e-Arşiv Fatura İptal Süresi Geçerse Ne Olur? 8 Gün Kuralı, İtiraz ve İade

0

BEĞENDİM

0

e-Arşiv Fatura İptal Süresi Geçerse Ne Olur? 8 Gün Kuralı, İtiraz ve İade Faturası

Tutar yanlış yazıldı, fatura yanlış kişiye kesildi ya da aynı satış iki kez faturalandı. Hata fark edildiğinde ilk akla gelen şey “faturayı iptal ederim” oluyor. Ama e-Arşiv’de iptal düğmesi süresiz açık kalmıyor. Belirli bir süre geçtikten sonra fatura sistemde kalıyor ve düzeltmenin başka yolları devreye giriyor.

Bu sürenin kaynağı vergi mevzuatı değil, Türk Ticaret Kanunu.

8 gün kuralı nereden geliyor?

TTK’nın 21. maddesinin ikinci fıkrası şöyle:

Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.

GİB’in e-Arşiv iptal ve itiraz kılavuzu da bu kuralı esas alıyor. Kılavuza göre iptal, e-belgenin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren 8 gün içinde yapılmalı. Kılavuzda “İptal işlemi her durumda 8 günlük süre içinde yapılmalıdır” ifadesi yer alıyor.

8 gün takvim günü mü, iş günü mü? Kanunda “sekiz gün” deniyor. İş günü şeklinde bir ifade yok. Uygulamada süre takvim günü olarak hesaplanıyor, yani hafta sonları da sayılıyor. Süre, faturanın kesildiği günden değil, alıcıya ulaştığı günden başlıyor.

8 gün içinde iptal nasıl yapılır?

GİB kılavuzuna göre süreç şu şekilde işliyor:

1. Talebi başlatma: İptal talebini faturayı düzenleyen satıcı da başlatabilir, faturayı alan alıcı da.
2. Giriş: GİB portalına mali mühür ya da e-imza ile girilir. Özel entegratör kullanan ya da e-Belge kaydı olmayan kullanıcılar, Dijital Vergi Dairesi şifreleriyle e-Arşiv portalını kullanır. Entegratör kullanan satıcı, iptal raporunu entegratörü üzerinden de GİB’e gönderebilir.
3. Karşı tarafın onayı: İptal talebi karşı tarafın ekranına “Gelen İptal/İtiraz Talepleri” bölümüne düşer. Karşı taraf talebi kabul ya da reddeder.
4. Sonuç: İptal kabul edilirse fatura hem alıcının sanal Ba formundan hem de satıcının sanal Bs formundan çıkar. Reddedilirse fatura her iki tarafta da kalır.

Sanal Ba-Bs formlarını GİB, e-belgelerden kendisi oluşturuyor. Ba alışları, Bs satışları gösteriyor. Mükellefler e-belgeler için Temmuz 2021’den bu yana ayrıca Ba-Bs formu vermiyor.

Alıcı nihai tüketiciyse: Faturayı alan kişi vergi mükellefi değilse, örneğin bir tüketiciyse, iptal uygulamada satıcının ekranından 8 gün içinde yapılıyor. Tüketiciyi bilgilendirmek de satıcıya düşüyor. Kılavuz bu durumu ayrıca açıklamıyor. Entegratörünüzün ekranında süreç farklı görünebilir.

8 gün geçerse ne olur?

İptal yolu kapanır. Fatura sistemde geçerli kalır ve vergi kayıtlarına göre satış gerçekleşmiş sayılır. Hata bundan sonra başka yollarla düzeltilir.

Burada sık yapılan bir hata var. 8 gün dolduktan sonra satıcının tek taraflı olarak “faturayı yok sayması” ya da kayıtlardan çıkarması, faturayı ortadan kaldırmaz. GİB’in sistemi faturayı görmeye devam eder ve sanal Bs’de satış olarak kalır.

İtiraz süreci: 15’i kuralına dikkat

İptal ile itiraz aynı şey değil. İptal, iki tarafın anlaşarak faturayı ortadan kaldırması demek. İtiraz ise taraflardan birinin fatura içeriğine katılmadığını resmî yoldan bildirmesi.

GİB kılavuzunun Ocak 2025 tarihli 1.1 sürümüne göre itiraz süreci şöyle işliyor:

• İtirazı başlatan: Alıcı da satıcı da itiraz başlatabilir. Alıcı başlatıyorsa noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da KEP ile yaptığı bildirimin tarihini ve numarasını portala girer.
• Karşı tarafın onayı: Karşı taraf itirazı, belgenin düzenlendiği ayı izleyen ayın 15’ine kadar onaylarsa itiraz geçerli olur. “Fatura itiraz süresi takip eden ayın 15’i” aramasının cevabı bu.
• Onay gelmezse: Satıcı alıcının itirazını reddeder ya da süresinde onaylamazsa, belge alıcının sanal Ba’sından çıkar ama satıcının sanal Bs’sinde kalır. Ters durumda da aynı mantık geçerli. Taraflar arasındaki uyuşmazlık bu şekilde GİB kayıtlarına da yansır.

