Kınama Cezası Nedir? Memura Etkisi, Maaşa Yansır mı, 7 Günlük İtiraz ve Sicilden Silinme

0

BEĞENDİM

0

Bir memurun eline “kınama cezası” yazan bir tebligat geçtiğinde ilk düşüncesi genellikle şu olur: Maaşımdan kesilecek mi, sicilime işler mi, terfimi etkiler mi? Kınama, adı ağır görünse de memurlara verilen disiplin cezalarının en hafiflerinden biridir. Ama sonuçsuz değildir ve itiraz için süre çok kısadır.

Aşağıda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kınama cezasının ne olduğunu, hangi durumlarda verildiğini ve nasıl itiraz edileceğini anlattık.

Kınama cezası nedir?

Devlet Memurları Kanununun 125. maddesine göre kınama, memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Kanundaki disiplin cezaları hafiften ağıra şöyle sıralanır:

1. Uyarma
2. Kınama
3. Aylıktan kesme (brüt aylığın 1/30’u ile 1/8’i arası)
4. Kademe ilerlemesinin durdurulması
5. Devlet memurluğundan çıkarma

Yani kınama, uyarmanın bir üst basamağıdır. Maaştan kesinti yapılmaz; kesinti bir üst ceza olan aylıktan kesmede söz konusudur.

Hangi davranışlar kınama cezası gerektirir?

Kanun kınama gerektiren fiilleri tek tek sayar. Başlıcaları:

• Verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmakta, kurumun usul ve esaslarına uymakta kusurlu davranmak,
• Görev sırasında amire hal ve hareketiyle saygısız davranmak,
• Hizmet dışında memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunmak,
• Devlete ait araç ve gereçleri özel işlerinde kullanmak ya da kaybetmek,
• İş arkadaşlarına, personele ve vatandaşa kötü muamele etmek, söz veya hareketle sataşmak,
• Verilen emirlere itiraz etmek,
• Borçlarını kasten ödemeyip hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak,
• Kurumun huzur ve çalışma düzenini bozmak,
• Yetkisi olmadığı hâlde basına bilgi veya demeç vermek.

Listedeki “borçlarını kasten ödememek” maddesi çoğu memurun bilmediği bir durumdur: Hakkında icra takibi başlatılan memur, borcu kasten ödemediği tespit edilirse disiplin yönünden de sorumlu tutulabilir.

Kınama cezasını kim verir?

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir (md. 126). Disiplin kuruluna gitmeye gerek yoktur. Ancak:

• Memurun savunması alınmadan ceza verilemez. Savunma için en az 7 gün süre tanınır; bu sürede savunma yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (md. 130).
• Disiplin amiri, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde karar vermek zorundadır (md. 128).

Zamanaşımı: Bu yıl değişti

Kınama gerektiren bir fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (md. 127).

Bu yıl 7573 sayılı Kanunla bir değişiklik daha yapıldı: Fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Yeni düzenlemeye göre ceza mahkemece iptal edilirse, idare kalan süre içinde, süre dolmuşsa ya da altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde karar gerekçesini dikkate alarak yeniden ceza verebilir.

Kınama cezasına itiraz: 7 gün

Kanunun 135. maddesine göre disiplin amirlerinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna itiraz edilebilir.

• İtiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür.
• Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir.
• Disiplin kurulu itirazı 30 gün içinde karara bağlamak zorundadır. İtiraz kabul edilirse ceza hafifletilebilir ya da tamamen kaldırılabilir.

Bunun yanında disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu da açıktır; yani kınama cezasının iptali için idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açma süresi ve itirazla ilişkisi için kararı aldığınız tarihten itibaren bir avukattan destek almanız iyi olur. Farklı cezalardaki itiraz sürelerini İtiraz Süreleri Rehberi‘nde topladık.

Kınama sicilden silinir mi?

Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Ancak kanun bir silinme yolu da tanır: Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 yıl sonra memur, atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir (md. 133). Bu sürede davranışları isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse ceza silinir.

Diğer disiplin cezalarında bu süre 10 yıldır. Memurluktan çıkarma cezası ise silinemez.

Kınama, adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlenmez; çünkü bir ceza mahkemesi kararı değil, idari bir disiplin cezasıdır. Adli sicilin nasıl silindiğini sabıka kaydı ne zaman silinir yazımızda anlattık.

İdari cezalar tek sayfada: Ödeme süresi, indirim, itiraz ve zamanaşımı için İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Kınama cezası nedir?

Kınama, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir. Devlet Memurları Kanunundaki beş disiplin cezasından ikinci en hafif olanıdır.

Kınama cezası maaşı etkiler mi?

Kınama cezasında maaştan kesinti yapılmaz. Brüt aylıktan kesinti, bir üst ceza olan aylıktan kesme cezasında uygulanır.

Kınama cezasına kaç gün içinde itiraz edilir?

Kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. Ayrıca idari yargı yolu da açıktır.

Kınama cezası sicilden silinir mi?

Cezanın uygulanmasından 5 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak özlük dosyasından silinmesi istenebilir. Bu süredeki davranışlar isteği haklı kılıyorsa ceza silinir.

Kısaca

• Kınama, memurun kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir (DMK 125).
• Maaştan kesinti yoktur; uyarmanın bir üst basamağıdır.
• Disiplin amiri verir, savunma alınmadan verilemez.
• İtiraz süresi tebliğden itibaren 7 gün; ayrıca dava yolu açıktır.
• 5 yıl sonra özlük dosyasından silinmesi istenebilir.

İlgili Yazılar

• Kamu Personeli İdari Para Cezası Alırsa Ne Olur? Memur Siciline İşler mi?
• HAGB Nedir? Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları, 5 Yıllık Denetim ve Memuriyete Etkisi
• Sabıka Kaydı Ne Zaman Silinir? Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silinme Süreleri
• İtiraz Süreleri Rehberi: Ceza, Ödeme Emri ve Kararlara Nereye, Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir

Kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 125–135 (7573 sayılı Kanunla değişik): Mevzuat Bilgi Sistemi