Akşam saatleri, mahalle büfesi. Okul çantası sırtında bir genç tezgâha yaklaşıyor, bir paket sigara istiyor ve hemen ekliyor: “Abim için.” Kasadaki kişi bir an duraksıyor. Arkada sıra var, genç tanıdık bir yüz, paket de zaten rafta duruyor.
Peki 18 yaş altına sigara satmanın cezası ne? Kısa cevap: Bu bir idari para cezası konusu değil, doğrudan suç. Kanun, çocuğa tütün ürünü satanı Türk Ceza Kanunu’nun 194. maddesine göre 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırıyor. Bunun yanında satış belgesi de tehlikeye giriyor. Bugünlerde konuşulan karekodlu yaş doğrulama ve ruhsat askısı ise henüz yasalaşmadı. Aşağıda yürürlükteki kuralları ve gündemdeki taslağı ayrı ayrı anlatıyoruz.
Evet. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 3. maddesinin sekizinci fıkrası açık: Tütün ürünleri ve tütün içeren ya da içermeyen nargile ile benzerleri, on sekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz ve tüketimlerine sunulamaz.
Bu yasağın yaptırımı aynı Kanun’un 5. maddesinin altıncı fıkrasında. Yasağa aykırı davrananlar, TCK’nın “Sağlık için tehlikeli madde temini” başlıklı 194. maddesine göre cezalandırılıyor. TCK 194’ün metni şöyle: Sağlık için tehlike oluşturabilecek maddeleri çocuklara veren veya tüketimine sunan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ceza, bir zabıta tutanağıyla kesilip ödenen bir tutar değil. Olay savcılığa intikal ediyor, ceza davası açılıyor ve kararı mahkeme veriyor.
Kanundaki üst sınır 1 yıl olduğu için verilecek ceza, TCK’nın 49. maddesine göre kısa süreli hapis cezası sayılıyor. Bu durumda mahkemenin önünde birkaç seçenek var:
Bunların hiçbiri otomatik değil. Hangisinin uygulanacağı sanığın geçmişine, olayın koşullarına ve mahkemenin takdirine bağlı. Daha önce kasıtlı suçtan hapis cezası almış biri için bu kapılar daralabilir. Ayrıca HAGB kararı verilse bile denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlenirse eski hüküm açıklanır.
Ceza davasının yanında bir de idari taraf var. Tütün satışını bugün Tarım ve Orman Bakanlığı denetliyor. Bu alandaki Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin 6. maddesi de aynı yasağı tekrarlıyor: İşyerinde tütün mamulleri, tüketilmek veya beraberinde götürülmek üzere 18 yaşını doldurmamış kişilere satılamaz veya sunulamaz. Aynı hüküm, yaş konusunda tereddüde düşen satıcının müşteriden kimlik belgesi isteyeceğini de söylüyor.
4733 sayılı Kanun’un 8. maddesi, bu yıl haziranda kabul edilen 7584 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi. Buna göre satış ve sunum kurallarına uymayan perakende satıcılar:
Satış belgesi olmayan bir işletme yasal olarak tütün ürünü satamadığı için belge iptali, küçük bir bakkal ya da büfe için cezadan daha ağır sonuç doğurabilir. Hangi yaptırımın uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Çocuğa satış yasağı tek başına durmuyor. 4207 sayılı Kanun, satış noktalarına başka yükümlülükler de getiriyor:
Basına yansıyan bilgilere göre tütün ürünlerinde yaş kontrolünü sıkılaştıracak bir kanun teklifi taslağı üzerinde çalışılıyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun açıkladığı tütünle mücadele planıyla gündeme gelen taslakta öne çıkan başlıklar şöyle:
Bunlar şu an yürürlükte değil. Basına yansıyan bilgilere göre teklif henüz Meclis’e sunulmadı; yaş doğrulamanın teknik yöntemi, askı süresi ve yürürlük tarihi de belli değil. Metin kesinleşene kadar geçerli olan, yukarıda anlattığımız TCK 194 ve satış belgesi kuralları.
Yeni çıkan düzenlemeleri tek yerden takip edin: Güncel Mevzuat Rehberi‘ne göz atın.
Hayır. 4207 sayılı Kanun bu fiili TCK 194’e yönlendiriyor ve öngörülen ceza 6 aydan 1 yıla kadar hapis. Mahkeme, koşullar uygunsa bu cezayı adli para cezasına çevirebilir ya da erteleyebilir.
Evet. Satış ve sunum yönetmeliğine göre yaştan tereddüt eden satıcı, müşteriden kimlik belgesi ister. Kimlik göstermeyen kişiye satış yapmamak satıcının lehine olur.
TCK 194 yalnızca satıcıyı değil, sağlık için tehlikeli maddeyi çocuğa “veren veya tüketimine sunan” kişiyi de kapsıyor. Velinin durumu bu madde çerçevesinde değerlendirilebilir; sonuç somut olaya göre değişir. Çocuğu markete gönderdiğinizde ise satıcının satış yapmaması gerekiyor.
Hayır. Karekodla ya da kimlik numarasıyla yaş doğrulama, basına yansıyan bir kanun teklifi taslağında yer alıyor. Teklif yasalaşıp yürürlüğe girmeden böyle bir zorunluluk yok.
Evet. 4207 sayılı Kanun’un 3. maddesi, tütün içeren ya da içermeyen nargileyi de 18 yaş altına satılamayacak ve sunulamayacak ürünler arasında sayıyor. Yaptırım yine TCK 194.
Bu içerik 4207 sayılı Kanun’un 3, 4 ve 5. maddelerine, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 6, 49, 50, 51 ve 194. maddelerine, 4733 sayılı Kanun’un 8. maddesine ve 18 Eylül 2013 tarihli ve 28769 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğine dayanır; gündemdeki düzenlemeye ilişkin bilgiler basına yansıyan haberlerden derlenmiştir. Genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir ve hukuki görüş yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler yıl içinde değişebilir; somut durumunuz için bir avukata başvurun.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları ve İtiraz
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
5
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
CEZA YEMEME REHBERI