Maç saati yaklaşıyor, abonelik yok. Arkadaş grubunda bir bağlantı dolaşıyor ya da birisi “aylık birkaç yüz liraya bütün kanallar” diyen bir IPTV kutusu satıyor. Ekranda maç, köşede bahis reklamı. Çoğu kişinin aklındaki soru aynı: Sadece izlemek de suç mu?
Kısa cevap şu: Kanunda doğrudan izleyeni ilgilendirebilecek bir madde var, ama ağır cezalar asıl olarak yayını kaçak olarak sunan, satan ve kâr elde edenlere yönelik. Aşağıda hangi fiilin hangi maddeye girdiğini, kanun metinlerine dayanarak ayrı ayrı anlattık.
Türk Ceza Kanununun 163. maddesinin ikinci fıkrası şöyle der: Telefon hatları ile frekanslardan veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan, sahibinin ya da zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Kaçak maç yayınlarıyla ilgili uyarılarda en çok bu madde anılır. Ancak maddenin dili, uydu ve kablo yayınlarının izinsiz çözülmesi gibi durumlara göre kurulmuştur. İnternette bir siteye girip ya da bir IPTV uygulaması üzerinden yayın izleyen bireysel kullanıcının bu fıkraya girip girmediği hukukçular arasında tartışmalıdır. Bu yüzden “izlemek kesin suçtur” ya da “izlemenin hiçbir yaptırımı yoktur” demek ikisi de doğru olmaz.
Asıl ağır yaptırımlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda (FSEK) yer alıyor:
FSEK’teki bu suçlarda soruşturma şikâyete bağlıdır (md. 75). Yani hak sahibi şikâyetçi olmadan soruşturma başlamaz. Maç yayınlarında şikâyetçi genellikle yayın haklarını elinde tutan kuruluştur.
Dikkat edilmesi gereken nokta şu: FSEK 71’de sayılan fiiller arasında “izlemek” yer almıyor. Madde çoğaltan, yayan, umuma ileten ve satan kişiyi hedef alıyor.
Maçı müşterilere göstermek, evde izlemekten farklı bir durumdur. Bireysel abonelikle ya da kaçak bir kaynakla bir işyerinde maç yayını göstermek, yayının umuma iletilmesi anlamına gelebilir. Bu durumda hem FSEK 71 hem de TCK 163/2 gündeme gelebilir. İşyeri sahibinin durumu, evde izleyen bireysel kullanıcıya göre çok daha risklidir.
TCK 163 kapsamında bir soruşturma açılırsa, kanunun öngördüğü önemli bir çıkış yolu var. TCK’nın 168. maddesinin beşinci fıkrasına göre karşılıksız yararlanma suçunda fail, pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin ederse kamu davası açılmaz. Zarar hüküm verilinceye kadar tamamen giderilirse ceza üçte birine kadar indirilir. Bu imkândan en fazla iki kez yararlanılabilir.
Kovuşturma aşamasına geçilmiş bir dosyada mahkemenin verebileceği bir başka karar da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır. Şartlarını HAGB nedir yazımızda anlattık.
Kaçak yayın izleyenlerin karşılaştığı sorunların çoğu ceza davasından değil, yayının kendisinden çıkar:
İnternetteki tüm suçlar ve cezalar tek sayfada: Hakaret, tehdit, hesap çalma ve dolandırıcılık dahil diğer bilişim suçları için Bilişim ve Sosyal Medya Cezaları Rehberi‘ne göz atın.
Maçı hangi yayından izlerseniz izleyin, sahada çıkan bir kırmızı kartın oyuncuyu kaç hafta kenarda bırakacağı taraftarların en çok konuştuğu konulardan. Kırmızı kartın kaç maç ceza getirdiğini ayrı bir yazıda anlattık.
Maçı stadyumda izlemeyi seçen taraftarın karşılaşabileceği yaptırımlar ise bambaşka kurallara bağlı. Tribün cezası ve kart blokesinin taraftarı nasıl etkilediğini ayrı bir yazıda ele aldık.
TCK’nın 163/2 maddesi şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin rızası olmadan yararlanmayı 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırır. Ancak internet sitesi veya IPTV üzerinden izleyen bireysel kullanıcının bu maddeye girip girmediği tartışmalıdır. Yayını sunan, satan ve işyerinde gösterenler ise çok daha ağır bir riskle karşı karşıyadır.
IPTV teknolojisinin kendisi yasa dışı değildir; yasal platformlar da bu teknolojiyle yayın yapar. Sorun, yayın hakkı olmayan kişilerden alınan kaçak IPTV paketleridir. Bu paketleri sunan ve pazarlayanlar FSEK’e göre hapis cezasıyla yargılanabilir; kullanan kişi açısından ise TCK 163/2 gündeme gelebilir.
Bir yapımı hak sahibinin izni olmadan internet üzerinden umuma ileten kişi, FSEK’in 71. maddesine göre 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası alabilir. Soruşturma, hak sahibinin şikâyetine bağlıdır.
Maçı ticari abonelik olmadan ya da kaçak bir kaynaktan müşterilere göstermek, yayının umuma iletilmesi sayılabilir. Bu durumda işyeri sahibi hakkında FSEK ve TCK hükümleri birlikte gündeme gelebilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler her yıl güncellenebilir; size özel durumlarda bir avukata ya da ilgili kuruma danışmanızı öneririz. Hatalı veya eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları, Erişim Engeli Kararı ve İtiraz Yolları
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
