Ayın son günü geldi, Bağ-Kur primini ya da işyerinin SGK primini yatırmayı unuttunuz. İlk akla gelen soru: Yarın ödesem ne olur, ceza ne kadar?
SGK primlerinde geç ödemenin karşılığı vergi borçlarından farklı işler. Vergide yalnızca gecikme zammı varken, SGK primlerinde iki ayrı ek birlikte yürür: ilk üç ay için gecikme cezası ve borç ödenene kadar gecikme zammı. Bağ-Kur’lu için bir de sağlık hizmeti boyutu var.
5510 sayılı Kanunun 89. maddesine göre süresinde ve tam ödenmeyen prim borcuna:
Dava ya da icra takibi başlamış olsa bile gecikme cezası ve gecikme zammı işlemeye devam eder.
Vergi borçlarında uygulanan gecikme zammı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna dayanır ve bu yıl aylık %3,7‘dir. SGK primleri ise bu orana değil, 5510 sayılı Kanunun kendi sistemine tabidir. Bu yüzden internetteki “SGK gecikme zammı %3,7” hesapları prim borcu için doğru sonuç vermez. Vergi tarafındaki oranı gecikme zammı oranı yazımızda anlattık.
10.000 TL’lik prim borcunu son ödeme gününden bir ay sonra ödediğinizi düşünelim:
Gecikme üç aya uzarsa her ay için %3 gecikme cezası eklenir; dördüncü aydan itibaren gecikme cezası durur ama gecikme zammı borç kapanana kadar işlemeye devam eder. Kesin tutarı e-Devlet’teki SGK borç sorgulama ekranı ödeme gününe göre gösterir.
Kanun, ödeme gününün SGK tarafından belirleneceğini söyler. Uygulamada hem çalışanlar adına işverenin ödediği primlerde hem de Bağ-Kur primlerinde son ödeme günü, primin ait olduğu ayı izleyen ayın son günüdür. Örneğin ekim ayına ait prim, kasım ayının son gününe kadar ödenir. Son gün hafta sonuna denk gelirse ödeme ilk iş gününe kayar.
SGK zaman zaman sistem sorunları gibi nedenlerle son ödeme gününü uzatabiliyor. Bu durumda uzatılan güne kadar yapılan ödemelere gecikme cezası ve zammı uygulanmıyor; ancak bunun için SGK’nın resmî duyurusu esas alınmalı.
Gecikmenin en çok hissedildiği yer hastane kapısıdır. Kanunun 67. maddesine göre Bağ-Kur’lular ve genel sağlık sigortası primini kendisi ödeyenler, hastaneye başvurdukları tarihte 60 günden fazla prim ve prime ilişkin borcu varsa sağlık hizmetinden yararlanamaz. Tecil ve taksitlendirmesi devam eden borçlar bu hesaba dahil edilmez.
Şu durumlar ise borç olsa bile kapsam dışıdır: 18 yaşından küçükler, acil hâller, trafik kazası, iş kazası ve meslek hastalığı, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar, madde bağımlılığı tedavisi ve tıbben başkasının bakımına muhtaç olanlar.
Genel sağlık sigortası borçlarıyla ilgili son durumu GSS prim borcu silinecek mi yazımızda ele aldık.
İşyerinin vadesi geçmiş prim borcu bulunması, işverenin prim teşviklerinden yararlanmasını engelleyebilir. Borç ödenmezse SGK, alacağını amme alacağı olarak takip eder ve haciz yoluna gidebilir. SGK’nın idari para cezaları ise gecikmeden ayrı bir konudur; onları SGK cezası yazımızda anlattık.
Borcunu zamanında ödemekte zorlanan işveren ve Bağ-Kur’lular, prim borçlarını SGK’dan tecil ve taksitlendirme yoluyla yapılandırmayı isteyebilir. Bu yıl haziranda yapılan düzenlemeyle azami taksit süresi 36 aydan 72 aya çıkarıldı; ancak uygulanacak süre, teminat şartı ve tecil faizi borçlunun durumuna ve başvuru dönemine göre değişiyor. Tecil ve taksitlendirmesi devam eden borç, sağlık hizmeti için aranan 60 günlük borç sınırına da sayılmıyor.
Vergi ve kamu borçları tek sayfada: Gecikme zammı, yapılandırma ve haciz süreçleri için Vergi Cezaları ve Borçları Rehberi‘ne göz atın.
Primlerin düzenli yatırılmaması, çalışanların iş ilişkisini sorguladığı durumlardan biri olabiliyor. Özel sektör çalışanları için iş sözleşmesinin feshi ve kıdem tazminatı haklarını başka bir yazıda ele aldık.
Ödeme süresinin bittiği tarihten itibaren ilk üç ay boyunca her ay için %3 gecikme cezası uygulanır. Buna ek olarak borç ödeninceye kadar Hazine oranlarına göre gecikme zammı işler.
Evet. Son ödeme gününden sonraki ödemede o ay için %3 gecikme cezası ve günlük hesaplanan gecikme zammı eklenir. SGK’nın son ödeme gününü uzattığı dönemlerde bu ekler uzatılan güne kadar uygulanmaz.
60 günden fazla prim borcu olan Bağ-Kur’lu sağlık hizmetinden yararlanamaz. 18 yaş altı, acil hâller, iş ve trafik kazaları gibi durumlar bu kuralın dışındadır; tecil ve taksitlendirilmiş borçlar da sayılmaz.
Hayır. Vergideki gecikme zammı bu yıl aylık %3,7’dir. SGK prim borçlarında ise ilk üç ay %3 gecikme cezası ile Hazine borçlanma faizine bağlı gecikme zammı birlikte uygulanır.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler yıl içinde değişebilir; somut durumunuz için bir avukata başvurun.
VERGI VE FINANS CEZALARI
Ev Satarken Vergi Öder miyim? 5 Yıl Kuralı, 150 Bin TL İstisna ve Hesaplama
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
5
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
