Hakkari, Van ve Yüksekova yamaçlarında yılda birkaç hafta açan, çiçekleri yere doğru sarkan bir bitki her bahar aynı haberle gündeme geliyor: “Ters laleyi koparmanın cezası şu kadar.” Haberlerde 80 bin, 244 bin, 557 bin ve 700 bin TL gibi birbirinden çok farklı rakamlar dolaşıyor.
Bu rakamların hepsi aslında aynı maddeden çıkıyor. Fark, haberin hangi yılın tutarını yazdığından kaynaklanıyor. Aşağıda cezanın dayanağını, bu yıl geçerli tutarı ve rakamların neden bu kadar dağınık göründüğünü kanun metnine dayanarak anlattık.
2872 sayılı Çevre Kanununun 9. maddesinin (a) bendi, doğal çevreyi oluşturan biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemin korunmasını esas kabul eder. Aynı kanunun 20. maddesinin (k) bendi ise bu bende aykırı olarak biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere idari para cezası öngörür.
Ters lale (Fritillaria imperialis) haberlerinde Doğa Koruma ve Milli Parklar ekiplerinin uyardığı ceza bu bentten geliyor. Kanundaki temel tutar 20.000 TL’dir; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır.
Bu yıl uygulanan tutar: 699.245 TL. Tutar, Tarım ve Orman Bakanlığının 2025/41 sayılı Tebliğiyle 1 Ocak’tan itibaren geçerli olacak şekilde güncellenmiştir.
Ceza her yıl artırıldığı için eski bir haberden alınan rakam, kopyalandıkça yeni haberlere de taşınıyor:
Yani “hangisi doğru” sorusunun cevabı, cezanın hangi tarihte kesildiğine bağlıdır. Bu yıl tespit edilen bir fiil için geçerli rakam 699.245 TL’dir.
Çevre Kanunu 20/k, ceza tutarını koparılan çiçek sayısına göre belirlemez; bent maktu (sabit) bir tutar öngörür. Tek bir çiçek koparmanın her durumda tam bu cezayı doğurup doğurmayacağı ise uygulamaya bağlıdır. Bentteki ölçüt “biyolojik çeşitliliği tahrip etmek”tir ve bu nitelendirmeyi tutanağı düzenleyen ekip yapar. Pratikte asıl risk, çiçekle birlikte soğanın sökülmesidir. Ters lalenin yaygın biçimde kaçırılması da soğan için yapılır.
Bitki bir milli park, tabiat parkı ya da başka bir koruma alanı içindeyse, o alanın kendi mevzuatı da ayrıca gündeme gelebilir. Bu yazıda yalnızca Çevre Kanunundaki idari para cezasını ele aldık.
Bu ceza bir idari para cezasıdır ve Kabahatler Kanununa tabidir:
Aynı yıllık güncelleme nedeniyle haberlerde farklı rakamların dolaştığı bir başka cezayı sokağa izmarit atma cezası yazımızda ele aldık. Doğada yapılan bir başka faaliyetin kuralları için de av cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Kabahatler Kanunu kapsamındaki diğer cezalar tek sayfada: Sigara, gürültü, çevre ve kamu düzenine ilişkin cezalar için İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.
Çevre Kanununun 20/k maddesine göre biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere bu yıl 699.245 TL idari para cezası uygulanır. Ceza bir ay içinde peşin ödenirse dörtte bir indirim yapılır.
557.212 TL geçen yılın tutarıdır. Ceza her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için bu yıl 699.245 TL’ye yükselmiştir.
Hayır. Ceza, bitkiyi koparmak, sökmek ya da yaşam alanına zarar vermek gibi tahrip edici fiillere yöneliktir. Fotoğraf çekmek bu kapsamda değildir; yine de bitkinin bulunduğu alana zarar vermemeye dikkat etmek gerekir.
Çevre Kanunundaki idari yaptırım kararlarını Bakanlık ve denetim yetkisi devredilen kurumlar verir. Ters lale haberlerinde denetimi yapan ekipler genellikle Doğa Koruma ve Milli Parklar birimleridir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler her yıl güncellenebilir; size özel durumlarda bir avukata ya da ilgili kuruma danışmanızı öneririz. Hatalı veya eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları, Erişim Engeli Kararı ve İtiraz Yolları
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
