Kasımda sözleşmesi yenilenen kiracılar için beklenen rakam bugün geldi. TÜİK’in Ekim verisine göre tüketici fiyatlarının on iki aylık ortalamalara göre değişimi %31,23 oldu. Kasım ayında yenilenen konut ve çatılı iş yeri kiralarında, kanuna göre uygulanabilecek en yüksek artış oranı bu.
Rakam belli, ama asıl tartışma genellikle sonra başlıyor: Ev sahibi bunun üstünde zam isterse ne olacak? Kiracı yasal oranı ödeyip fazlasını ödemezse evden çıkarılabilir mi?
Türk Borçlar Kanununun 344. maddesine göre yenilenen kira dönemlerinde yapılacak artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Ekim ayı itibarıyla bu oran %31,23.
Dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı var: TÜİK aynı gün yıllık enflasyonu da %29,77 olarak açıkladı. Kira artışında esas alınan rakam yıllık enflasyon değil, on iki aylık ortalama; yani %31,23. Bu ay ortalama yıllık rakamdan yüksek; yıllık rakamla hesap yapan bir ev sahibi, kanunun izin verdiğinden daha düşük bir artış istemiş olur.
Konutlarda geçici olarak uygulanan %25 sınırı Temmuz 2024’te sona erdiği için, bugün geçerli tek tavan bu ortalama oran.
Hesap basit: Mevcut kira × 1,3123.
Bu bir tavandır; taraflar daha düşük bir artışta anlaşabilir. Hesabın genel mantığını ve tahliye kurallarını yasal kira artış oranı hesaplama yazımızda anlattık.
Kanun bu konuda açık: Yasal oranı aşan artış anlaşması, aşan kısım bakımından geçerli değildir. Kiracı, sözleşmede ya da sözlü olarak daha yüksek bir rakamı kabul etmiş olsa bile, ödeyeceği kira yasal tavanla sınırlıdır.
Yasal tavanın üstündeki fark için ödemeyi kesen kiracıya ev sahibinin temerrüt ihtarı göndermesi ya da icra takibi başlatması mümkün; ancak bu durumda kiracı itiraz ederek yalnızca yasal tutarı borçlu olduğunu ileri sürebilir. Somut uyuşmazlıkta bir avukattan destek almak önemli.
Kira sözleşmesi beş yıldan uzun sürmüşse ya da beş yıldan sonra yenilenmişse, ev sahibi kira tespit davası açabilir. Bu davada hâkim, yalnızca on iki aylık ortalamaya değil, kiralananın durumuna ve emsal kira bedellerine de bakarak yeni kirayı hakkaniyete göre belirler.
Yani uzun süredir aynı evde oturan ve kirası piyasanın çok altında kalan kiracılar için %31,23’lük tavan her zaman son söz değil. Dava, yeni kira döneminden en az otuz gün önce açılırsa ya da ev sahibi bu süre içinde artış talebini yazılı bildirirse, mahkemenin belirleyeceği kira yeni dönemin başından itibaren geçerli olur.
Vergi, borç ve kira gelirine ilişkin bütün yazılar tek sayfada: Vergi Cezaları ve Borçları Rehberi‘ne göz atın.
Kira bedeli değiştiğinde ya da yeni bir sözleşme imzalandığında akla gelen bir başka soru da vergi tarafı. Kira sözleşmesi için damga vergisi ödenip ödenmeyeceğini ayrı bir yazıda ele aldık.
%31,23. Bu oran, TÜİK’in Ekim verisine göre tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalara göre değişimidir ve kasımda yenilenen kira sözleşmelerinde uygulanabilecek en yüksek artıştır.
12 aylık ortalama. Türk Borçlar Kanunu, kira artışını tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişimle sınırlıyor; yıllık enflasyon (%29,77) esas alınmıyor.
İsteyebilir ama yasal oranı aşan kısım geçerli değildir. Kiracı yasal oranla hesaplanan kirayı ödeyerek borcunu yerine getirmiş olur. Beş yılı dolduran sözleşmelerde ise ev sahibi kira tespit davası açabilir.
Hayır. Yasal tavanın üstündeki zammı kabul etmemek, kanundaki tahliye sebepleri arasında yer almıyor.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler her yıl güncellenebilir; size özel durumlarda bir avukata ya da ilgili kuruma danışmanızı öneririz. Hatalı veya eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.
VERGI VE FINANS CEZALARI
Ev Satarken Vergi Öder miyim? 5 Yıl Kuralı, 150 Bin TL İstisna ve Hesaplama
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları, Erişim Engeli Kararı ve İtiraz Yolları
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
