Kasım İndirimlerinde Sahte İndirim Nasıl Anlaşılır? 10 Gün Kuralı ve 39,9 Milyon TL’ye Varan Ceza

0

BEĞENDİM

0

Kasım geldi. Sepete eklenen ürünün üstünde kırmızı bir etiket var: “%40 indirim”. Üstü çizili eski fiyat büyük, yeni fiyat daha büyük. Soru basit: O eski fiyat gerçekten hiç uygulandı mı, yoksa kampanyadan birkaç gün önce mi yükseltildi?

Bu yıl bu sorunun cevabını aramak biraz daha kolay. 1 Ağustos’ta yürürlüğe giren değişiklikle indirimden önceki fiyatın nasıl belirleneceği yeniden yazıldı. Ticaret Bakanlığı da 28 Ekim’de yaptığı açıklamayla kasım boyunca indirim reklamlarını mecra ayrımı yapmadan takip edeceğini duyurdu. Aşağıda kuralın ne dediğini, sahte indirimi nasıl fark edebileceğinizi ve nereye şikâyet edebileceğinizi anlattık.

Yeni kural: indirimden önceki fiyat son 10 günün en düşüğü

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinin 14. maddesi, 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilendi ve 1 Ağustos’ta yürürlüğe girdi. Buna göre:

• Mal satışında indirimden önceki fiyat, indirimin başladığı tarihten önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyattır. Önceki düzenlemede bu süre 30 gündü.
• Meyve, sebze gibi çabuk bozulan ürünlerde ve hizmetlerde ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınır.
• Ürün farklı kanallarda satılıyorsa, örneğin hem mağazada hem internet sitesinde, indirim hangi kanalda yapılıyorsa yalnızca o kanaldaki fiyat dikkate alınır. Mağazadaki yüksek fiyat, internetteki indirim için “eski fiyat” gösterilemez.
• Sadakat programları ile “3 al 2 öde”, “şu tutarın üzerine indirim” gibi koşullu kampanyalar da indirimli satış kurallarının kapsamına alındı.

Mağaza rafındaki etiketlerde indirimin nasıl gösterilmesi gerektiğini fiyat etiketi cezası yazımızda anlattık.

Bir örnekle 10 gün kuralı

Kuralın ne işe yaradığını görmek için basit bir hesap yapalım. Aşağıdaki rakamlar bizim örneğimizdir.

Bir kulaklık ekim sonunda 1.000 TL’ye satılıyor. Kampanyadan 5 gün önce fiyatı 1.400 TL’ye çıkarılıyor. Kampanya başlayınca etikette “1.400 TL yerine 980 TL, %30 indirim” yazıyor.

Kurala göre indirimden önceki fiyat, son 10 gündeki en düşük fiyat olan 1.000 TL‘dir. Yani gerçek indirim %30 değil, yalnızca %2‘dir. 1.400 TL’nin “eski fiyat” olarak gösterilmesi yönetmeliğe aykırıdır.

Bakanlığın dikkat çektiği yanıltıcı uygulamalar

Ticaret Bakanlığı 28 Ekim açıklamasında şu uygulamaları tüketicinin ekonomik çıkarlarını zedeleyebilecek örnekler arasında saydı:

• Gerçekte olmayan bir indirimin reklamını yapmak
• İndirim öncesi fiyatı son 10 günün en düşük fiyatına göre belirlememek
• Kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihini yazmamak
• “%70 + %10 + %5” gibi oranları üst üste yazarak tüketiciyi gerçek indirim oranı konusunda yanıltmak
• Sadakat programı ve koşullu kampanyalarda indirim kurallarına uymamak
• Reklamdaki ana vaat ile istisnalar arasında uyumsuzluk bulunması
• Kararı etkileyecek koşulları gizlemek ya da bulunması zor bir yere koymak

Son üç maddenin pratikteki karşılığı çoğu zaman şudur: Büyük puntoyla “her şey yarı fiyatına” yazar, küçük harflerle ise kampanyanın yalnızca belli ürünlerde, belli bir sepet tutarının üzerinde ya da belli bir kartla geçerli olduğu belirtilir.

Sahte indirimin cezası ne kadar?

Bakanlığın açıklamasına göre tüketiciyi aldatıcı veya yanıltıcı olduğu tespit edilen reklamlar için, reklamın yayımlandığı mecraya ve ihlalin niteliğine göre 99.339 TL ile 39.916.524 TL arasında idari para cezası uygulanabiliyor.

Kararı Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu verir. Kurul para cezasının yanında reklamı durdurma, aynı yöntemle düzeltme ve gerekli görülen hâllerde üç aya kadar tedbiren durdurma kararı da verebilir. Dayanak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundur. Reklam verenler, reklamlarındaki iddiaların doğruluğunu ispatlamakla yükümlüdür.

Ceza satıcıya ya da reklam verene kesilir ve devlete ödenir. Yani Reklam Kurulunun verdiği ceza, sizin ödediğiniz parayı geri getirmez. Bunun için aşağıdaki yollara bakmak gerekir.

Sahte indirim nasıl fark edilir?

