Zeytin Ağacı Kesmek Yasak mı? İzin Şartı, Ağaç Başına Ceza ve Başkasının Ağacına Hapis

0

BEĞENDİM

0

Bahçede yaşlı bir zeytin ağacı var; ev yapılacak, yol açılacak ya da ağaç sadece “yer kaplıyor.” Sökmeden önce akla gelen soru: Zeytin ağacı kesmek yasak mı, cezası var mı?

Türkiye’de zeytin ağacı, kanunla özel olarak korunan nadir ağaçlardan biridir. Ama koruma her zeytin ağacı için aynı şekilde işlemez; ağacın nerede olduğu, kime ait olduğu ve izin alınıp alınmadığı sonucu değiştirir.

Kanun ne diyor?

Konu, 1939 tarihli 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunun 20. maddesinde düzenlenir. Maddeye göre:

• Zeytincilik sahaları daraltılamaz.
• Bu sahalardaki zeytin ağaçlarının sökülmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı iznine bağlıdır.
• İzin verilirken Bakanlığa bağlı araştırma enstitüsünün ve varsa ziraat odasının görüşü alınır.
• İzin alınsa bile kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez.

Belediye sınırları içindeki zeytinlik sahaları imara açılsa bile, altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma zeytinlik alanının yüzde 10’unu geçemez.

Zeytin ağacı kesmenin cezası

Aynı maddeye göre zeytin ağacını izinsiz kesen veya sökene ağaç başına idari para cezası verilir. Cezaya karar verme yetkisi, kanunun 21. maddesine göre mahallin mülki amirine, yani kaymakam ya da valiye aittir.

Kanun metnindeki tutar ağaç başına 60 TL’dir. Ancak bu rakam 2008’de belirlenmiştir; Kabahatler Kanununa göre idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu yüzden bugün uygulanan tutar, kanunda yazan rakamdan çok daha yüksektir ve ceza ağaç sayısıyla çarpılır. Bu yılki güncel tutarı, cezayı veren kaymakamlık ya da valilik kararında görürsünüz.

Ceza ağaç başına hesaplandığı için onlarca ağacın söküldüğü bir arazide toplam tutar ciddi rakamlara ulaşabilir.

Başkasının zeytin ağacını kesmek: Hapis cezası

Ağaç size ait değilse işin rengi değişir. Türk Ceza Kanununun 152. maddesine göre mala zarar verme suçunun, Devlet ormanı dışındaki her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında işlenmesi nitelikli hâldir ve 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Yani komşunun, ortak mülkün ya da hazinenin zeytin ağacını kesen kişi, hem idari para cezasıyla hem de ceza davasıyla karşılaşabilir.

Zeytinlikte başka neler yasak?

3573 sayılı Kanun yalnızca kesmeyi değil, zeytinliklere zarar verebilecek başka davranışları da sınırlar:

• Tesis yasağı: Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede, zeytinyağı fabrikası hariç, zeytinliklerin gelişmesine engel olacak kimyasal atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez (md. 20).
• Hayvan sokma yasağı: Zeytinliklere her çeşit hayvan sokulması ve yerleşim yerleri dışında zeytin sahalarına 1 kilometreden yakın koyun-keçi ağılı yapılması yasaktır. Çift sürme ve nakliyatta kullanılan hayvanlara ağızlık takılması şartıyla izin verilir. Aykırı davranana, zarar görenin şikâyeti üzerine 3 aya kadar hapis veya adli para cezası verilir (md. 14).

Bahçemdeki tek ağaç da bu kapsamda mı?

Kanundaki izin şartı ve ceza, “zeytincilik sahaları” için düzenlenmiştir. Bir yerin bu kapsamda olup olmadığı, tapu kaydı ve Tarım ve Orman Bakanlığının tespitlerine göre belirlenir. Bu yüzden bahçenizdeki tek bir ağaç için bile kesmeden önce il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne danışmak en güvenli yoldur. “Nasılsa tek ağaç” diye yapılan bir kesim, sonradan tutanakla karşınıza çıkabilir.

Ağacı başka bir yere taşımak için de önce sökmek gerekir; kanun ise sökmeyi izne bağlar. Bu yüzden izin almadan söküp başka yere dikmeniz de izinsiz sökme sayılabilir.

Doğadan bitki koparmanın cezasını merak edenler için benzer bir örneği ters lale koparma cezası yazımızda anlattık.

İdari cezalar tek sayfada: Ödeme süresi, indirim, itiraz ve zamanaşımı için İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Zeytin ağacı kesmek yasak mı?

Zeytincilik sahalarındaki zeytin ağaçları, Tarım ve Orman Bakanlığının fenni gerekçeye dayalı izni olmadan kesilemez ve sökülemez. İzin alınsa bile kesin zaruret yoksa kesim yapılamaz.

Zeytin ağacı kesme cezası ne kadar?

İzinsiz kesen ya da sökene ağaç başına idari para cezası verilir. Kanundaki tutar 60 TL olsa da her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; ceza ağaç sayısıyla çarpılır ve kaymakam ya da vali tarafından verilir.

Kendi arazimdeki zeytin ağacını kesebilir miyim?

Arazi size ait olsa da zeytincilik sahası içindeyse kesim için Bakanlık izni gerekir. Kesmeden önce il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurmanız gerekir.

Başkasının zeytin ağacını kesmek suç mu?

Evet. Dikili ağaca zarar vermek, mala zarar verme suçunun nitelikli hâlidir ve 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK 152).

Kısaca

• Zeytincilik sahaları daraltılamaz; ağaç sökümü Bakanlık iznine bağlıdır.
• İzin alınsa bile kesin zaruret yoksa zeytin ağacı kesilemez.
• İzinsiz kesen veya sökene ağaç başına idari para cezası; cezayı kaymakam ya da vali verir.
• Başkasının ağacını kesmek 1–4 yıl hapis gerektiren nitelikli mala zarar vermedir.
• Zeytinliklere hayvan sokmak ve 3 km içinde kirletici tesis kurmak da yasaktır.

İlgili Yazılar

• Ters Lale Koparma Cezası: 699.245 TL Nereden Geliyor, Haberlerdeki Rakamlar Neden Farklı?
• Av Cezası: Belgesiz Avlanma, Tekrarında 3 Kat, Kaçak Av ve Yasak Saha Cezaları
• Balık Avlama Cezası Ne Kadar? Amatör Balıkçı Kuralları, Yasak Av Araçları ve Güncel Cezalar
• İdari Para Cezaları Rehberi: Ödeme Süresi, %25 İndirim, İtiraz ve Zamanaşımı

Kaynaklar

• 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, md. 14, 20 ve 21: Mevzuat Bilgi Sistemi
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 151 ve 152: Mevzuat Bilgi Sistemi
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, md. 17: Mevzuat Bilgi Sistemi