Kapıya bir banka ihtarnamesi geliyor. Zarfın üzerinde eşinizin adı var, içinde hiç duymadığınız bir kredinin gecikmiş taksitleri. Aklınıza ilk gelen soru şu oluyor: “Benden habersiz bu borç nasıl alındı ve şimdi ne olacak?”
Peki eşten habersiz kredi çekmek boşanma sebebi mi? Kısa cevap: Kendi başına otomatik bir boşanma sebebi değil, ama evlilikteki güveni sarsıyorsa Yargıtay bunu “güven sarsıcı davranış” sayıp kusur olarak yüklüyor. Son günlerde “emsal karar” diye yeniden gündeme gelen kararın ne dediğini, hangi durumda kusur sayılmadığını ve borcu kimin ödeyeceğini aşağıda anlattık.
Hayır. Türk Medeni Kanunu’nun 193. maddesine göre, kanunda aksine hüküm yoksa eşlerden her biri diğeriyle ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir. Bankadan kendi adına tüketici kredisi ya da kredi kartı almak için eşin imzası kanunen aranmıyor.
Kanunun eş rızası aradığı birkaç istisna var:
Yani habersiz kredi çoğu durumda hukuken geçerli bir işlem. Tartışma, bu davranışın evlilik açısından ne anlama geldiğinde başlıyor.
Basına “emsal karar” diye yansıyan karar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 25 Nisan 2018 tarihli, 2016/16861 esas ve 2018/5575 karar sayılı kararı. Yani yeni bir karar değil; ama ortaya koyduğu ölçü bugün de geçerli.
Dosyada aile mahkemesi, eşine haber vermeden bankadan kredi çeken kocayı kusurlu bularak tarafları boşamış, kadın lehine nafaka ve manevi tazminata hükmetmişti. Yargıtay kararın şu yönlerine dikkat çekti:
Haberlerde “eşinden gizli kredi çeken yandı” diye özetlenen kararın, aslında tazminat kısmında kredi çeken eşin lehine bozma içerdiğini de bilmek gerekiyor.
Hayır. Yargıtay’ın başka kararları, sonucun somut olaya göre değiştiğini gösteriyor:
Basına yansıyan avukat değerlendirmelerine göre mahkemeler, kredinin ne için kullanıldığına ve ailenin mali durumunu ne ölçüde sarstığına da bakıyor. Kumar, eşten gizlenen bir ilişki ya da kişisel lüks harcama için alınan ve aileyi icra takibiyle karşı karşıya bırakan bir borç, ağır kusur olarak değerlendirilebilir. Evin kirası, sağlık ya da çocukların okul masrafı için alınan küçük bir kredi ise genellikle aynı ağırlıkta görülmeyebilir. Hangi davranışın ne ölçüde kusur sayılacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Habersiz kredi, kanunda ayrıca sayılmış özel bir boşanma sebebi değil. Bu tür davalar genellikle TMK 166/1’deki genel sebebe, yani evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanıyor. Kanun, eşlere birbirine sadık kalma ve yardımcı olma yükümlülüğü (TMK 185) ve birliğin giderlerine güçleri oranında katılma yükümlülüğü (TMK 186) yüklüyor; birliği eşlerin beraberce yöneteceğini söylüyor. Gizli borçlanma bu yükümlülüklerle birlikte değerlendiriliyor.
Kusur, boşanmanın mali sonuçlarını da etkiliyor:
Kural olarak krediyi imzalayan eş öder. TMK 224’e göre eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur. Kredi sözleşmesinde kefil ya da ortak borçlu olarak imzanız yoksa, banka kural olarak sizin maaşınıza veya hesabınıza gidemez.
İki noktaya dikkat:
Kararlara itiraz süreleri ve merciler tek yerde: İtiraz Süreleri Rehberi‘ne göz atın.
Evet. TMK 193’e göre her eş kendi adına hukuki işlem yapabilir; bankanın tüketici kredisi için eş imzası istemesi kanuni bir şart değil. Ancak kefil olmak için eşin yazılı rızası gerekir (TBK 584).
Sözleşmede kefil ya da ortak borçlu olarak imzanız yoksa kural olarak hayır; her eş kendi borcundan sorumludur (TMK 224). Ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılan işlemlerde müteselsil sorumluluk (TMK 189) gündeme gelebilir.
Maddi tazminat için daha az kusurlu olmanız ve menfaatinizin zedelenmesi gerekir. Manevi tazminat için ise kişilik hakkınıza saldırı niteliğinde bir davranış ispatlanmalı; Yargıtay 2018 kararında yalnızca habersiz krediyi bunun için yeterli görmedi.
Sayılmayabilir. Yargıtay, eşin kendi eski borçlarını yapılandırmasını tek başına kusur saymadı. Kredinin amacı, tutarı ve ailenin mali durumuna etkisi birlikte değerlendirilir.
Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi olmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.
Bu içerik 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarına dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler yıl içinde değişebilir; somut durumunuz için bir avukata başvurun.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
5
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
İTIRAZ VE HUKUKI HAKLAR