Hasar Tespitine İtiraz Nasıl Yapılır? Deprem Sonrası 30 Gün, Acil Yıkımda 3 Gün ve e-Devlet Başvurusu

0

BEĞENDİM

0

Deprem geçti, artçılar seyreldi. Birkaç gün sonra mahallenin muhtarlığına listeler asılıyor; adınızın karşısında “orta hasarlı” yazıyor. Oysa salondaki kolonda parmak sığacak kadar çatlak var ve siz o evde çocuklarınızla uyumaktan korkuyorsunuz. Ya da tam tersi: Binanız “ağır hasarlı” çıkmış, ama size göre birkaç sıva çatlağından ibaret.

Peki hasar tespitine itiraz nasıl yapılır, süresi ne kadar? Kısa cevap: İlan tarihinden itibaren 30 gün içinde, acil yıktırılacak binalarda ise sadece 3 gün içinde. Düzce depreminin yıl dönümünde yeniden gündeme gelen bu konuyu, 22 Aralık’ta yürürlüğe girecek yeni yönetmelikle birlikte adım adım anlatıyoruz.

Hasar tespiti hangi kurallara göre yapılıyor?

Afet sonrası hasar tespitinin kanuni dayanağı 7269 sayılı Kanun’un 13. maddesi. Ayrıntılar ise 22 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelikte düzenlendi. Yönetmeliğin yürürlük tarihi Aralık 2025’te ertelendi; metin 22 Aralık‘ta yürürlüğe giriyor. Aynı yönetmelikte 12 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlanan son değişiklik de aynı gün uygulanmaya başlayacak.

Yönetmeliğe göre süreç üç aşamalı (md. 7):

• Afet etkisi belirleme: Afetin genel hayata etkili olup olmadığını anlamak için yapılan ilk tarama. Bu raporlar ilan edilmez, hak sahipliğine esas alınmaz (md. 8/6).
• İlk hasar tespit: Genel hayata etkili afet bölgesi kararından sonra başlar; sonuçlar muhtarlıkta ve elektronik ortamda ilan edilir (md. 9, 16).
• İtiraz hasar tespit: Süresinde itiraz eden ya da binasına hiç bakılmamış afetzedelerin talepleri üzerine yapılır (md. 11).

Binalar 10 sınıfa ayrılıyor: hasarsız (0), az hasarlı (2), orta hasarlı (4), ağır hasarlı (6), acil yıktırılacak (AYB), yıkık (8), değerlendirme dışı, girilemeyen, tespit edilemedi ve kapsam dışı (md. 6/1). Ekip en az iki teknik personelden oluşuyor ve en az biri inşaat mühendisi olmak zorunda (md. 5).

İtiraz süresi kaç gün, ne zaman başlar?

7269 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre hasar tespit raporlarına mahallî ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edilebilir. Yönetmeliğin 10. maddesi bunu ikiye ayırıyor:

• Acil yıktırılacak bina (AYB): 3 gün.
• Diğer tüm hasar dereceleri: 30 gün.

Yönetmelik açık konuşuyor: Bu süreler dışında yapılan itiraz talepleri işleme konulmaz. Süre, size ayrıca tebligat gelmesini beklemeden işler; listelerin muhtarlıkta ilan edilmesiyle bildirim yapılmış sayılır (md. 15/3, 16/3). İlan süresi de AYB listelerinde 3 gün, diğerlerinde 30 gün (md. 17). Bu yüzden afet sonrası muhtarlığı ve e-Devlet’i düzenli takip etmek gerekiyor.

Binanız ağır hasarlı ya da AYB çıktıysa kanunda ayrıca yıkım bildirimine karşı bir yol var: Mal sahibi veya vekili, bildirimden itibaren 3 gün içinde yetkili idare kuruluna itiraz edebilir; kurul da en geç 3 gün içinde karar verir (7269 md. 13/a).

İtiraz nereye, nasıl yapılır?

Yönetmeliğin 10. maddesine göre itiraz iki yolla yapılabilir:

• e-Devlet üzerinden başvuru,
• İlçelerde kaymakamlıkta, il merkezlerinde ise belirlenen talep kabul noktalarında dilekçe ile.

İtirazı, bağımsız bölümle ikamet veya mülkiyet bağı olan kişi yapar. Yani ev sahibi kadar o evde oturan kiracı da başvurabilir. Çok daireli bir binada tek bir daire sakininin itirazı, bütün binanın yeniden incelenmesi için yeterli (md. 10/5-6).

