddesine göre Türkiye’de doğal yetişen türler ancak Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünden izin alınarak üretilebiliyor.
Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine. Kanuna göre ceza, Genel Müdürlük bölge müdürü ya da yetki verdiği personel veya orman işletme şefi tarafından veriliyor.
Sağlıklı olanlar doğaya salınıyor, yaralı olanlar tedaviden sonra serbest bırakılıyor. Kafes, ağ gibi eşyanın kamuya geçirilmesine mülki amir karar veriyor.
Bu içerik 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu (md. 2, 4, 6, 18, 19, 20, 21, 24, 26, 28, 30), 7 Haziran tarihli ve 33273 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkez Av Komisyonu Kararı, 10 Ağustos 2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmî Gazete’deki Yaban Hayvanları Listesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Sis bir anda çöküyor. Öndeki aracın stop lambalarını son anda görüyorsunuz, frene basıyorsunuz, duruyorsunuz. Bir saniye sonra arkadan gelen çarpıyor ve sizi öndeki araca itiyor. Bulgaristan’da Sofya ile Burgaz arasındaki otoyolda yoğun siste onlarca aracın birbirine girdiği ve basına yansıyan bilgilere göre 11 kişinin hayatını kaybettiği kaza, bu sahnenin ne kadar hızlı yaşanabildiğini yeniden gösterdi.
Türkiye’de de her kış benzer kazalar oluyor ve kazadan sonra ilk soru hep aynı: Zincirleme kazada kusur kimde? Kısa cevap: Kanun, arkadan çarpmayı asli kusur sayıyor; ama zincirleme kazada her çarpışmaya ayrı ayrı bakılıyor ve ortadaki aracın durumu her zaman aynı değil.
Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 84. maddesi, sürücünün kazada asli kusurlu sayıldığı halleri tek tek sayar. Kırmızı ışıkta geçme, şeride tecavüz ve kavşakta geçiş önceliğine uymamanın yanında listenin (d) bendinde arkadan çarpma da yer alır.
Bunun mantığı basit: Kanun, her sürücüden öndeki aracı güvenle izleyebileceği bir mesafe bırakmasını ve hızını yol ile hava koşullarına göre ayarlamasını ister. Öndeki araç durduğunda duramayan sürücü, kural olarak bu yükümlülüğü yerine getirmemiş kabul edilir.
Zincirleme kaza tek bir olay gibi görünse de aslında art arda gelen birden fazla çarpışmadan oluşur. Kusur belirlenirken şu soruların cevabı aranır:
Ortadaki araç zamanında durmuş, arkadan gelen darbe yüzünden öndekine itilmişse, öndeki araçtaki hasardan sorumluluk çoğu zaman arkadan çarpan araca yöneltilir. Ortadaki araç ise önce kendisi öndekine çarpmış, ardından arkadan darbe almışsa iki ayrı çarpışma oluşur ve her biri için ayrı kusur değerlendirmesi yapılır. Hangi senaryonun yaşandığı somut olaya göre belirlenir.
Hayır. KTK 84’ün son cümlesi önemli bir kapı açar: Sayılan hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza bunların dışındaki kural ihlallerinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.
Uygulamada kusurun paylaştırılabildiği tipik durumlar şunlar:
Bu durumlarda arkadan çarpan sürücünün kusuru ortadan kalkmayabilir ama azalabilir. Oranları belirleyen, kaza tespit tutanağı, polis raporu, bilirkişi incelemesi ve varsa kamera kayıtlarıdır.
Hayır, genellikle tersine çalışır. Görüşün azaldığı havada sürücüden hızını düşürmesi ve takip mesafesini açması beklenir. “Sis vardı, göremedim” savunması, çoğu zaman kusuru hafifletmek yerine hızın koşullara uydurulmadığını gösteren bir delil olarak değerlendirilir. Zincirleme kazaların en çok sis ve buzlanmada yaşanmasının sebebi de budur.
KTK’nın 81. maddesi kazaya karışan sürücülere bazı yükümlülükler getirir. Kusur tartışmasında elinizi güçlendiren de bu adımlardır:
Zincirleme kazada her sürücünün ayrı tutanak düzenlemesi gerekebilir; kimin kime çarptığını tutanakta açıkça gösterin. Kusur oranına itiraz edecekseniz bu belgeler en güçlü dayanağınız olur.
