Mühür Bozma Cezası Ne Kadar? İş Yeri, Kaçak Yapı ve Elektrik Sayacında TCK 203 Rehberi

0

BEĞENDİM

0

Mühür Bozma Cezası Ne Kadar? İş Yeri, Kaçak Yapı ve Elektrik Sayacında TCK 203 Rehberi

Belediye iş yerinizi mühürledi. Ya da kaçak inşaatınıza “yapı tatil” tutanağı asıldı, kapıya mühür vuruldu. Elektrik şirketi de borç yüzünden sayacınızı mühürlemiş olabilir. İçinizden “mührü kesip devam etsem, en fazla bir ceza öderim” diye geçebilir.

Bu düşünce yanlış bir varsayıma dayanıyor. Mühür bozmanın kabahatler listesinde bir TL karşılığı yok. Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanmış bir suç ve hapis cezası da öngörülüyor.

Mühür bozma cezası kaç TL?

Kısa cevap: Sabit bir tutar yok. TCK 203. madde şöyle diyor:

Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Burada iki ceza seçimlik olarak yazılmış. Mahkeme ya hapis ya da adli para cezası verir. İkisini birlikte veremez.

Adli para cezası da trafik cezası gibi tek bir rakam değil. TCK 52’ye göre hâkim önce bir gün sayısı belirler. Bu sayı en az 5, en fazla 730 gündür. Ardından bir günün karşılığını kişinin ekonomik durumuna göre 100 TL ile 500 TL arasında takdir eder. Ödenecek tutar bu iki rakamın çarpımıdır.

Adli para cezası, hâkim kararıyla taksitle ödenebiliyor. Taksit süresi en çok iki yıl olabilir ve taksit sayısı dörtten az olamaz. Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı tahsil edilir. Ödenmeyen adli para cezası da hapse çevrilir. Bu sürecin ayrıntıları için adli sicil yazımıza bakabilirsiniz.

Suç hangi davranışlarla oluşur?

Kanun iki ayrı davranışı cezalandırıyor:

1. Mührü kaldırmak. Mührü kesmek, koparmak ya da sökmek bu kapsamda.
2. Mührün konuluş amacına aykırı hareket etmek. Mühre hiç dokunmasanız bile bu davranışla suç oluşabilir. Mühürlü kapı yerine arka kapıdan girip satış yapmak buna örnek. Mühürlü sayacı atlatıp elektrik kullanmak da öyle.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin bir kararında, elektrik borcu nedeniyle usulüne uygun mühürlenen sayaçtan mühürün amacına aykırı şekilde elektrik kullanılmasının suçun unsurlarını oluşturduğu kabul edildi (2014/5193 E., 2014/20374 K.).

Hangi mühürler bu kapsama girer?

Suçun oluşması için mührün kanuna ya da yetkili makamın emrine dayanarak konulmuş olması gerekiyor. Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler şunlar:

• Belediyenin mühürlediği iş yeri. Ruhsatsız faaliyet ya da kapatma kararı nedeniyle mühürlenen dükkân, kafe veya atölye bu gruba girer.
• Kaçak inşaat. İmar Kanunu md. 32’ye göre ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıda inşaat durumu tespit edilir, yapı mühürlenir ve inşaat derhal durdurulur.
• Elektrik sayacı. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, dağıtım şirketlerinin EPDK düzenlemelerine dayanarak koyduğu mührün bozulmasını da suç saydı (09.12.2014, 2014/455 E., 2014/541 K.). Karar oy çokluğuyla verildi. Karşı oy yazan üye, özel hukuk tüzel kişisinin mühürleme yetkisi olmadığını savundu.
• İcra ve tahsil dairelerinin koyduğu mühürler. Haczedilen mallara konulan mühürler bu kapsamda.

Mahkûmiyet için mühürleme usulüne uygun olmalı

Savunmada en çok işe yarayan nokta genellikle burası. Yargıtay, usulüne uygun bir mühürleme yapıldığını gösteren delil yoksa mahkûmiyet kurulamayacağını belirtiyor (11. CD, 2015/8184 E., 2016/6597 K.). Mahkeme şunlara bakar:

• Mühürleme tutanağı. Tutanağın düzenlenip düzenlenmediği, kimin imzasını taşıdığı ve kişiye tebliğ edilip edilmediği önemli.
• Mühürü koyan makamın yetkisi. Mührün yetkili bir makam tarafından konulmuş olması gerekiyor.
• Mühür bozma tutanağı. Bozmanın ne zaman ve kim tarafından tespit edildiği gösterilmeli.
• Kast. Mühürlü yere temizlik ya da bozulacak malları almak gibi bir sebeple girdiğini savunan kişinin bu savunması, yeterli delil olmadan reddedilemez (2015/2132 E., 2015/29195 K.).
• Kimin yaptığı. İş yerini baba ile oğulun birlikte işletmesi, ikisinin de suça katıldığını kendiliğinden göstermez. Her sanık için ayrı delil aranır (2013/23358 E., 2014/13239 K.).

