Alışverişte Sigorta Zorunlu mu? Yeni Yönetmelik: Reddedene Fiyat Farkı Yok, Prim Tavanı 33.030 TL

0

BEĞENDİM

0

Yeni telefonu kasaya götürdünüz. Satış görevlisi gülümsüyor: “Ekran sigortasını da ekleyelim, yoksa bu fiyattan veremiyoruz.” İnternetten uçak bileti alırken de benzer bir şey olur; ödeme sayfasında “iptal sigortası” kutucuğu zaten işaretlidir. Fark etmeden fazladan prim ödersiniz.

Peki alışverişte sigorta zorunlu mu? Hayır. 12 Kasım tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik, ürün ya da hizmetle birlikte satılan sigortaların alışverişin şartı yapılamayacağını açıkça yazıyor. Sigortayı reddettiniz diye fiyat da yükseltilemez. Aşağıda hangi sigortaların bu şekilde satılabileceğini, prim tavanını ve sigortadan nasıl çıkacağınızı anlattık.

Bütünleşik sigorta nedir?

Yönetmeliğin 4. maddesine göre bütünleşik sigorta, bir malın satıldığı ya da kiralandığı veya bir hizmetin satıldığı fiziki mağazada ya da internet sitesinde, o mal veya hizmetle doğrudan bağlantılı risklerle sınırlı olarak alıcıya sunulan sigortadır. Telefonla birlikte satılan ekran kırılma sigortası, bilet alırken eklenen iptal teminatı ya da kiralık araç için sunulan güvence bu gruba girer.

Daha önce bu alan, 2021 tarihli yönetmeliğin 10. maddesiyle düzenleniyordu ve büyük ölçüde bilgisayar, tablet, cep telefonu, beyaz eşya gibi cihazlar ile seyahat biletleriyle sınırlıydı. Bu madde yürürlükten kaldırıldı; yerine kapsamı daha geniş, tüketiciye yönelik kuralları daha açık olan yeni yönetmelik geldi. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Hangi sigortalar alışverişle birlikte satılabilir?

Yönetmeliğin 5. maddesi bu yolla sunulabilecek teminatları sayıyor:

• Ürün güvencesi: Malın kırılması, kaybolması, çalınması, yanması, arızalanması gibi riskler.
• Ev hayvanı: Hastalanma, çalınma ve kaybolma riskleri.
• Hizmet iptali: Seyahat, ulaşım, konaklama, etkinlik, abonelik, fatura ödeme, siber güvenlik, paylaşımlı ya da kısa süreli araç kiralama gibi hizmetlerin, hizmet sağlayandan kaynaklanmayan bir nedenle kullanılamaması, iptali veya kesintiye uğraması.
• Vize ve ikamet izni sigortaları: Başvuruda ibraz edilmesi gereken sigortalar.
• Alışveriş kredisi sigortası: Bankaların kendilerine ait olmayan e-ticaret sitelerinde verdiği bireysel kredilerle bağlantılı hayat, borç ödeme ve ferdi kaza sigortaları.

6. madde ise bu yolla satılamayacak sigortaları sayıyor. Trafik sigortası gibi zorunlu sigortalar, zorunlu deprem sigortası, konut ve işyeri sigortaları, kiralama dışında kalan araç sigortaları, özel sağlık ve hastalık sigortaları, birikimli ve yatırımlı sigortalar, hukuksal koruma ve finansal kayıp sigortaları bunlardan bazıları. Yani bir mağaza ya da e-ticaret sitesi kasada size konut sigortası veya özel sağlık sigortası satamaz.

Sigortayı almazsam ürünü alamaz mıyım?

Alabilirsiniz. Yönetmeliğin 8. maddesi iki net kural koyuyor:

• Sigortanın satın alınması, mal veya hizmetin satın alınmasının ya da kiralanmasının şartı hâline getirilemez (md. 8/4).
• Sigortayı almamanız, ürünün fiyatının ya da diğer satış koşullarının aleyhinize değiştirilmesine gerekçe olamaz (md. 8/5). “Sigortasız bu kampanya geçerli değil” ya da “sigortasız taksit yok” gibi uygulamalar bu kurala takılır.