Trafikte ceza yememenin tüm püf noktaları: Trafik Cezası Yememe Rehberi’ne göz atın.
Her zaman değil. En arkadaki araç kendi çarptığı araçtaki hasardan kural olarak sorumludur; ama aradaki araçlar da öndekilere kendi hızlarıyla çarptıysa her çarpışma için ayrı kusur belirlenir.
Zamanında durduysa ve öndekine yalnızca arkadan itildiği için çarptıysa, öndeki araca verdiği zarardan genellikle sorumlu tutulmaz. Önce kendisi çarptıysa kendi çarpması için kusurlu sayılabilir.
Hayır. Öndeki aracın sebepsiz ani frenine, yanmayan stop lambasına ya da kurala aykırı manevrasına göre kusur paylaştırılabilir.
Edilebilir. Tutanak ve rapordaki tespitlere karşı sigorta şirketine başvurulabilir; uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yolu gündeme gelir.
Bu içerik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 81 ve 84. maddelerine dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut kazanızdaki kusur oranı için bir avukattan ya da sigorta uzmanından destek almanız önerilir.
Market rafında “köy peyniri” yazan bir paket gördüğünüzde aklınıza köyde, katkısız yapılmış bir ürün gelir. Yeni düzenlemeyle bu tür ifadeler etiketten kalkıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, peynirin üretiminden satışına kadar bütün kuralları yeniden yazan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’ni 10 Kasım tarihli Resmî Gazete’de yayımladı.
Tebliğ yayımlandığı gün yürürlüğe girdi ve 2015’ten beri uygulanan eski peynir tebliğini kaldırdı. Ancak mevcut üreticilere uyum için zaman tanındı, bu yüzden rafların bir gecede değişmesini beklemek doğru olmaz.
Tebliğin 5. maddesine göre peynir etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemelere yer verilemeyecek. Bu ifadeler ürünün nasıl üretildiği hakkında tüketicide belirli bir izlenim oluşturuyordu; düzenleme bu izlenimin etiket yoluyla satılmasının önünü kesiyor.
Yöresel ya da ülkesel adıyla bilinen peynirler ise coğrafi işaret haklarına aykırı olmamak şartıyla bu adlarla satılmaya devam edebilecek. “Sürülebilir”, “üçgen” veya “tost, pizza yapımında kullanılabilir” gibi ifadeler de tek başına ürün adı olarak kullanılamayacak; ürün adından büyük puntoyla yazılmamak kaydıyla bilgi amaçlı yer alabilecek.
Peynir üretiminde şu bileşenlerin kullanılması yasaklandı:
Tek istisna çeşnili taze peynirler: Bunlarda nişasta, yalnızca stabilizör amacıyla ve teknolojinin izin verdiği miktarda kullanılabilecek. Bitkisel yağ katılmış ürünlerin tespitini kolaylaştırmak için tebliğe beta-sitosterol kriteri de eklendi.
Pastörizasyona eşdeğer bir ısıl işlemden geçmemiş çiğ sütten ya da termizasyon uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler taze olarak satılamayacak. Bu peynirlerin üretimden sonra uygun koşullarda en az dört ay olgunlaştırılması gerekiyor.
Bu peynirlerin etiketinde “çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi, ürün adıyla aynı yüzde ve küçük harf yüksekliği en az 3 milimetre olan karakterlerle yazılacak. Olgunlaştırılmadan satışa sunulacak peynirlerde ise çiğ süt en az pastörizasyon normlarında ısıl işlemden geçirilecek.
Tebliğ, alışveriş sırasında işinize yarayacak birkaç bilgiyi zorunlu hale getiriyor:
Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde en fazla %15 olabilecek. Taze peynirler dışında fındık, fıstık, badem, ceviz gibi çeşniler ezme ya da püre olarak değil, tane veya parça halinde kullanılacak.
