Doğumu Geç Bildirmenin Cezası Var mı? Doğum ve Ölüm Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır?

0

BEĞENDİM

0

Doğum yeni olmuş, hastane çıkışı, ilk aşılar, uykusuz geceler derken nüfus işleri akla gelmiyor. Sonra biri söylüyor: “Otuz günü geçirdiysen ceza yersin.” Bu bilgi hâlâ çok yaygın.

Peki doğumu geç bildirmenin cezası var mı? Kısa cevap: Bugünkü kanun metninde, doğumu süresinde bildirmeyen anne babaya yönelik bir idari para cezası yok. Ama süreyi geçirmenin başka sonuçları olabiliyor. Bu yazıda doğum ve ölüm bildirimiyle ilgili kuralları, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun güncel metnine göre anlatıyoruz.

Doğum kaç gün içinde bildirilmeli?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 15. maddesine göre sağ doğan her çocuğun doğumu:

• Türkiye’de 30 gün içinde nüfus müdürlüğüne,
• Yurt dışında 60 gün içinde dış temsilciliğe (konsolosluğa)

bildirilmek zorunda. Bildirim, doğumun gerçekleştiği sağlık kuruluşuna da yapılabiliyor.

Hastanede ya da sağlık personeli gözetiminde gerçekleşen doğumlarda işin bir kısmını sağlık birimi üstleniyor: Kanuna göre ilgili sağlık birimi doğumu, rapor ve doğum tescil isteğini gösteren form dilekçeyle birlikte beş iş günü içinde nüfus müdürlüğüne bildiriyor. Bu yüzden hastanede doğan bebeklerin kaydı çoğu zaman aileler fark etmeden başlıyor; ailenin yapması gereken, formdaki bilgileri, özellikle çocuğa konulan adı doğru vermek.

Geç bildirilirse ceza var mı?

Kanunun idari para cezalarını düzenleyen 68. maddesinin bugünkü metninde iki ceza kalmış durumda:

• Nüfus olaylarını bildirmekle görevli olup bu görevi süresinde yerine getirmeyen kamu görevlilerine verilen ceza,
• Adres değişikliğini süresinde bildirmeyenlere ve adres konusunda gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara verilen ceza.

Doğumu süresinde bildirmeyen anne babaya yönelik bir ceza bu maddede yer almıyor. Maddenin bazı bentleri 2016 ve 2017’de yapılan değişikliklerle yürürlükten kaldırıldı. 2017’deki değişiklikle, doğumu süresinde bildirmeyen sağlık personeline yönelik ceza ve yurt dışında yabancı makamlar önünde yapılan evliliklerin süresinde bildirilmemesine yönelik ceza da kaldırıldı.

Kanun ayrıca, doğum bildirimini yapan sağlık personeline ve ölüm bildirimini yapan Cumhuriyet savcılıklarına 68. maddedeki cezaların uygulanmayacağını açıkça yazıyor.

Bu nedenle “30 günü geçirdin, ceza kesilecek” bilgisi bugünkü kanun metnine uymuyor. Yine de belirsiz bir durumda bağlı olduğunuz nüfus müdürlüğüne sormak en garantisi.

Ceza yoksa geç bildirmenin sakıncası ne?

Ceza olmaması, sürenin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor:

• Doğum tarihi tartışmaya açılabilir. Kanunun 16. maddesine göre süre geçtikten sonra bildirilen ve altı yaşını bitirmemiş çocuklarda doğum tarihi için beyan esas alınıyor. Çocuk altı yaşını doldurmuşsa resmî sağlık kuruluşunda yaş tespiti yapılıyor; doğuma ait resmî belge varsa buna gerek kalmıyor.
• Kimlik numarası olmadan işlem yürümüyor. Çocuğun T.C. kimlik numarası nüfus kaydıyla oluşuyor. Sağlık hizmetleri, aile hekimi kaydı, sosyal destek başvuruları ve ileride okul kaydı gibi işlemler bu numaraya bağlı.
• Yurt dışında doğan çocuklarda Türkiye’deki kaydın gecikmesi, pasaport ve vatandaşlık işlemlerini zorlaştırabiliyor.

Ölümü kim, kaç gün içinde bildirir?

