Saka Kuşu Beslemek Yasak mı? Yakalamanın Cezası 5.943 TL, Satın Alana da Ceza Var

0

BEĞENDİM

0

Pazar sabahı kuş pazarında bir tezgâh. Küçük kafeslerin içinde kırmızı yüzlü, kanatlarında sarı şerit olan kuşlar ötüyor. Satıcı “Dağdan yeni geldi, sesi çok güzel” diyor ve fiyatı söylüyor. Kuşu alıp eve götürmek masum bir hobi gibi görünüyor.

Peki saka kuşu beslemek yasak mı? Kısa cevap: Doğadan yakalanmış bir sakayı yakalamak, satmak, satın almak ve taşımak 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’na göre yasak. İzinli bir üretim tesisinde üretildiği belgelenemeyen kuş için idari para cezası, kuşa el koyma ve tazminat gündeme geliyor. Aşağıda hangi maddenin neyi yasakladığını ve bu yılki tutarları anlatıyoruz.

Saka kuşu koruma altında mı?

Evet. Tarım ve Orman Bakanlığının 10 Ağustos 2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yaban Hayvanları Listesi‘nde saka (Carduelis carduelis) kuşlar listesinin 462. sırasında yer alıyor ve Bern Sözleşmesi Ek-II türü olarak işaretli. Listede “Merkez Av Komisyonu kararları kapsamında avına izin verilebilir” açıklaması saka için yok.

Bu yılın av dönemi için yayımlanan Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararı da tabloyu netleştiriyor:

• Kararın 2. maddesine göre listede yer alan istisnalar dışında, Bakanlıkça ve MAK’ça koruma altına alınan yaban hayvanlarının avlanması yasak.
• Avına izin verilen kuşları sayan EK-2 listesinde (ördekler, keklikler, bıldırcın, çulluk, ev serçesi gibi türler) saka yok.
• 4915 sayılı Kanunun 4. maddesi de açık: “Koruma altına alınan yaban hayvanları avlanamaz.”

Kanundaki “avlanma” tanımı yalnızca vurmayı değil, hayvanı canlı veya ölü ele geçirmeyi ya da buna çalışmayı da kapsıyor (md. 2). Yani ağla, tuzakla ya da çağırıcı kuşla saka yakalamak da avlanma sayılıyor.

Yakalamanın ve satmanın cezası ne kadar?

Kanundaki tutarlar 2008’de belirlendi. Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesi gereği her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. Bu yıl uygulanan tutarlar şöyle:

• Koruma altındaki türü avlamak (md. 4 ve md. 21/1): 200 TL’lik taban, bu yıl 5.943 TL. Kanun bu cezanın “her bir aykırılık için ayrı ayrı” verileceğini söylüyor.
• Yasak araçla avlanmak (md. 6 ve md. 24/1): Tuzak, kapan, canlı mühre (çağırıcı olarak kullanılan canlı kuş) ve benzeri araçlarla avlanmak yasak. Her aykırılık için 150 TL’lik taban, bu yıl 4.392 TL.
• Yasa dışı avlanan hayvanı satmak, satın almak, taşımak (md. 18 ve md. 26/1): 500–2.500 TL’lik aralık, bu yıl 15.029 TL ile 75.528 TL arası.
• İzinsiz üretim (md. 19 ve md. 26/1): Genel Müdürlüğün izni olmadan üretim yapmak da aynı aralıktaki cezaya bağlanmış.

Bunlara ek olarak kanunun 28. maddesine göre yaban hayatında oluşan kayıp için, türe göre Genel Müdürlükçe belirlenen değerler üzerinden ayrıca tazminat isteniyor. Tazminat, kuşlara el konulsa bile ödeniyor.

Basına yansıyan bilgilere göre bu yıl ağustosta Hatay’da bir traktör römorkunda bulunan 2.114 saka kuşu için sürücüye 19,8 milyon TL ceza kesildi. Rakamların bu kadar büyümesi, cezanın ve tazminatın kuş başına hesaplanmasından kaynaklanıyor olabilir; hangi kalemin nasıl uygulandığı somut tutanağa göre değişir.

Evde kafeste saka beslemek de yasak mı?

Kanunda “evde saka beslemek” diye ayrı bir madde yok. Ancak kuşun nereden geldiği belirleyici:

• Doğadan yakalanmış kuş: 18. madde, usule aykırı avlanan yaban hayvanlarının satılmasını, satın alınmasını ve nakledilmesini yasaklıyor. Pazardan aldığınız doğa kaynaklı bir saka, sizi bu maddenin muhatabı yapabilir.
• Üretilmiş kuş: 19. madde, Türkiye’de doğal yetişen türlerin Genel Müdürlükten izin alınarak üretilebileceğini söylüyor. Bu yüzden elinizdeki kuşun izinli bir tesisten geldiğini gösteren belge önem taşıyor.

Uygulamada denetimlerde kuşun kaynağı sorgulanıyor. Belge gösterilemezse kuşlara el konulması ve ceza tutanağı düzenlenmesi gündeme gelebilir. Hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.

Yakalanan kuşlara ne oluyor?

Kanunun 20. maddesine göre kolluk, orman muhafaza memurları ve av ve doğa koruma memurları yasak fiilin konusu olan canlı hayvanlara ve avda kullanılması yasak araçlara el koyabiliyor. Sonrası şöyle işliyor:

• Canlı hayvanlar hemen, yaralı olanlar tedavi edildikten sonra doğaya salınıyor (md. 20 ve md. 28).
• Ağ, kafes, mühre gibi eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mülki amir karar veriyor (md. 28).
• Yasak fiili işleyen kişi derhal avdan men ediliyor.

Bir türün yok olması ya da ekolojik dengenin bozulması tehlikesine yol açan avlanmada kanun 2 yıldan 5 yıla kadar hapis öngörüyor (md. 21). Bu hüküm her yakalamada değil, o tehlikenin oluştuğu durumlarda tartışılabilir.

Ceza gelirse ne yapmalısınız?

1. Tutanağı okuyun. Hangi maddeden, kaç kuş için, hangi tutarda ceza yazıldığını ve tazminatın ayrı mı gösterildiğini kontrol edin.
2. Belgeniz varsa saklayın. Kuşu izinli bir üretim tesisinden aldıysanız fatura ve tesisten aldığınız belgeler itirazda işinize yarar.
3. 15 günü kaçırmayın. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine göre idari para cezasına tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğinde itiraz edebilirsiniz.
4. Peşin ödeme indirimini değerlendirin. İtiraz etmeyecekseniz, Kabahatler Kanunu md. 17/6 gereği 15 gün içinde peşin ödemede cezanın dörtte üçü tahsil ediliyor.
5. Kuş pazarında satın almadan önce sorun. Satıcıdan kuşun nereden geldiğini gösteren belge isteyin; belge yoksa almayın.

İdari para cezalarına itiraz, indirim ve ödeme kurallarını tek yerden görün: İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Saka kuşu yakalamanın cezası ne kadar?

Koruma altındaki türü avlamanın cezası bu yıl her aykırılık için 5.943 TL. Tuzak, ağ ya da mühre gibi yasak araç kullanıldıysa her aykırılık için 4.392 TL daha eklenebiliyor. Ayrıca türe göre tazminat isteniyor.

Kuş pazarından saka almak suç mu?

Bu bir suç değil, kabahat. Doğadan yakalanmış sakayı satın almak 4915 sayılı Kanunun 18. maddesine aykırı ve bu yıl 15.029 TL ile 75.528 TL arasında idari para cezası gerektiriyor.

Saka kuşu üretmek serbest mi?

Kendi başına serbest değil. Kanunun 19. maddesine göre Türkiye’de doğal yetişen türler ancak Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünden izin alınarak üretilebiliyor.

Saka kuşu cezasına nereye itiraz edilir?

Tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine. Kanuna göre ceza, Genel Müdürlük bölge müdürü ya da yetki verdiği personel veya orman işletme şefi tarafından veriliyor.

El konulan saka kuşları ne olur?

Sağlıklı olanlar doğaya salınıyor, yaralı olanlar tedaviden sonra serbest bırakılıyor. Kafes, ağ gibi eşyanın kamuya geçirilmesine mülki amir karar veriyor.

Kısaca

• Saka, Bakanlığın Yaban Hayvanları Listesi’nde koruma altında. Avına izin verilen türler arasında yok.
• Avlamak, yani canlı yakalamak da, her aykırılık için 5.943 TL ceza gerektiriyor.
• Tuzak, ağ, canlı mühre gibi yasak araçlar için her aykırılıkta 4.392 TL ceza var.
• Doğadan yakalanmış sakayı satmak, almak ve taşımak 15.029–75.528 TL ceza gerektiriyor.
• Cezalara ek olarak türe göre tazminat isteniyor. Kuşlar doğaya salınıyor.
• İtiraz süresi 15 gün. Peşin ödemede dörtte bir indirim var.

Bu içerik 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu (md. 2, 4, 6, 18, 19, 20, 21, 24, 26, 28, 30), 7 Haziran tarihli ve 33273 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkez Av Komisyonu Kararı, 10 Ağustos 2022 tarihli ve 31919 sayılı Resmî Gazete’deki Yaban Hayvanları Listesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

İlgili Yazılar

• Av Cezası: Belgesiz Avlanma 10.000 TL, Tekrarında 3 Kat — Kaçak Av ve Yasak Saha Cezaları
• Ters Lale Koparma Cezası: 699.245 TL Nereden Geliyor, Haberlerdeki Rakamlar Neden Farklı?
• Balık Avlama Cezası Ne Kadar? Amatör Balıkçı Kuralları, Yasak Av Araçları ve Güncel Cezalar
• Sokak Hayvanı Beslemek Suç mu? Yargıtay Kararı, 4.000 TL Ceza ve Besleyenin Sorumluluğu

Kaynaklar

• 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu (md. 2, 4, 6, 18, 19, 20, 21, 24, 26, 28, 30): mevzuat.gov.tr
• Merkez Av Komisyonu Kararı (md. 2, EK-1, EK-2), RG 33273: resmigazete.gov.tr
• Tarım ve Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayvanları Listesi Kararı, RG 31919: resmigazete.gov.tr
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (md. 17, 27): mevzuat.gov.tr