Peynir ve teleme, muhafaza, taşıma ve satış sürecinde 10 °C’nin altında tutulacak. Eritme peyniri dökme olarak satılamayacak; teleme de son tüketiciye doğrudan sunulamayacak. Pazar tezgâhında ya da şarküteride açıkta satılan peynirler de bu sıcaklık şartına tabi.
Tebliğ yayımlanmadan önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine 30 Nisan 2027’ye kadar uyum süresi verildi. Bu tarihe kadar söz konusu işletmeler için eski tebliğin hükümleri uygulanmaya devam ediyor.
30 Nisan 2027’den önce piyasaya çıkarılan peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilecek. Dilimlenebilir eritme peynirleri bu istisnanın dışında tutuldu: O tarihten sonra tebliğe uymayan dilimlenebilir eritme peyniri piyasada bulunamayacak.
Yani önümüzdeki aylarda markette hâlâ “köy peyniri” yazan paketlere rastlayabilirsiniz. Bu, tek başına kurala aykırılık anlamına gelmiyor; ürün uyum süresi içinde üretilmiş olabilir.
Tebliğin 20. maddesine göre tebliğe aykırı davrananlara 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca idari yaptırım uygulanacak. Cezanın türü ve tutarı, aykırılığın niteliğine göre değişiyor; etiket hatası ile ürüne yasak bileşen katılması aynı kapsamda değerlendirilmiyor.
Etiketi yanıltıcı ya da içeriği şüpheli bir peynirle karşılaşan tüketici, ürünün fotoğrafını ve fişini saklayarak Tarım ve Orman Bakanlığının ALO 174 Gıda Hattına bildirimde bulunabilir.
Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi’ne göz atın.
Evet. Yeni tebliğ “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi ifadelerin etikette kullanılmasını yasakladı. Mevcut işletmeler için uyum süresi 30 Nisan 2027.
Hayır. Nişasta, jelatin, soya, süt dışı protein ve bitkisel yağ kullanılamıyor. Yalnızca çeşnili taze peynirlerde stabilizör amaçlı nişastaya izin var.
Telemesi haşlanmamışsa satılamaz; en az dört ay olgunlaştırılması gerekir. Etikette “çiğ sütten üretilmiştir” yazması da zorunlu.
Yeni kurala göre “eski” ibaresi yalnızca en az 120 gün olgunlaştırılmış kaşar peynirinde kullanılabilir.
Uyum süresi içinde üretilen peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilir. Dilimlenebilir eritme peyniri ise 30 Nisan 2027’den sonra tebliğe uygun değilse satılamaz.
Bu içerik 10 Kasım tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’ne dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Her akşam apartmanın önüne bir kap mama koyuyorsunuz. Mahallenin köpekleri saati biliyor, sizi görünce kuyruk sallıyor. Bir gün parkta oynayan bir çocuğu o köpeklerden biri ısırıyor ve aileden gelen şikâyetle adınız bir ceza dosyasına giriyor.
Peki sokak hayvanı beslemek suç mu? Kısa cevap: Kanunda sokak hayvanını beslemeyi yasaklayan genel bir madde yok. Ancak basına yansıyan bir Yargıtay kararı, beslemenin bazı koşullarda ceza sorumluluğuna yol açabileceğini gösterdi. Aşağıda kararı, dayandığı maddeleri ve besleyenlerin dikkat etmesi gerekenleri anlattık.
Hayır. Türk Ceza Kanunu’nda ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda, sahipsiz bir kediye ya da köpeğe yemek vermeyi suç ya da kabahat olarak tanımlayan bir hüküm yer almıyor. Kanunun güncel metni, aksine, hayvanların korunmasını ve bakılmasını temel ilke sayıyor (5199 md. 4).
Kanun sahipsiz hayvan konusunda asıl yükü yerel yönetimlere veriyor. 5199 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre sahipsiz hayvanların en hızlı şekilde belediyelerin kurduğu ya da izin verdiği bakımevlerine götürülmesi zorunlu. Rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılıyor.
Belediyelerin kendi zabıta düzenlemelerinde besleme yeriyle ilgili ayrıca kurallar bulunabilir. Yaşadığınız ilçede böyle bir karar olup olmadığını belediyeye sorabilirsiniz.