Ölümün bildirilmesi aileye bırakılmış bir yükümlülük değil. Kanunun 31. maddesine göre ölüm olayını on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle şu kişi ve kurumlar yükümlü:

• Şehir ve kasabalarda defin ruhsatı vermeye yetkili olanlar,
• Köylerde varsa resmî tabip ya da sağlık kuruluşu, yoksa köy muhtarı,
• Hastane ve bakım evlerinde kurum amirlikleri,
• Askerî birliklerde görevlendirilen tabipler ve askerlik şubeleri,
• Doğal afetlerde mülkî idare amirlerinin görevlendirdiği memurlar,
• Adli olaylarda ve kazalarda Cumhuriyet savcılıkları; yurt dışında ise dış temsilcilikler.

Yani hastanede ya da defin ruhsatıyla gerçekleşen bir vefatta kayıt resmî yoldan kapanıyor. Yine de miras ve veraset işlemlerine başlamadan önce kaydın düştüğünü e-Devlet’ten ya da nüfus müdürlüğünden kontrol etmek işinizi hızlandırır.

Ceza gerektiren bildirim: Adres değişikliği

Nüfus işlerinde cezası hâlâ yürürlükte olan yükümlülük adres değişikliği. Taşındıktan sonra adresinizi süresinde bildirmezseniz ya da fiilen oturmadığınız bir adresi beyan ederseniz idari para cezası uygulanıyor. Süreleri ve bu yılki tutarları adres değişikliği cezası yazımızda ayrıntılı anlattık.

İdari para cezası ödeme ve itiraz kuralları için: İdari Para Cezaları Rehberi‘ne bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Doğum kaç gün içinde bildirilmeli?

Türkiye’de 30 gün içinde nüfus müdürlüğüne, yurt dışında 60 gün içinde dış temsilciliğe. Hastanede gerçekleşen doğumları sağlık birimi beş iş günü içinde bildiriyor.

Doğumu geç bildirmenin cezası var mı?

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun güncel metninde doğumu süresinde bildirmeyen anne babaya yönelik bir idari para cezası yer almıyor. Ancak süre geçtikten sonra yapılan bildirimlerde doğum tarihi tespiti için ek işlem gerekebiliyor.

30 gün geçtikten sonra doğum nasıl bildirilir?

Nüfus müdürlüğüne başvurarak bildirim yapılır. Altı yaşını bitirmemiş çocuklarda beyan esas alınır; altı yaşını doldurmuşsa resmî belge yoksa yaş tespiti yapılır.

Ölümü aile mi bildirmek zorunda?

Hayır. Ölümü on gün içinde bildirmekle defin ruhsatı veren makamlar, sağlık kurumları, muhtarlar ve adli olaylarda savcılıklar gibi resmî merciler yükümlü.

Nüfusla ilgili hangi işlemin cezası var?

Vatandaşlara yönelik ceza, adres değişikliğini süresinde bildirmemek ve gerçeğe aykırı adres beyanı için uygulanıyor.

Kısaca

• Doğum Türkiye’de 30, yurt dışında 60 gün içinde bildirilmeli.
• Hastanede doğan bebekleri sağlık birimi beş iş günü içinde bildiriyor.
• Kanunun güncel metninde doğumu geç bildiren anne babaya idari para cezası yok.
• Geç bildirimde doğum tarihi beyana ya da yaş tespitine göre belirlenebiliyor.
• Ölümü on gün içinde resmî merciler bildiriyor, aile değil.
• Nüfusta cezası süren yükümlülük adres değişikliği.

Bu yazı 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun güncel metnini esas alır; uygulamada ilgili nüfus müdürlüğünün yaklaşımı da belirleyicidir.

İlgili Yazılar

• Adres Değişikliği Cezası Ne Kadar? 20 İş Günü Kuralı, Yanlış Adres Cezası ve Eski Adrese Giden Tebligat
• Kimlik Kaybetme Cezası Var mı? Kayıp Kimlik Bedeli 440 TL, Başvuru ve Kötüye Kullanım Riski
• Çocuğu Okula Göndermeme Cezası: Veliye Günlük Kaç TL? Tebligat, 3 Gün Kuralı ve 15 Günlük İzin
• KBS Cezası Ne Kadar? Otel, Günlük Kiralık Ev ve 30 Günü Aşan Misafir İçin Kimlik Bildirme Cezaları

Kaynaklar

• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (md. 15, 16, 31, 68): Mevzuat Bilgi Sistemi