Market rafında “köy peyniri” yazan bir paket gördüğünüzde aklınıza köyde, katkısız yapılmış bir ürün gelir. Yeni düzenlemeyle bu tür ifadeler etiketten kalkıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, peynirin üretiminden satışına kadar bütün kuralları yeniden yazan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’ni 10 Kasım tarihli Resmî Gazete’de yayımladı.
Tebliğ yayımlandığı gün yürürlüğe girdi ve 2015’ten beri uygulanan eski peynir tebliğini kaldırdı. Ancak mevcut üreticilere uyum için zaman tanındı, bu yüzden rafların bir gecede değişmesini beklemek doğru olmaz.
Tebliğin 5. maddesine göre peynir etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemelere yer verilemeyecek. Bu ifadeler ürünün nasıl üretildiği hakkında tüketicide belirli bir izlenim oluşturuyordu; düzenleme bu izlenimin etiket yoluyla satılmasının önünü kesiyor.
Yöresel ya da ülkesel adıyla bilinen peynirler ise coğrafi işaret haklarına aykırı olmamak şartıyla bu adlarla satılmaya devam edebilecek. “Sürülebilir”, “üçgen” veya “tost, pizza yapımında kullanılabilir” gibi ifadeler de tek başına ürün adı olarak kullanılamayacak; ürün adından büyük puntoyla yazılmamak kaydıyla bilgi amaçlı yer alabilecek.
Peynir üretiminde şu bileşenlerin kullanılması yasaklandı:
Tek istisna çeşnili taze peynirler: Bunlarda nişasta, yalnızca stabilizör amacıyla ve teknolojinin izin verdiği miktarda kullanılabilecek. Bitkisel yağ katılmış ürünlerin tespitini kolaylaştırmak için tebliğe beta-sitosterol kriteri de eklendi.
Pastörizasyona eşdeğer bir ısıl işlemden geçmemiş çiğ sütten ya da termizasyon uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler taze olarak satılamayacak. Bu peynirlerin üretimden sonra uygun koşullarda en az dört ay olgunlaştırılması gerekiyor.
Bu peynirlerin etiketinde “çiğ sütten üretilmiştir” ibaresi, ürün adıyla aynı yüzde ve küçük harf yüksekliği en az 3 milimetre olan karakterlerle yazılacak. Olgunlaştırılmadan satışa sunulacak peynirlerde ise çiğ süt en az pastörizasyon normlarında ısıl işlemden geçirilecek.
Tebliğ, alışveriş sırasında işinize yarayacak birkaç bilgiyi zorunlu hale getiriyor:
Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde en fazla %15 olabilecek. Taze peynirler dışında fındık, fıstık, badem, ceviz gibi çeşniler ezme ya da püre olarak değil, tane veya parça halinde kullanılacak.
Peynir ve teleme, muhafaza, taşıma ve satış sürecinde 10 °C’nin altında tutulacak. Eritme peyniri dökme olarak satılamayacak; teleme de son tüketiciye doğrudan sunulamayacak. Pazar tezgâhında ya da şarküteride açıkta satılan peynirler de bu sıcaklık şartına tabi.
Tebliğ yayımlanmadan önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine 30 Nisan 2027’ye kadar uyum süresi verildi. Bu tarihe kadar söz konusu işletmeler için eski tebliğin hükümleri uygulanmaya devam ediyor.
30 Nisan 2027’den önce piyasaya çıkarılan peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilecek. Dilimlenebilir eritme peynirleri bu istisnanın dışında tutuldu: O tarihten sonra tebliğe uymayan dilimlenebilir eritme peyniri piyasada bulunamayacak.
Yani önümüzdeki aylarda markette hâlâ “köy peyniri” yazan paketlere rastlayabilirsiniz. Bu, tek başına kurala aykırılık anlamına gelmiyor; ürün uyum süresi içinde üretilmiş olabilir.
Tebliğin 20. maddesine göre tebliğe aykırı davrananlara 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca idari yaptırım uygulanacak. Cezanın türü ve tutarı, aykırılığın niteliğine göre değişiyor; etiket hatası ile ürüne yasak bileşen katılması aynı kapsamda değerlendirilmiyor.
Etiketi yanıltıcı ya da içeriği şüpheli bir peynirle karşılaşan tüketici, ürünün fotoğrafını ve fişini saklayarak Tarım ve Orman Bakanlığının ALO 174 Gıda Hattına bildirimde bulunabilir.
Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi’ne göz atın.
Evet. Yeni tebliğ “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi ifadelerin etikette kullanılmasını yasakladı. Mevcut işletmeler için uyum süresi 30 Nisan 2027.
Hayır. Nişasta, jelatin, soya, süt dışı protein ve bitkisel yağ kullanılamıyor. Yalnızca çeşnili taze peynirlerde stabilizör amaçlı nişastaya izin var.
Telemesi haşlanmamışsa satılamaz; en az dört ay olgunlaştırılması gerekir. Etikette “çiğ sütten üretilmiştir” yazması da zorunlu.
Yeni kurala göre “eski” ibaresi yalnızca en az 120 gün olgunlaştırılmış kaşar peynirinde kullanılabilir.
Uyum süresi içinde üretilen peynirler raf ömrü sonuna kadar satılabilir. Dilimlenebilir eritme peyniri ise 30 Nisan 2027’den sonra tebliğe uygun değilse satılamaz.
Bu içerik 10 Kasım tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği’ne dayanır ve genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu yazı yürürlükteki mevzuata dayanarak genel bilgi vermek için hazırlandı. Hukuki bir sorununuz varsa ilgili kuruma ya da bir avukata danışın.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
GÜNCEL MEVZUAT VE YASA DEĞIŞIKLIKLERI