Basına yansıyan bilgilere göre olay Nevşehir’de yaşandı. Mahallede sokak köpeklerini uzun süredir besleyen bir kadın, 9 yaşındaki bir çocuğun köpek saldırısında yaralanması üzerine taksirle yaralama suçundan yargılandı. Çocuğun yarası basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikteydi.
Habere yansıyan gerekçeye göre istinaf mahkemesi şu noktalara dayandı: Kadın köpekleri uzun süredir besleyip fiilen koruma altına almış, belediye görevlilerinin hayvanlara müdahalesine izin vermemiş, köpekler park ve oyun alanı çevresinde toplanmıştı. Saldıran köpeğin onun beslediği hayvanlardan olduğu tanık anlatımıyla desteklenmişti. Mahkeme, saldıran köpek doğrudan onun beslediği bir hayvan olmasa bile oluşturulan ortam nedeniyle sorumluluk doğabileceğini de değerlendirdi.
Uygulanan madde TCK 89/1. Taksirle başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığının bozulmasına neden olan kişi, 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılıyor. Yaralanma kemik kırığı, yüzde sabit iz gibi ağır sonuçlar doğurmuşsa ceza yarı oranında, daha ağır sonuçlarda bir kat artırılıyor (TCK 89/2-3).
Kendi hayvanınız için ayrıca TCK 177 var: Gözetiminizdeki hayvanı başkaları için tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakmak ya da kontrolünde ihmal göstermek, 6 aya kadar hapis veya adli para cezası gerektiriyor. Bu madde sahipsiz hayvanı besleyen herkes için değil, hayvanı gözetimine almış kişi için konuşuluyor.
Ceza davasından ayrı olarak hukuk tarafı var. Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesine göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlü. Zararın doğmaması için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmuyor.
Ara sıra mama bırakan biriyle hayvanı fiilen sahiplenmiş, onu bir yerde barındıran ya da toplatılmasını engelleyen birinin durumu aynı değil. Hangi davranışın “bakım ve yönetimi üstlenmek” sayılacağı somut olaya göre değerlendirilir. Bu ayrım hem ceza hem tazminat dosyasında belirleyici olabilir.
Hayır. Bu, tek bir somut dosyada verilmiş bir daire kararı. Mahkeme sanığın köpekleri uzun süredir beslediğini, belediye müdahalesine engel olduğunu ve saldıran köpeğin onun beslediği hayvanlardan olduğunu birlikte değerlendirdi. Bu unsurların olmadığı bir dosyada sonuç farklı çıkabilir.
Karar hukuk çevrelerinde tartışmalı da bulunuyor. İlk derece mahkemesi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı farklı görüşteydi; bazı avukatlar, beslemenin tek başına gözetim yükümlülüğü doğurmayacağını savunuyor. Benzer davalarda mahkemelerin nasıl yaklaşacağını zaman gösterecek.
Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.
Kanunda sokak köpeğine mama vermeyi yasaklayan genel bir hüküm yok. Belediyelerin yerel düzenlemeleri ayrıca kural koyabilir.
Otomatik olarak almazsınız. Ancak hayvanın bakımını fiilen üstlendiğiniz, belediye müdahalesini engellediğiniz ve saldırının bununla bağlantılı olduğu anlaşılırsa TCK 89/1 kapsamında taksirle yaralamadan yargılanma ihtimali var.
Basına yansıyan bilgilere göre istinaf mahkemesinin verdiği 4.000 TL adli para cezasını Yargıtay 12. Ceza Dairesi onadı. Ceza 4 eşit taksitte ödenecek şekilde belirlenmişti.
Kanun kedi ve köpek ayrımı yapmıyor; belirleyici olan hayvanın bir zarara yol açması ve besleyen kişinin hayvanla ilişkisinin niteliği. Hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Yaralanma varsa Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa şikâyet edilebilir. Taksirle yaralamada şikâyet kural olarak şart; sahipsiz hayvanın toplatılması için ayrıca belediyeye başvurulur.
Bu içerik 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (md. 52, 89, 177), 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (md. 4, 5, 6), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 67) ve basına yansıyan Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararına dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