İtiraz sırasında sadece hasar derecesine değil; isim, adres ve kullanım amacı (konut, ticarethane, ahır gibi) hatalarına da itiraz edilebilir. Tapu ve kimlik bilgisine ilişkin düzeltmeler ise hak sahipliği aşamasında ele alınır (md. 10/3).

İtirazdan sonra ne oluyor?

• Farklı ekip bakar: İtiraz tespitini yapacak ekip, ilk tespiti yapan teknik personelden oluşamaz (md. 11/7).
• Süreler: AYB itirazları en geç 3 gün içinde değerlendirilir. Diğer binalarda çalışmalar 30 günlük itiraz süresi bittikten sonra başlar ve ilk tespitin ilan süresinin bitiminden itibaren 45 gün içinde tamamlanır; bu süre bir kez uzatılabilir (md. 11).
• Bir bina, bir itiraz incelemesi: Aynı binada birden fazla itiraz olsa da tek bir itiraz tespiti yapılır (md. 11/8).
• Sonuç yine ilan edilir: İtiraz sonuçları da ilk tespit gibi askıya çıkar. İsim ve adres gibi hatalar, ilandan sonraki 90 gün içinde süreye bakılmaksızın düzeltilebilir (md. 11/6).

Hangi durumlar itirazınızı boşa çıkarır?

• Tadilatla hasarı kapatmak: Tespitten önce sıva ya da boya ile çatlaklar kapatılırsa bina “tespit edilemedi” sayılabilir (md. 6/5-ğ).
• Özel mühendis raporu: Kendi tuttuğunuz mühendis ya da firma raporu tek başına dikkate alınmıyor; yalnızca yetkili ana çözüm ortağının görevlendirdiği ekiplerin raporları geçerli (md. 19/3). Yine de fotoğraf ve videolar sürecin her aşamasında işinize yarar.
• Eskime ve zemin oturması: Binanın yaşı, yıpranması, proje ve imalat hataları gibi afetten kaynaklanmayan kusurlar dereceye yansıtılmaz (md. 6/3).
• Kapalı kapı: Kilitli olduğu için girilemeyen binalarda, ilandan sonra 30 gün içinde başvurursanız yeni inceleme yapılabilir (md. 28). Binasına hiç bakılmayanlar da ilk tespit ilanından itibaren 30 gün içinde başvurmazsa sonradan yeni tespit yapılmaz (md. 29; 7269 md. 13).

Sonuca yine katılmıyorsanız: dava yolu

Hasar tespiti bir idari işlem olduğu için itiraz sonucuna karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel kanunda ayrı süre yoksa dava açma süresi 60 gün. Sürenin hangi tarihten (ilan ya da itiraz sonucu) başlayacağı somut olaya göre değerlendirilir; bu yüzden süreyi en erken tarihten saymak daha güvenli.

Kanun, hasarsız tespit edilenlerin ve binasına hiç bakılmayanların dava açmadan önce 30 gün içinde idareye başvurmasını zorunlu tutuyor (7269 md. 13). Mahkeme hasar derecesini değiştirirse karar kesinleştiğinde ayrıca rapor düzenlenmez; karar tapu ve il afet müdürlüğüne bildirilir (yönetmelik md. 32).

Tapu, yıkım ve eşya: Sonuç kesinleşince ne olur?

• Tapuya beyan: Orta ve ağır hasarlı binaların durumu tapunun beyanlar hanesine işlenir. Güçlendirme yapılıp iskân alınınca ya da bina yıkılınca bu belirtme silinir (md. 30).
• Yıkım süresi: İtiraz süreci bitip bina boşaltıldıktan sonra AYB 10 gün, ağır hasarlı bina 1 yıl içinde yıktırılır (md. 15/5).
• Orta hasar: Onarılana kadar binaya girilip oturulamaz. 1 yıl içinde tamir ettirilmezse ve itiraz da yoksa yıktırılır; itiraz yerinde görülürse süre 6 ay uzayabilir (7269 md. 13/b).
• Eşyalarınızı siz çıkarıyorsunuz: 12 Kasım’daki değişiklikle AYB ve ağır hasarlı binalarda eşya tahliyesi, rapor ve taahhütname doldurularak güvenlik ve trafik grubu gözetiminde eşya sahiplerince yapılacak. Önceki metinde gözetim tahliye, yerleştirme ve planlama grubundaydı (md. 15/2, 21).