1. Fiyatı kampanyadan önce kaydedin. Almayı düşündüğünüz ürünün fiyatını kasım başında not alın ya da ekran görüntüsünü saklayın. İndirim günü karşılaştırma yapmanın en sağlam yolu budur.
2. Fiyat geçmişine bakın. Bazı platformlar ve tarayıcı eklentileri ürünün geçmiş fiyatlarını gösterir. Son günlerde ani bir artış varsa dikkat edin.
3. Kampanya tarihlerini arayın. Başlangıç ve bitiş tarihi yazmayan “sınırlı süre” kampanyaları kurala aykırı olabilir.
4. Üst üste yazılan oranları hesaplayın. %70 + %10 + %5, %85 indirim demek değildir. 1.000 TL’lik bir üründe bu indirimler sırayla uygulanırsa ürün yaklaşık 256 TL’ye düşer; gerçek indirim yaklaşık %74’tür.
5. Ödeme ekranına kadar gidin. Bakanlık, ödeme aşamasında eklenen hizmet ve teslimat ücretlerine dikkat edilmesini özellikle hatırlatıyor.
6. Siteyi kontrol edin. Gerçekçi olmayan indirimler ve şüpheli bağlantılar çoğu zaman dolandırıcılık sitelerine çıkar. Kart bilgilerinizi yalnızca güvenilir platformlarda paylaşın.

Nereye ve nasıl şikâyet edilir?

Aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulama şikâyetleri Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Başkanlığına yapılır. Başvuru e-Devlet üzerinden “Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikayeti” hizmetiyle ya da yazılı olarak yapılabilir.

• Başvuruda ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve adres bulunmalıdır. Bu bilgileri içermeyen başvurular değerlendirmeye alınmaz.
• Reklamın yayımlandığı mecra (site, uygulama, mağaza, sosyal medya hesabı), tarih ve şikâyetin konusu açıkça yazılmalıdır.
• Ekran görüntüleri, fiyat kayıtları ve fatura gibi belgeler eklenmelidir. Ekran görüntüsünün hangi şartlarda güçlü bir delil olduğunu ekran görüntüsü delil olur mu yazımızda anlattık.

Şikâyetin Reklam Kuruluna yapılması, satıcıyla aranızdaki alışverişi kendiliğinden geri almaz. İnternetten aldığınız ürünü çoğu durumda teslimden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden iade edebilirsiniz. İstisnaları ve sürenin nasıl işlediğini tüketici cayma hakları yazımızda bulabilirsiniz. Ödeme yaptığınız site sahte çıktıysa ilk saatlerde yapılacakları dolandırıldım, ne yapmalıyım yazımızda sıraladık.

Yıl içinde değişen tüm kurallar tek sayfada: Yeni kanunlar, yönetmelikler ve her yıl güncellenen tutarlar için Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

İndirimden önceki fiyat nasıl belirlenir?

1 Ağustos’tan bu yana mal satışında indirimden önceki fiyat, indirimin başladığı tarihten önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyattır. Çabuk bozulan ürünlerde ve hizmetlerde ise indirimden bir önceki fiyat esas alınır.

Eski kuraldaki 30 gün kalktı mı?

Evet. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğindeki 30 günlük süre, 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 10 güne indirildi. Değişiklik 1 Ağustos’ta yürürlüğe girdi.

Sahte indirim yapan firmaya ne ceza verilir?

Ticaret Bakanlığına göre aldatıcı veya yanıltıcı indirim reklamlarına, reklamın yayımlandığı mecraya ve ihlalin niteliğine göre 99.339 TL ile 39.916.524 TL arasında idari para cezası uygulanabiliyor. Reklam Kurulu ayrıca reklamı durdurma kararı da verebilir.

Sahte indirim şikâyeti nereye yapılır?

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Başkanlığına, e-Devlet üzerindeki “Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikayeti” hizmetiyle ya da yazılı olarak başvurulabilir. Başvuruya reklamın mecrası, tarihi ve ekran görüntüleri eklenmelidir.

Şikâyet edersem paramı geri alabilir miyim?

Reklam Kurulunun verdiği ceza devlete ödenir; tüketiciye iade sağlamaz. İnternetten yapılan alışverişlerde çoğu ürün için 14 günlük cayma hakkı vardır. Satıcıyla anlaşamazsanız tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.

Kısaca

• 1 Ağustos’tan bu yana indirimden önceki fiyat, son 10 günün en düşük fiyatıdır; eski kuralda bu süre 30 gündü.
• Her satış kanalı kendi fiyatıyla karşılaştırılır; kampanya tarihleri yazılmalı, koşullar gizlenmemelidir.
• Aldatıcı indirim reklamlarına 99.339 TL ile 39.916.524 TL arasında ceza uygulanabiliyor.
• Şikâyet e-Devlet üzerinden Reklam Kuruluna yapılır; paranızı geri almak için cayma hakkı ve tüketici hakem heyeti yolları ayrıca kullanılır.

İlgili Yazılar

• Fiyat Etiketi Cezası: Ürün Başına 3.973 TL, Restoranda Kuver ve Servis Ücreti Yasağı
• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği Kapsamında Tüketici Cayma Hakları
• Yanıltıcı Emlak İlanı Cezası
• İzinsiz SMS ve Reklam E-Postası Cezası: İYS Şikayeti Nasıl Yapılır

Kaynaklar

• Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 1 Temmuz 2026: resmigazete.gov.tr
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 61, 62, 63 ve 77: Mevzuat Bilgi Sistemi
• Ticaret Bakanlığı, Reklam Kuruluna Nasıl Başvurulur: ticaret.gov.tr
• Anadolu Ajansı, “Ticaret Bakanlığı kasım ayı indirim kampanyalarını mercek altına aldı”, 28 Ekim 2026: aa.com.tr