Sigorta, satış sırasında ya da satıştan sonraki 14 gün içinde sunulabiliyor. Mağaza ya da site, sigorta teminatını kendisi veriyormuş gibi davranamıyor; teminatı veren sigorta şirketinin unvanı, iletişim bilgileri, prim tutarı ve sigortanın kapsamı mağazada görülebilecek bir yerde ya da internet sitesinde bir bağlantıyla gösterilmek zorunda. Kasada sadece “ekran güvencesi” denip şirket adı söylenmiyorsa bu bilgiyi istemeye hakkınız var.

Prim tavanı ne kadar, sigorta kaç yıl sürer?

Yönetmeliğin 7. maddesine göre bu sigortaların yıllık brüt primi, teminatın başladığı yılın ilk altı ayında geçerli aylık brüt asgari ücreti geçemez. Bu yıl brüt asgari ücret 33.030 TL olduğu için yıl içinde başlayan bir teminatın yıllık primi en fazla 33.030 TL olabilir. Eski düzenlemede cihaz sigortaları için 3.000 TL’den başlayıp enflasyonla güncellenen bir tavan vardı.

• SEDDK Kurulu bu tavanı mal veya hizmet bazında yarıya kadar indirebilir ya da iki katına kadar artırabilir.
• Teminat süresi en fazla 2 yıl. Uzatılmış garanti teminatı olan ürünlerde süre, garanti süresine uygun olarak uzatılabilir.
• Yeni yılda asgari ücret değişirse tavan da o yılın ilk altı ayındaki brüt asgari ücrete göre kendiliğinden değişir.

Tavan, primin “uygun” olduğu anlamına gelmez. 5 bin TL’lik bir kulaklık için yüksek prim istenmesi tavanın altında kalabilir; teklifin ürün fiyatına göre makul olup olmadığına siz karar verirsiniz.

Sigortadan nasıl çıkarım, ürünü iade edersem ne olur?

Yönetmeliğin 10. maddesi sigortadan çıkmayı kolaylaştırıyor:

• Sözleşmeyi sona erdirme talebinizi herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla (e-posta, mesaj, uygulama, çağrı merkezi gibi) mağazaya, siteye ya da sigorta şirketine iletmeniz yeterli.
• Sigortayı hangi yöntemle aldıysanız aynı yöntemle iptal edebilmelisiniz. Uygulamadan tek tıkla aldığınız sigortayı iptal etmek için şubeye gitmeniz ya da dilekçe vermeniz istenemez.
• Ürün ya da hizmet için cayma, fesih, iptal veya dönme hakkını kullanırsanız sigorta sözleşmesi kendiliğinden sona erer; bunun için sizden tazminat ya da cezai şart istenemez.

Sigorta primi ürün bedeliyle birlikte tahsil edilirse, prim tutarı faturada ya da ödeme belgesinde ayrıca gösterilmek zorunda (md. 11). Ödediğiniz primin ne kadarının iade edileceği ise poliçe şartlarına ve sigortacılık mevzuatına göre belirlenir; bunu poliçenizden kontrol etmeniz gerekir.

Sigorta dayatılırsa ne yapmalısınız?

1. Fişe ve ödeme ekranına bakın. Sigorta primi ayrı satır olarak görünmeli. Görünmüyorsa ya da sizden habersiz eklendiyse ödeme yapmadan kaldırılmasını isteyin.
2. Kanıtı saklayın. “Sigortasız satmıyoruz” ifadesi bir mesajda, ekran görüntüsünde ya da kampanya koşulunda geçiyorsa kaydedin; mağazadaysanız fiş ve yanınızdaki kişinin tanıklığı işe yarar.
3. Poliçeyi isteyin. Sigorta şirketi poliçeyi basılı olarak ya da e-posta, SMS, e-Devlet gibi kalıcı veri saklayıcısı yoluyla vermek zorunda (md. 9).
4. Çıkmak istiyorsanız yazılı bildirin. Talebinizi e-posta ya da uygulama üzerinden iletin, gönderim kaydını saklayın.
5. Şikâyet edin. Dayatma sürerse sigortacılık sektörünü denetleyen Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (SEDDK) bildirebilirsiniz. Kurum, kurallara aykırı uygulamalarda idari yaptırım uygulayabilir. Prim iadesi gibi parasal uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yolu açıktır.