Bunlar savunmada dikkat edilecek noktalar. Ama hiçbiri “mührü bozsam da bir şey olmaz” anlamına gelmez. Usulüne uygun konulmuş bir mühürde suç oluşur.

Mühür bozma ile birlikte başka cezalar da gelebilir

Mühür çoğu zaman tek başına gelmez. Arkasında başka bir aykırılık vardır ve o aykırılığın cezası ayrıca işler.

TCK 184/5’te önemli bir imkân var. Ruhsatsız binayı imar planına ve ruhsata uygun hâle getiren kişi hakkında imar kirliliği davası açılmaz. Açılmış dava düşer. Ancak bu hüküm imar kirliliği suçuna ilişkin. Mühür bozma suçunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kaçak yapı cezalarının ayrıntısı için kaçak yapı cezası yazımıza, sayaç tarafı için kaçak elektrik cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Mührü yasal yoldan nasıl kaldırırım?

Doğru yol mühürü bozmak değil, mühürü koyan idareden kaldırılmasını istemek.

Kaçak ya da ruhsata aykırı yapı: İmar Kanunu md. 32’ye göre yapı sahibi, yapı tatil tutanağının asılmasından itibaren en çok bir ay içinde yapısını ruhsata uygun hâle getirmeli ya da ruhsat almalı. Ardından belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. İnceleme sonunda aykırılığın giderildiği anlaşılırsa mühür kaldırılır ve inşaata izin verilir. Aksi hâlde ruhsat iptal edilir ve yapı, encümen kararıyla yıktırılabilir.

İş yeri: Mühürleme bir kapatma kararına dayanıyor olabilir. Bu durumda önce eksikliği gidermeniz, ardından belediyeye mühür fekki için dilekçe vermeniz gerekir. “Fekki” mührün resmen sökülmesi demek. Eksik ruhsat ya da belge buna örnek.

Elektrik sayacı: Borç ödendiğinde ya da yapılandırıldığında dağıtım şirketi sayacı kendisi açar. Sayaca dokunmayın.

Mühürleme hukuka aykırıysa: Belediyenin mühürleme ya da kapatma işlemi bir idari işlem. Hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Dava süresi kural olarak işlemin tebliğinden itibaren 60 gün. Gerekirse yürütmenin durdurulmasını da isteyebilirsiniz. Mührü kendiniz sökmeniz, işlem sonradan iptal edilse bile ayrı bir risk doğurur. Süreler ve yollar için belediye cezasına itiraz ve yürütmeyi durdurma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Mühür bozma cezası para cezasına çevrilir mi?
Kanun zaten seçimlik ceza öngörüyor: hapis ya da adli para cezası. Mahkeme baştan adli para cezası verebilir. Yargıtay’a göre hapis cezası seçilip sonra paraya çevrilmesi hukuka aykırı (11. CD, 2015/8184 E., 2016/6597 K.).

Mühür bozma suçu şikâyete bağlı mı?
Hayır. Savcılık, idarenin bildirimi ya da tutanak üzerine kendiliğinden soruşturma başlatır. Şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürmez.

Mühürlü iş yerine eşya almak için girmek suç mu?
Tek başına girmek her zaman suç sayılmıyor. Belirleyici olan, mührün amacına aykırı hareket edip etmediğiniz ve kastınız. Yine de girmeden önce belediyeden yazılı izin almak en güvenli yol.

Mühür bozma sabıka kaydına işler mi?
Mahkûmiyet adli sicile işler. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilirse adli sicile değil, ayrı bir kayıt sistemine işlenir.

Mühür bozma davası kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Cezanın üst sınırı beş yılı geçmediği için dava zamanaşımı 8 yıl (TCK 66/1-e).

Kaçak yapının mührünü bozarsam yapım yıkılır mı?
Yıkım kararı mühür bozmaya değil, yapının imar mevzuatına aykırı olmasına bağlı. Ancak mührü bozup inşaata devam etmek hem ayrı bir suç oluşturur hem de aykırılığı büyütür.

Kısaca

• Mühür bozmanın TL karşılığı yok. TCK 203’e göre 6 ay–3 yıl hapis veya adli para cezası var.
• Adli para cezası 5–730 gün ile günlük 100–500 TL’nin çarpımıyla hesaplanıyor.
• Suç için mührü kesmek şart değil. Mühürlü yeri amacına aykırı kullanmak da suç oluşturabiliyor.
• Usulüne uygun mühürleme ve tutanak yoksa mahkûmiyet kurulamaz.
• Doğru yol mühürü bozmak değil, eksikliği giderip idareden mührün kaldırılmasını istemek ya da işleme karşı dava açmak.

İlgili Yazılar

Zabıta Cezası Nereye ve Nasıl Ödenir?

İdari Para Cezası Nedir, Ödenmezse Ne Olur?

Gürültü Kirliliği Cezası: Apartman, Araç ve İş Yeri

Fiyat Etiketi Cezası ve Restoranda Kuver Yasağı

İdari para cezalarının tamamı tek sayfada: Ödeme süresi, %25 indirim, itiraz ve zamanaşımı için İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi