Kimlik Göstermeme Cezası: Polise ve Bekçiye Kimlik Vermemenin Cezası Ne Kadar, Kimlik Taşımamak Suç mu?

0

BEĞENDİM

0

Kimlik Göstermeme Cezası: Polise ve Bekçiye Kimlik Vermemenin Cezası Ne Kadar, Kimlik Taşımamak Suç mu?

Bir uygulama noktasında ya da sokakta polis veya bekçi kimlik sorduğunda iki soru akla geliyor: “Göstermek zorunda mıyım?” ve “Kimliğim yanımda değilse ceza yer miyim?”

Kabahatler Kanunu’na göre ceza, kimlik kartını yanınızda taşımamanıza değil, sorulduğunda kimlik bilgilerinizi vermemenize ya da yanlış bilgi vermenize bağlanmış. Bu ayrımı bilmek hem gereksiz endişeyi hem de gereksiz bir gözaltını önleyebilir.

Kimlik göstermeme cezası ne kadar?

Kanundaki taban tutar 50 TL. Kabahatler Kanunu’nun 17/7. maddesine göre bu tutar her yıl ocak ayında yeniden değerleme oranında artırılıyor. Yukarıdaki tutar, bu artışların sonucunda bugün uygulanan miktar. Cezayı, kimliği soran görevli yazıyor.

Kimliği belirlenemeyen kişiye ne olur?

Para cezası sürecin yalnızca bir parçası. Kabahatler Kanunu’nun 40. maddesi ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 4/A maddesi şunu öngörüyor:

• Kimlik bilgisini vermediği ya da yanlış verdiği için kimliği belirlenemeyen kişi tutulur ve durum derhal Cumhuriyet savcısına bildirilir.
• Kişi, kimliği açıkça anlaşılana kadar gözaltına alınabilir, gerekirse tutuklanabilir.
• Kimlik belirlendiği anda bu nedenle yapılan gözaltı ya da tutuklama derhal sona erer.
• Kişi isterse, kimlik tespiti için tutulduğunu ve ne kadar süre tutulduğunu gösteren bir belge verilir.

Yani kimlik bilgisini vermemek, para cezasından çok daha fazla zaman kaybına yol açabilir.

Kimlik taşımama cezası var mı?

Hayır, ayrı bir ceza yok. Nüfus Hizmetleri Kanunu her vatandaşın kimlik kartı almasını zorunlu tutuyor. Ancak kartın her an yanında taşınmasını zorunlu kılan ve bunu cezalandıran bir hüküm yok. Kabahatler Kanunu’nun 40. maddesindeki ceza da “kimlik kartı göstermemeye” değil, kimlik bilgisi vermemeye bağlanmış.

Pratikte bunun anlamı şu:

• Kimliğiniz yanınızda değilse, adınızı, soyadınızı ve T.C. kimlik numaranızı doğru söylemeniz genellikle yeterli. Kolluk bu bilgileri sistemden doğrulayabiliyor.
• Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, kimlik soran polisin kişiye kimliğini ispatlaması için gerekli kolaylığı göstermesini emrediyor.
• e-Devlet uygulamasındaki dijital kimlik ya da kimliğin fotoğrafı da tespiti kolaylaştırabilir.

İstisna: Araç kullanırken ehliyetin ve araç ruhsatının yanınızda bulunması Karayolları Trafik Kanunu’na göre ayrıca zorunlu ve bunun ayrı bir cezası var.

Kimlik sorma yetkisi kimde?

Polisin bir kişiyi durdurabilmesi için suçu ya da kabahati önlemek, faili yakalamak, aranan bir kişiyi tespit etmek veya bir tehlikeyi önlemek gibi bir amaç ve makul bir sebep gerekiyor. Kanun, sürekli ve keyfi durdurmaları açıkça yasaklıyor. Durdurulan kişiye durdurma sebebinin bildirilmesi de gerekiyor.

Sivil polise kimlik sormak: Kanun, polisin kimlik sormadan önce kendi kimliğini göstermesini şart koşuyor. Sivil giyimli birinden görevli olduğunu gösteren belgeyi istemek sizin hakkınız.

Bekçi kimlik bilgisini alamazsa kişiyi tutarak genel kolluğa haber veriyor. Bundan sonraki gözaltı ve savcılık süreci polisle aynı şekilde işliyor.

18 yaş altı çocuklara kimlik göstermeme cezası yazılır mı?

Kabahatler Kanunu’na göre fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış kişilerin kusur yeteneği yok ve bu kişilere idari para cezası verilmiyor. 15–18 yaş arasındakilere ise ceza yazılabiliyor. Ancak çocuklarla ilgili işlemlerde kolluk, veliye ve aileye ulaşmayı önceliklendiren özel kurallara tabi.

Başkasının kimlik bilgisini vermek

Kendi bilgilerinizi gizlemek için başkasının adını ya da kimlik numarasını vermek, 40. maddedeki “gerçeğe aykırı beyan” sınırını aşabilir. Böyle bir durum, başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılmasına ilişkin ceza hükümlerini gündeme getirebilir ve sonuçları idari para cezasından çok daha ağır olur. Böyle bir durumda adli sicile etkisi için sabıka kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Kimlik göstermeme cezasına itiraz edilebilir mi?

Evet. Kabahatler Kanunu’na göre cezanın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtirazda şu gerekçeler ileri sürülebilir:

• Görevlinin önce kendi kimliğini göstermediği
• Sorunun görevle bağlantılı olmadığı
• Kimlik bilgisinin aslında verildiği ve tutanağın bunu yansıtmadığı
• Durdurmanın makul bir sebebe dayanmadığı

İtiraz süreci ve dilekçe için belediye ve idari para cezalarına itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Ödenmeyen cezaların akıbetini ise idari para cezası ödenmezse yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Polise kimlik göstermeme cezası ne kadar?
Güncel tutar 1.764 TL. Bir ay içinde ödenirse 1.323 TL olur. Tutar her yıl ocakta yeniden değerleme oranında artırılıyor.

Polise kimlik göstermemek suç mu?
Suç değil, kabahat. İdari para cezası gerektiriyor. Ancak kimliği belirlenemeyen kişi, kimliği anlaşılana kadar gözaltına alınabilir.

Kimlik taşımama cezası var mı?
Kanunda kimlik kartını yanında taşımamanın ayrı bir cezası yok. Ceza, sorulduğunda kimlik bilgisini vermemeye ya da yanlış vermeye bağlanmış.

Bekçi kimlik sorabilir mi?
Evet. Kendi belgesini gösterdikten sonra durdurduğu kişiden kimliğini isteyebilir.

Sivil polis kimlik sorarsa ne yapmalı?
Kanun, polisin önce polis olduğunu gösteren belgeyi göstermesini şart koşuyor. Bu belgeyi görmek isteyebilirsiniz.

Kimlik göstermeme cezası kaç yaşından itibaren yazılır?
15 yaşını doldurmamış kişilere idari para cezası verilmiyor.

Kısaca

• Görevi sırasında soran kamu görevlisine kimlik bilgisi vermemek veya yanlış vermek: güncel tutarıyla 1.764 TL (KK md. 40). Tutar her ocak ayında güncelleniyor.
• Kimliği belirlenemeyen kişi savcıya bildirilir ve kimliği anlaşılana kadar gözaltına alınabilir.
• Kimlik kartını yanında taşımamanın ayrı bir cezası yok. Bilgileri doğru vermek yeterli olabilir.
• Polis ve bekçi kimlik sormadan önce kendi belgesini göstermek zorunda.
• İtiraz süresi 15 gün, başvuru yeri sulh ceza hâkimliği.

İlgili Yazılar

Dilencilik Cezası: Ne Kadar, Kim Keser, Çocuk Dilendirmenin Cezası Kaç Yıl?

Sigara İçme Cezası: Kapalı Alanda Ne Kadar, İşletmeye ve Arabaya Ceza Var mı?

Belediye İdari Para Cezasına İtiraz: Sulh Ceza mı, İdare Mahkemesi mi?

Kabahatler Kanunu İdari Para Cezası: Ödenmezse Ne Olur?

İdari para cezalarının tamamı tek sayfada: Ödeme süresi, %25 indirim, itiraz ve zamanaşımı için İdari Para Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Kimlik kontrolü sırasında bazı kişiler için askerlik durumu da gündeme gelebiliyor. Yoklama kaçağı ya da bakaya durumundakilerin karşılaşabileceği cezaları başka bir yazıda topladık.

Kaynaklar

• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi