Ehliyette 103 Kodu Nedir? 103.01–103.04 Ne Demek, Sağlık Kontrolünü Kaçırana Ceza Var mı

0

BEĞENDİM

0

Ehliyetinizi cüzdandan çıkarıp arkasını çevirin. Sınıfların ve tarihlerin yanındaki son sütunda bazı rakamlar görebilirsiniz: 01.06, 102, belki 103.03. Çoğu sürücü bu rakamlara hiç bakmıyor. Son günlerde ise onlarca haber sitesi aynı uyarıyı paylaştı: “Ehliyetinde 103 kodu olan ceza alabilir.”

Peki ehliyette 103 kodu nedir ve sağlık kontrolünü kaçıran sürücüye ne olur? Kısa cevap: 103, hekimin sizi belirli aralıklarla yeniden muayeneye çağırdığını gösteren bir kod. Haberlerde dolaşan alt kod listelerinin bir kısmı resmî tabloyla uyuşmuyor. Ceza tarafında da kanunda “103 kodu” için yazılmış ayrı bir madde yok. Aşağıda resmî metinlere dayanarak anlatıyoruz.

Ehliyetteki kodlar nereden geliyor?

Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik’in 4. maddesine göre, sağlık durumunuz nedeniyle araç kullanmanız belirli şartlara bağlanırsa bu şart kod numarasıyla sağlık raporuna yazılıyor. Aynı maddenin onuncu fıkrası, kodların sürücü belgesine de işlenmesini öngörüyor. Kod tablosunu İçişleri, Sağlık ve Sanayi bakanlıkları birlikte belirliyor; tablo Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) internet sitesinde yayımlanıyor.

Kartlı ehliyetin arka yüzünde kodlar, her sınıfın karşısındaki son sütunda (12 numaralı alan) duruyor. Tabloda üç grup kod var:

• Hekimlerin yazdığı kodlar: Gözlük, lens, işitme cihazı, protez, gece araç kullanamama gibi sağlıkla ilgili şartlar (01, 02, 03, 47, 61, 64, 101, 102, 103).
• Trafik kuruluşlarının yazdığı kodlar: Otoyolda araç kullanamaz, römork takamaz, B sınıfıyla 4.250 kilograma kadar birleşik araç kullanabilir gibi kısıtlama ve yetkiler.
• Millî Eğitim Bakanlığının yazdığı kodlar: Yalnızca otomatik vitesli araç (104) ve iş makinesi türleri (105 ile başlayan kodlar).

103 kodu ve alt kodları ne anlama geliyor?

NVİ’nin yayımladığı “Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu”nda 103, sağlık raporu yenileme süreleri başlığını taşıyor. Alt kodlar şöyle:

• 103.01: Üç ayda bir sağlık kontrolü
• 103.02: Altı ayda bir sağlık kontrolü
• 103.03: Yılda bir sağlık kontrolü
• 103.04: Üç yılda bir sağlık kontrolü

Bazı haberlerde 103.01’in “yılda bir”, 103.02’nin “iki yılda bir”, 103.05’in “beş yılda bir” kontrol anlamına geldiği yazıldı. NVİ’nin yayımladığı tabloda 103.01 üç ayda bir kontrolü gösteriyor; 103.05 diye bir alt kod ise tabloda yer almıyor. Kartınızdaki kodu yorumlarken haber listelerine değil, resmî tabloya ve raporunuzdaki hekim notuna bakmanız daha sağlıklı olur.

103 kodu kimlere yazılıyor?

Yönetmelik, bazı hastalıklarda sürücü belgesini düzenli kontrol şartına bağlıyor. Başlıca örnekler:

• Diyabet: Hipoglisemi bilinci yerinde olan diyabetlilere belge; birinci grup sınıflarda (M, A1, A2, A, B1, B, BE, F) en fazla 5 yıl, ikinci grup sınıflarda (C, D grubu ve G) en fazla 3 yıl aralıklarla muayene şartıyla veriliyor (md. 6/1-b).
• İlerleyici göz hastalıkları: Katarakt, makula dejenerasyonu, retinopati gibi hastalıklarda görme şartları sağlansa bile muayene yılda bir tekrarlanıyor (md. 5/14).
• Tek gözle görme: Monoküler sürücülerin belgesine ayrı kod (101) yazılıyor ve her yıl göz hekiminden rapor almaları gerekiyor (md. 5/15).
• Bazı ruhsal hastalıklar: Psikotik bozuklukta durum uygunsa belge 6 ayda bir kontrol şartıyla geri verilebiliyor; bipolar bozuklukta kontrol aralığı raporda belirtiliyor (md. 9/1-b).
• Diğer durumlar: Doğumsal kalp hastalıkları, alkol veya madde bağımlılığından iyileşme gibi durumlarda da belge düzenli kontrol şartına bağlanabiliyor.