Deprem sonrası ne yapmalısınız?

1. Fotoğraf ve video çekin. Kolon, kiriş ve duvar çatlaklarını, tarih görünecek şekilde kaydedin.
2. Tespitten önce tamirat yapmayın. Sıva ve boya, hasarı gizleyip “tespit edilemedi” sonucuna yol açabilir.
3. İlanı takip edin. Muhtarlık panosunu ve e-Devlet’i kontrol edin; süre ilanla başlıyor.
4. Derecenizi okuyun. AYB ise yalnızca 3 gününüz var; diğer derecelerde 30 gün.
5. İtirazı yazılı yapın. e-Devlet ya da kaymakamlık dilekçesiyle; başvuru kaydını saklayın.
6. Sonucu da takip edin. İtiraz sonucuna katılmıyorsanız idare mahkemesi için süreyi kaçırmayın.

Kararlara itiraz süreleri ve merciler tek yerde: İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Hasar tespitine itiraz süresi kaç gün?

İlan tarihinden itibaren 30 gün. Acil yıktırılacak (AYB) binalarda süre 3 gün. Süre geçtikten sonra yapılan itiraz işleme konulmuyor.

Hasar tespitine e-Devlet’ten itiraz edilir mi?

Evet. Yönetmelik, e-Devlet başvurusunu kaymakamlık ve talep kabul noktalarına verilen dilekçeyle birlikte geçerli yollar arasında sayıyor.

Kiracı hasar tespitine itiraz edebilir mi?

Evet. İtiraz, bağımsız bölümle ikamet ya da mülkiyet bağı olan kişiden alınıyor; o dairede oturan kiracı da başvurabilir.

Orta hasarlı bina yıkılır mı?

Orta hasarlı bina 1 yıl içinde ruhsatla güçlendirilmez ya da onarılmazsa yıktırılabilir. Güçlendirme tamamlanıp iskân alınırsa tapudaki belirtme kaldırılır.

Hasar tespitinden önce evimi tamir edebilir miyim?

Önerilmez. Sıva veya boya ile hasar kapatılırsa bina “tespit edilemedi” olarak işaretlenebilir; bu da itiraz ve hak sahipliği sürecini zorlaştırır.

Kısaca

• Hasar tespitine itiraz süresi ilandan itibaren 30 gün, acil yıktırılacak binada 3 gün.
• İtiraz e-Devlet’ten ya da kaymakamlık veya talep kabul noktasına dilekçeyle yapılıyor.
• Bir daire sakininin itirazı bütün binanın yeniden incelenmesine yetiyor; inceleme farklı ekip tarafından yapılıyor.
• Tespitten önce yapılan tadilat, binanın “tespit edilemedi” sayılmasına yol açabilir.
• İtiraz sonucuna karşı idare mahkemesinde dava açılabilir; genel süre 60 gün.
• Yeni yönetmelik ve eşya tahliyesine ilişkin değişiklik 22 Aralık’ta yürürlüğe giriyor.

Bu içerik 7269 sayılı Kanun’un 13. maddesine, 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesine ve Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik ile değişikliklerine (RG 22.06.2025/32934, 17.12.2025/33110, 12.11 sayı 33428) dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

İlgili Yazılar

• DASK Zorunlu mu, Cezası Var mı? Para Cezası Yok Ama Tapu ve Abonelikte Engel Var
• İdari Davalarda Yürütmenin Durdurulması İstemi: İptal Davası Süresi
• Bilirkişi Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? 2 Haftalık Süre, Ek Süre, Uzman Görüşü ve Bilirkişinin Reddi
• Lodosta Araca Ağaç Düştü, Zararı Kim Öder? Belediyeye Başvuru, Kasko ve 60 Günlük Dava Süresi

Kaynaklar

• 7269 sayılı Afetler Kanunu (md. 13): mevzuat.gov.tr
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (md. 7): mevzuat.gov.tr
• Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik (md. 6, 10, 11, 15, 19, 21, 28-30, 32), RG 22.06.2025, sayı 32934: Resmî Gazete
• Yürürlük tarihini 22 Aralık’a erteleyen değişiklik, RG 17.12.2025, sayı 33110: Resmî Gazete
• Eşya tahliyesine ilişkin değişiklik, RG sayı 33428: Resmî Gazete