Hangi yolun daha uygun olduğu somut olaya göre değişebilir. Yönetmelik, şirketlerin bu tür satışa başlamadan bir ay önce SEDDK’ya bilgi vermesini istediği için yeni ürünlerin piyasada kademeli olarak görünmesi de olası.

Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Telefon alırken ekran sigortası zorunlu mu?

Hayır. Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik’in 8. maddesine göre sigorta, ürünü satın almanın şartı yapılamaz; reddettiğiniz için fiyat da artırılamaz.

Uçak bileti alırken iptal sigortasını almak zorunda mıyım?

Hayır. Seyahat iptal teminatı bütünleşik sigorta olarak sunulabilir ama isteğe bağlıdır. Ödeme sayfasında işaretli gelen kutucuğu kaldırabilirsiniz.

Ürünü iade edersem sigorta parası ne olur?

Ürün için cayma ya da iade hakkını kullandığınızda sigorta sözleşmesi kendiliğinden sona erer ve sizden ceza istenemez. Primin iade edilecek kısmı poliçe şartlarına göre belirlenir.

Bütünleşik sigortanın primi en fazla ne kadar olabilir?

Yıllık brüt prim, teminatın başladığı yılın ilk altı ayındaki aylık brüt asgari ücreti geçemez. Bu yıl için tavan 33.030 TL. Kurul bu tavanı ürün bazında yarıya indirebilir ya da iki katına çıkarabilir.

Mağaza bana konut ya da sağlık sigortası satabilir mi?

Hayır. Konut ve işyeri sigortaları, özel sağlık sigortaları, zorunlu sigortalar ve zorunlu deprem sigortası bütünleşik sigorta olarak sunulamaz (md. 6).

Kısaca

• Alışverişte sigorta zorunlu değil; sigorta, ürün veya hizmet almanın şartı yapılamaz.
• Sigortayı reddettiniz diye fiyat ya da satış koşulları aleyhinize değiştirilemez.
• Yıllık prim tavanı aylık brüt asgari ücret; bu yıl 33.030 TL. Teminat süresi en fazla 2 yıl.
• Sigortayı aldığınız yöntemle iptal edebilirsiniz; daha zor bir yol dayatılamaz.
• Ürünü iade ettiğinizde sigorta kendiliğinden sona erer, ceza istenemez.
• Konut, sağlık, trafik ve zorunlu deprem sigortası kasada satılamaz.

Bu içerik 12 Kasım tarihli ve 33428 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik ile aynı sayıdaki değişiklik yönetmeliğine dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

İlgili Yazılar

• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği Kapsamında Tüketici Cayma Hakları
• Kasım İndirimlerinde Sahte İndirim Nasıl Anlaşılır? 10 Gün Kuralı ve 39,9 Milyon TL’ye Varan Ceza
• Tüketici Hakem Heyeti Başvuru Sınırı: 186.000 TL ve e-Devlet Başvurusu
• DASK Zorunlu mu, Cezası Var mı? Para Cezası Yok Ama Tapu ve Abonelikte Engel Var

Kaynaklar

• Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik (md. 4–11, 15), RG 33428: Resmî Gazete
• Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik (md. 10’un kaldırılması), RG 33428: Resmî Gazete
• Önceki düzenleme, 2021 tarihli yönetmelik (md. 10), RG 31513: Resmî Gazete
• Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı (brüt 33.030 TL), RG 33119: Resmî Gazete