3073 ve 3074 Ceza Kodu Nedir? Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezası, Yüzde 50 İndirim

3073 ve 3074 Ceza Kodu Nedir? Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezası, Yüzde 50 İndirim

11 Kasım 2026 13:11
3073 ve 3074 Ceza Kodu Nedir? Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezası, Yüzde 50 İndirim
0

BEĞENDİM

Dijital Vergi Dairesine girdiniz ya da elinize bir ceza ihbarnamesi geldi. Borç satırında “3073” ya da “3074” yazıyor, karşısında bir tutar var. Bu kodlar ne demek, hangi hatanın cezası ve tutarın tamamını mı ödemeniz gerekiyor?

Kısa cevap: 3073 usulsüzlük cezası, 3074 özel usulsüzlük cezasıdır. İkisi de vergi kanunlarındaki şekil ve belge kurallarına uyulmamasının cezasıdır. Çoğu durumda süresinde başvurursanız yarısını ödemeniz yeterli olur.

3073 ve 3074 kodu ne anlama geliyor?

Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) vergi türleri listesinde bu kodlar şöyle tanımlanır:

  • 3073 – Usulsüzlük cezası: Vergi Usul Kanununun (VUK) 352. maddesine göre kesilen genel usulsüzlük cezaları.
  • 3074 – Özel usulsüzlük cezası: VUK 353 ve devamındaki maddelere göre kesilen, belge düzeni ve bilgi verme yükümlülüklerine ilişkin cezalar.

Bu cezalar vergi kaybı olmasa bile kesilir. Yani devlet bir kuruş vergi kaybetmemiş olsa da beyannameyi geç vermek ya da fatura düzenlememek tek başına cezayı gerektirir.

3073 usulsüzlük cezası hangi durumlarda kesilir?

VUK 352, usulsüzlükleri iki dereceye ayırır. En sık karşılaşılan birinci derece usulsüzlükler:

  • Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemesi,
  • Tutulması zorunlu defterlerin tutulmaması,
  • İşe başlamanın zamanında bildirilmemesi,
  • Tasdiki zorunlu defterlerin tasdik ettirilmemesi.

İkinci derece usulsüzlüklere ise bildirimlerin zamanında yapılmaması ya da beyanname ve belgelerin kanuni şekline uyulmaması gibi daha hafif aykırılıklar girer. Tutarlar, kanuna bağlı cetvelde mükellefin sınıfına göre ayrı ayrı belirlenir ve her yıl güncellenir. Beyannameyi geç verenler için tutarları beyanname vermeme cezası yazımızda grup grup anlattık.

Vergi borcundaki ceza kodları tablosu: 3073, 3074, 3080, 1086

3074 özel usulsüzlük cezası hangi durumlarda kesilir?

Özel usulsüzlük, belge düzenine aykırılıkların cezasıdır. VUK 353’e göre en yaygın örnekler:

  • Fatura, serbest meslek makbuzu, gider pusulası ya da müstahsil makbuzunun verilmemesi veya alınmaması,
  • Bu belgelerde gerçek tutardan farklı tutar yazılması,
  • Elektronik düzenlenmesi gereken belgenin kâğıt olarak düzenlenmesi,
  • Perakende satış fişi, sevk irsaliyesi gibi belgelerin düzenlenmemesi ya da bulundurulmaması.

Bilgi isteme yazısına süresinde cevap vermemek de ayrı bir özel usulsüzlük cezası gerektirir. Fiş almayan müşteriye de belge başına ceza kesilebildiğini fiş almama cezası yazımızda anlattık.

Borç ekranında görebileceğiniz diğer ceza kodları

  • 3080 – Vergi ziyaı cezası: Vergi eksik ödendiğinde ya da hiç ödenmediğinde kesilen ceza. Usulsüzlükten farkı, ortada bir vergi kaybı olmasıdır.
  • 1086 – Gecikme zammı ve 1084 – Gecikme faizi: Ceza değil, geç ödemenin bedelidir.
  • 1030 – Pişmanlık zammı: Pişmanlıkla verilen beyannamede, geç ödenen vergi için hesaplanan zam.
  • 3076, 3077, 3078 – Kusur, ağır kusur ve kaçakçılık cezası: Listede hâlâ duran eski ceza türleridir. Bunların yerini bugün vergi ziyaı cezası almıştır.

Aynı fiil hem vergi ziyaına hem usulsüzlüğe yol açtıysa, VUK 336’ya göre bu cezalardan yalnızca tutar olarak en ağırı kesilir.

Yarısını ödemek mümkün mü?

Evet. VUK 376’ya göre ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi dairesine başvurup cezanın kalan yarısını vadesinde ödeyeceğinizi bildirirseniz, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasının yarısı indirilir. Kanun bu indirimin, vergi aslı olmadan kesilen usulsüzlük cezalarına da uygulandığını açıkça söyler.

İki şartı kaçırmamak gerekir:

  • Bildirdiğiniz tutarı süresinde ödemezseniz indirim kaybolur.
  • Cezaya karşı dava açarsanız bu indirimden yararlanamazsınız.

Belirli bir tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için ayrıca uzlaşma talep edilebilir. Uzlaşma talebi de ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılır.

Ödeme süresi ve dava

İndirim ya da uzlaşma yoluna gitmezseniz cezaya karşı vergi mahkemesinde dava açabilirsiniz. Dava açılmazsa ceza, dava açma süresinin bittiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenir (VUK 368). Süresinde ödenmeyen cezaya gecikme zammı işler; borç ekranındaki 1086 satırı budur.

Vergi dairesinin hangi denetimle bu cezaya ulaştığını merak ediyorsanız vergi denetimi yazımıza, borç ekranındaki trafik ve MTV kodları için 9085 trafik cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Vergi borçları ve cezalar tek sayfada: Gecikme zammı, yapılandırma ve haciz süreçleri için Vergi Cezaları ve Borçları Rehberi‘ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

3073 usulsüzlük cezası nedir?

3073, GİB sisteminde “Usulsüzlük Cezası” kodudur. Beyannamenin geç verilmesi, defter tutulmaması ya da işe başlamanın zamanında bildirilmemesi gibi VUK 352’deki aykırılıklar için kesilir.

3074 özel usulsüzlük cezası nedir?

3074, “Özel Usulsüzlük Cezası” kodudur. Fatura, fiş, serbest meslek makbuzu gibi belgelerin düzenlenmemesi ya da alınmaması ve bilgi verme yükümlülüğüne uyulmaması gibi durumlarda kesilir.

Usulsüzlük cezası indirimli ödenir mi?

Evet. İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi dairesine başvurup ödeyeceğinizi bildirirseniz cezanın yarısı indirilir. Süresinde ödemez ya da dava açarsanız indirim uygulanmaz.

3080 kodu ne demek?

3080, vergi ziyaı cezasıdır. Usulsüzlük cezasından farkı, verginin eksik ödenmiş ya da hiç ödenmemiş olmasıdır.

Kısaca

  • 3073 usulsüzlük, 3074 özel usulsüzlük cezası kodudur.
  • Usulsüzlük: beyanname, defter, bildirim gibi şekil kurallarına aykırılık (VUK 352).
  • Özel usulsüzlük: fatura, fiş, makbuz gibi belge düzenine aykırılık (VUK 353).
  • 30 gün içinde başvurup ödeyeceğinizi bildirirseniz cezanın yarısı indirilir.
  • Dava açılmazsa ceza, dava süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde ödenir.

İlgili Yazılar

Kaynaklar

Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz

Bu yazı yürürlükteki mevzuata dayanarak genel bilgi vermek için hazırlandı. Hukuki bir sorununuz varsa ilgili kuruma ya da bir avukata danışın.

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.