Yani 103 bir ceza ya da sicil kaydı değil. Hekimin “araç kullanabilirsiniz ama durumunuzu belirli aralıklarla kontrol edelim” demesinin belgeye yansımış hali.

Kontrolü kaçırırsanız ceza var mı?

Haberlerde öne çıkan iddia, süresi geçmiş kontrolle yakalanan sürücüye ceza yazıldığı yönünde. Mevzuata bakınca tablo daha karmaşık:

• Karayolları Trafik Kanunu’nda ve Emniyet Genel Müdürlüğünün bu yılki trafik idari para cezası rehberinde “periyodik sağlık kontrolünü yaptırmamak” diye ayrı bir ceza kalemi yer almıyor.
• Sağlık şartları yönetmeliğinin 11. maddesi, yönetmeliğe uymayan sürücülerin “2918 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre” cezalandırılacağını söylüyor ama hangi hükmün uygulanacağını saymıyor.
• Basına yansıyan bilgilere göre uygulamada rapor süresi geçmiş sürücülere “geçersiz belgeyle araç kullanma” üzerinden işlem yapılabiliyor. KTK 39’daki geçerlilik süresi dolmuş belgeyle araç kullanma cezası bu yıl 4.712 TL, 15 gün içinde ödenirse 3.534 TL. Ancak 103 kontrolünün kaçırılmasının bu maddeye girip girmediği kanunda açıkça yazmıyor; hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.

Bazı haberlerde kontrolü kaçıranın ehliyet yetkisinin “otomatik olarak askıya alındığı” da yazıldı. Bu iddiayı doğrulayan bir yönetmelik hükmüne ya da resmî açıklamaya ulaşamadık.

Daha somut risk, belgenin geri alınması. KTK 45 ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 90. maddesine göre sürücüde sağlık bakımından sürücülüğe engel aşikâr bir değişiklik görülürse trafik görevlisi belgeyi geçici olarak geri alıyor ve “sürücü olur” raporu istiyor. Bir kamu kurumu sağlık durumunuzla ilgili yazılı bildirim yaparsa da aynı işlem uygulanabiliyor. Sürücülüğe engel bir halin olmadığı raporla tespit edilince belge iade ediliyor.

Kaza olursa sigorta öder mi?

Haberlerde “sigorta ödemez” uyarısı da var. KTK 95’e göre zorunlu trafik sigortasında, sözleşmeden doğan ve tazminatı azaltan ya da kaldıran haller zarar görene karşı ileri sürülemiyor. Yani kazada zarar gören üçüncü kişinin tazminatı bu gerekçeyle reddedilemiyor.

Ancak ödeme yapan sigortacı, sözleşmeye ve ilgili kanun hükümlerine göre sigorta ettirene başvurabiliyor (rücu). Sağlık kontrolünün kaçırılmasının rücu sebebi sayılıp sayılmayacağı poliçe şartlarına ve olayın koşullarına göre değerlendirilir. Kaskoda ise belirleyici olan poliçenizdeki teminat dışı haller.

Ehliyetinizde 103 kodu varsa ne yapmalısınız?

1. Kodu okuyun. Kartın arka yüzünde, sınıfların karşısındaki kod sütununa bakın. 103’ten sonra gelen alt kod, kontrol aralığınızı gösterir.
2. Son rapor tarihinizi bulun. Raporun düzenlendiği tarihi aklınızda tutun ve alt koddaki süreyi ekleyerek bir sonraki kontrol tarihini takviminize yazın.
3. Kontrolü süresinden önce yaptırın. Sürücü sağlık raporu aile hekimliklerinden ve yetkili sağlık kuruluşlarından alınıyor; uzman muayenesi gereken durumlarda hekim sizi ilgili branşa yönlendiriyor.
4. Raporun sisteme işlendiğini kontrol edin. Yönetmeliğe göre bildirimler elektronik sistem üzerinden yapılıyor. Yeni kart gerekip gerekmediğini ve belgenizin durumunu nüfus müdürlüğünden teyit edin.
5. Diğer kodlara da uyun. 01 kodu varsa gözlüğünüzü ya da lensinizi takmadan direksiyona geçmeyin (md. 5/3); 102 kodu varsa ticari, resmi araç ve ambulans kullanmayın.