Yani 8 günü kaçıran alıcı tamamen çaresiz değil. Ancak itirazın, TTK’nın öngördüğü resmî kanallardan biriyle yapılmış olması gerekiyor. Sadece e-posta ya da telefonla yapılan itiraz bu kayıtlara geçmiyor.

8 gün içinde itiraz etmemek borcu kesinleştirir mi?

Tam olarak değil. TTK 21/2’deki “kabul etmiş sayılma” bir karine. Karine, aksi ispat edilene kadar doğru kabul edilen varsayım demek. Bu karine, ispat yükünü itiraz etmeyen tarafa geçirir. Yani faturaya 8 gün içinde itiraz etmeyen alıcı, ileride bir uyuşmazlıkta faturanın yanlış olduğunu kendisi kanıtlamak zorunda kalır. Bu da süreyi kaçırmanın asıl riski.

Hatalı faturayla ilgili ceza riski

İptal süresini kaçırmak tek başına ceza gerektirmez. Ancak bazı durumlar cezaya yol açabilir:

• Satışın hiç faturalanmaması ya da hiç gerçekleşmemiş bir satışın faturalanması
• Fatura tutarının olduğundan düşük gösterilmesi
• Faturanın “iptal ettim” denilerek kayıtlardan çıkarılması

Bu tür durumlar özel usulsüzlük cezası ya da daha ağır sonuçlar doğurabilir. Ayrıntılar için özel usulsüzlük cezası ve sahte fatura cezası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

e-Arşiv fatura iptal süresi kaç gün?
Fatura alıcıya ulaştıktan sonra 8 gün. Kural TTK 21/2’den geliyor ve GİB kılavuzunda da “her durumda 8 gün” deniyor.

8 gün dolduktan sonra fatura iptal edilebilir mi?
Hayır. İptal yolu kapanır. Düzeltme, iade faturası, ters kayıt ya da noter veya KEP ile yapılan resmî itirazla yapılır.

Fatura itiraz süresi 8 iş günü mü?
Kanunda “sekiz gün” deniyor. İş günü şeklinde bir ifade yok. Süre takvim günü olarak hesaplanıyor ve alıcıya ulaşma tarihinden başlıyor.

Karşı taraf iptali onaylamazsa ne olur?
Fatura iki tarafın sanal Ba-Bs kayıtlarında kalır. Uyuşmazlık devam ediyorsa resmî itiraz yoluna gidilmesi gerekir.

Yanlış kesilen faturanın KDV’si ne olacak?
Beyanname verilmeden önce iptal edilirse o döneme dahil edilmez. Beyanname verildiyse düzeltme beyannamesi gerekebilir. Bu konuda mali müşavirinizle hareket edin. Geç düzeltmenin sonuçları için pişmanlıkla beyan yazımıza bakabilirsiniz.

e-Fatura iptali de aynı mı?
Mantık aynı: 8 gün kuralı ve GİB portalındaki iptal ve itiraz ekranları. e-Fatura için GİB’in ayrı bir iptal ve itiraz kılavuzu var.

Kısaca

• e-Arşiv fatura, alıcıya ulaştığı tarihten itibaren 8 gün içinde iptal edilebilir. Kural TTK 21/2’den geliyor.
• İptal talebini satıcı da alıcı da başlatabilir. Talep karşı tarafın onayına düşer ve sonuç sanal Ba-Bs kayıtlarına yansır.
• 8 gün geçtikten sonra iptal yapılamaz. Düzeltme iade faturası, ters kayıt ya da noter veya KEP ile resmî itirazla yapılır.
• İtirazın geçerli olması için karşı tarafın, belgenin düzenlendiği ayı izleyen ayın 15’ine kadar onay vermesi gerekir.
• 8 günde itiraz etmemek, ispat yükünü itiraz etmeyen tarafa geçirir.

İlgili Yazılar

Basit Usul Şartları ve Hadleri

Defter-Beyan Geç Bildirim Cezası

Vergi Ziyaı Cezası Nedir?

72 Ay Taksitlendirme: Vergi Borcu Tecili

Vergi ve borç konularının tamamı tek sayfada: Ceza, gecikme zammı, haciz ve itiraz süreleri için Vergi Cezaları ve Borçları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi
• Gelir İdaresi Başkanlığı: gib.gov.tr