Her akşam apartmanın önüne bir kap mama koyuyorsunuz. Mahallenin köpekleri saati biliyor, sizi görünce kuyruk sallıyor. Bir gün parkta oynayan bir çocuğu o köpeklerden biri ısırıyor ve aileden gelen şikâyetle adınız bir ceza dosyasına giriyor.
Peki sokak hayvanı beslemek suç mu? Kısa cevap: Kanunda sokak hayvanını beslemeyi yasaklayan genel bir madde yok. Ancak basına yansıyan bir Yargıtay kararı, beslemenin bazı koşullarda ceza sorumluluğuna yol açabileceğini gösterdi. Aşağıda kararı, dayandığı maddeleri ve besleyenlerin dikkat etmesi gerekenleri anlattık.
Hayır. Türk Ceza Kanunu’nda ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda, sahipsiz bir kediye ya da köpeğe yemek vermeyi suç ya da kabahat olarak tanımlayan bir hüküm yer almıyor. Kanunun güncel metni, aksine, hayvanların korunmasını ve bakılmasını temel ilke sayıyor (5199 md. 4).
Kanun sahipsiz hayvan konusunda asıl yükü yerel yönetimlere veriyor. 5199 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre sahipsiz hayvanların en hızlı şekilde belediyelerin kurduğu ya da izin verdiği bakımevlerine götürülmesi zorunlu. Rehabilite edilen köpekler, sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılıyor.
Belediyelerin kendi zabıta düzenlemelerinde besleme yeriyle ilgili ayrıca kurallar bulunabilir. Yaşadığınız ilçede böyle bir karar olup olmadığını belediyeye sorabilirsiniz.
Basına yansıyan bilgilere göre olay Nevşehir’de yaşandı. Mahallede sokak köpeklerini uzun süredir besleyen bir kadın, 9 yaşındaki bir çocuğun köpek saldırısında yaralanması üzerine taksirle yaralama suçundan yargılandı. Çocuğun yarası basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikteydi.
Habere yansıyan gerekçeye göre istinaf mahkemesi şu noktalara dayandı: Kadın köpekleri uzun süredir besleyip fiilen koruma altına almış, belediye görevlilerinin hayvanlara müdahalesine izin vermemiş, köpekler park ve oyun alanı çevresinde toplanmıştı. Saldıran köpeğin onun beslediği hayvanlardan olduğu tanık anlatımıyla desteklenmişti. Mahkeme, saldıran köpek doğrudan onun beslediği bir hayvan olmasa bile oluşturulan ortam nedeniyle sorumluluk doğabileceğini de değerlendirdi.
Uygulanan madde TCK 89/1. Taksirle başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığının bozulmasına neden olan kişi, 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılıyor. Yaralanma kemik kırığı, yüzde sabit iz gibi ağır sonuçlar doğurmuşsa ceza yarı oranında, daha ağır sonuçlarda bir kat artırılıyor (TCK 89/2-3).
Kendi hayvanınız için ayrıca TCK 177 var: Gözetiminizdeki hayvanı başkaları için tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakmak ya da kontrolünde ihmal göstermek, 6 aya kadar hapis veya adli para cezası gerektiriyor. Bu madde sahipsiz hayvanı besleyen herkes için değil, hayvanı gözetimine almış kişi için konuşuluyor.
Ceza davasından ayrı olarak hukuk tarafı var. Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesine göre bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlü. Zararın doğmaması için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmuyor.
Ara sıra mama bırakan biriyle hayvanı fiilen sahiplenmiş, onu bir yerde barındıran ya da toplatılmasını engelleyen birinin durumu aynı değil. Hangi davranışın “bakım ve yönetimi üstlenmek” sayılacağı somut olaya göre değerlendirilir. Bu ayrım hem ceza hem tazminat dosyasında belirleyici olabilir.
Hayır. Bu, tek bir somut dosyada verilmiş bir daire kararı. Mahkeme sanığın köpekleri uzun süredir beslediğini, belediye müdahalesine engel olduğunu ve saldıran köpeğin onun beslediği hayvanlardan olduğunu birlikte değerlendirdi. Bu unsurların olmadığı bir dosyada sonuç farklı çıkabilir.
Karar hukuk çevrelerinde tartışmalı da bulunuyor. İlk derece mahkemesi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı farklı görüşteydi; bazı avukatlar, beslemenin tek başına gözetim yükümlülüğü doğurmayacağını savunuyor. Benzer davalarda mahkemelerin nasıl yaklaşacağını zaman gösterecek.
Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.
Kanunda sokak köpeğine mama vermeyi yasaklayan genel bir hüküm yok. Belediyelerin yerel düzenlemeleri ayrıca kural koyabilir.
Otomatik olarak almazsınız. Ancak hayvanın bakımını fiilen üstlendiğiniz, belediye müdahalesini engellediğiniz ve saldırının bununla bağlantılı olduğu anlaşılırsa TCK 89/1 kapsamında taksirle yaralamadan yargılanma ihtimali var.
Basına yansıyan bilgilere göre istinaf mahkemesinin verdiği 4.000 TL adli para cezasını Yargıtay 12. Ceza Dairesi onadı. Ceza 4 eşit taksitte ödenecek şekilde belirlenmişti.
Kanun kedi ve köpek ayrımı yapmıyor; belirleyici olan hayvanın bir zarara yol açması ve besleyen kişinin hayvanla ilişkisinin niteliği. Hangi maddenin uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Yaralanma varsa Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa şikâyet edilebilir. Taksirle yaralamada şikâyet kural olarak şart; sahipsiz hayvanın toplatılması için ayrıca belediyeye başvurulur.
Bu içerik 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (md. 52, 89, 177), 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (md. 4, 5, 6), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 67) ve basına yansıyan Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararına dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; güncel mevzuat esas alınmıştır. Kişisel durumunuz için bir hukukçuya danışmanız en doğruşudur.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
CEZA YEMEME REHBERI