Trafikte ceza yememenin tüm püf noktaları: Trafik Cezası Yememe Rehberi’ne göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Ehliyette 103.03 ne demek?

NVİ kod tablosuna göre 103.03, yılda bir sağlık kontrolü yaptırmanız gerektiğini gösterir. 103.01 üç ayda bir, 103.02 altı ayda bir, 103.04 üç yılda bir kontrol anlamına gelir.

Ehliyette 103.05 kodu var mı?

NVİ’nin yayımladığı kod tablosunda 103 kodunun alt kodları 103.01 ile 103.04 arasında. Tabloda 103.05 diye bir alt kod yer almıyor.

103 kodu olan sürücü sağlık kontrolüne gitmezse ceza yer mi?

Kanunda ve EGM’nin ceza rehberinde bu durum için ayrı bir ceza kalemi yok. Basına yansıyan bilgilere göre uygulamada geçersiz belge üzerinden işlem yapılabiliyor; hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.

Ehliyetteki 01.06 kodu ne demek?

Gözlük veya kontakt lensle araç kullanabileceğinizi gösterir. Yönetmeliğe göre bu durumda araç kullanırken gözlük ya da lens takmak zorunludur.

103 kodu ehliyet yenilerken sorun çıkarır mı?

Yenilemede yönetmelikteki sağlık şartlarını taşımanız gerekiyor (KTY md. 87). Kontrollerinizi düzenli yaptırdıysanız yeni sağlık raporuyla yenileme yapılır; hekim kodun devam edip etmeyeceğine yeni muayeneye göre karar verir.

Kısaca

• 103, ehliyet sahibinin belirli aralıklarla sağlık kontrolüne gitmesi gerektiğini gösteren hekim kodu.
• Resmî tabloya göre 103.01 üç ayda, 103.02 altı ayda, 103.03 yılda, 103.04 üç yılda bir kontrol demek.
• Haberlerde geçen 103.05 kodu NVİ tablosunda yok.
• Kontrolü kaçırmak için kanunda ayrı bir ceza maddesi yok; uygulama somut olaya göre değişebilir.
• Sağlıkta sürücülüğe engel aşikâr bir değişiklik görülürse belge geçici olarak geri alınabiliyor (KTK 45).
• Kazada üçüncü kişinin tazminatı ödenir; sigortacının size rücu edip edemeyeceği poliçeye bağlı.

Bu içerik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (md. 39, 45, 95), Karayolları Trafik Yönetmeliği (md. 87, 90), Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik (md. 4, 5, 6, 9, 11), NVİ kod tablosu ve EGM trafik idari para cezası rehberine dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sağlık durumunuz ve belgeniz için hekiminize ve nüfus müdürlüğüne danışmanız önerilir.

İlgili Yazılar

• Ehliyet Süresi Dolmuşsa Ceza Ne Kadar? Süresi Geçmiş ve Eski Tip Ehliyetle Araç Kullanmanın Cezası
• Ehliyete El Konulma Nedenleri: Hangi İhlalde Kaç Gün? Alkol, Hız, Kırmızı Işık ve Ceza Puanı
• Ehliyeti Yanında Bulundurmamanın Cezası Ne Kadar? Kimliğe Yüklü Ehliyet ve Ruhsat Kuralı
• Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası: 40.000 TL, Araç Sahibine de 40.000 TL Ceza

Kaynaklar

• Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu: nvi.gov.tr
• Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik (md. 4, 5, 6, 9, 11): mevzuat.gov.tr
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (md. 39, 45, 95): mevzuat.gov.tr
• Karayolları Trafik Yönetmeliği (md. 87, 90): mevzuat.gov.tr
• EGM Trafik İdari Para Cezası Rehberi (KTK 39/3): trafik.gov.tr