Veraset ve İntikal Vergisi Ne Kadar? Miras İstisnası, Oranlar, 4 Aylık Beyanname Süresi ve Hesaplama Örneği

0

BEĞENDİM

0

Veraset ve İntikal Vergisi Ne Kadar? Miras İstisnası, Oranlar, 4 Aylık Beyanname Süresi ve Hesaplama Örneği

Bir yakınınızı kaybettikten sonra uğraşmanız gereken resmî işlerden biri de veraset ve intikal vergisi. Pek çok aile bu vergiyi ancak miras kalan evi satmaya kalktığında tapuda öğreniyor. Bu verginin “miras vergisi” diye ayrı bir adı yok. Hem mirasla geçen mallar hem de bağış gibi karşılıksız el değiştirmeler bu vergiye tabi.

İyi haber şu: Eş ve çocuklar için istisna tutarı yüksek. Ortalama bir mirasta ödenecek vergi çoğu zaman düşündüğünüzden az çıkıyor.

Kimler ne kadar vergiden muaf? Güncel istisna tutarları

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 4. maddesinde istisnalar sayılıyor. Aşağıdaki tutarlar 57 Seri No.lu Genel Tebliğ ile 1 Ocak’tan itibaren geçerli olan tutarlar.

Bu tutarlar her yıl ocak ayında yeniden belirleniyor.

Tamamen vergi dışı kalanlar:

• Ev eşyası, murisin kişisel eşyaları ve aile hatırası olarak saklanan eşyalar
• Örf ve âdete göre verilen hediye, çeyiz ve yüz görümlüğü (taşınmazlar hariç)
• Dul ve yetimlere bağlanan aylıklar ve emekli ikramiyeleri
• Şehit yakınlarına kalan mallarda, normal istisnanın iki katı

İstisna her mirasçı için ayrı ayrı uygulanıyor. Üç çocuk ve bir eşin bulunduğu bir mirasta dört ayrı istisna hakkı var.

Veraset vergisi oranları

İstisna düşüldükten sonra kalan tutar, artan oranlı tarifeye göre vergilendiriliyor (VİVK md. 16):

Karşılıksız intikallerde bir indirim kuralı var: Kişiye anne, baba, eş ya da çocuğundan bağış yoluyla mal geçerse, karşılıksız intikal oranlarının yarısı uygulanıyor.

Şans oyunu ve çekiliş ikramiyelerinde oran sabit ve %20.

Hesaplama örneği

Bir baba vefat etti. Eşi ve iki çocuğu var. Geriye emlak vergisi değeri 9.000.000 TL olan bir daire ve bankada 600.000 TL kaldı. Terekenin toplamı 9.600.000 TL.

Yasal paylar şöyle: Eş dörtte bir alıyor, yani 2.400.000 TL. Çocukların her biri 3.600.000 TL alıyor.

Her çocuğun vergisi 6 taksite bölündüğünde taksit başına yaklaşık 1.155 TL düşüyor. Kanunun 12. maddesinde sayılan borçlar ve masraflar matrahtan düşülebiliyor. Murisin borçları ve cenaze masrafları bunlara örnek. Bu durumda vergi daha da azalıyor.

Ev ve arsa nasıl değerlenir?

Bu noktayı çoğu kişi gözden kaçırıyor: Veraset vergisinde taşınmazlar piyasa değeriyle değil, emlak vergisine esas değerle hesaplanıyor (VİVK md. 10/b). Belediyelerin belirlediği bu değer genellikle piyasa değerinin altında kalıyor.

Diğer mallar şöyle değerleniyor:

• Araç ve diğer taşınırlar: Rayiç bedel
• Borsada işlem gören hisse senetleri: Son işlem değeri
• Ticari işletme: Bilançodaki öz sermaye

Beyanname ne zaman ve nereye verilir?

Süre (VİVK md. 9):

Yer: Beyanname, ölen kişinin ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine veriliyor. GİB’in Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik olarak da hazırlanabiliyor.

İstisna tutarının altında kalsanız bile mirasla bir mal size geçtiyse beyanname vermeniz gerekiyor. Aksi hâlde bankadaki parayı çekmek ya da taşınmazı satmak için gereken belgeleri alamazsınız.

Vergi ne zaman ödenir?

VİVK 19’a göre vergi, tahakkuk ettiği tarihten itibaren 3 yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödeniyor. Gecikmeli ödenen taksite gecikme zammı uygulanıyor.

Tapu ve banka engeli

Tapu: Miras kalan taşınmaz mirasçılar adına vergi tahakkuk etmeden tescil edilebiliyor. Ancak o taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmeden satılamıyor, devredilemiyor ve üzerine ipotek gibi bir hak kurulamıyor. Tapu memuru, vergi dairesinden alınmış bir “ilişik kesme belgesi” istiyor. Kalan taksitlerin karşılığında teminat göstererek de devir yapılabiliyor.

Banka: Bankalar ve sigorta şirketleri, murisin parasını mirasçılara ödeyebilmek için vergi dairesinden alınmış bir tasdikname istiyor. Tasdikname getirilmezse ödenecek paradan %5 oranında vergi karşılığı kesinti yapılıyor (VİVK md. 17).

Beyanname verilmezse ne olur?

Süresinde beyanname vermeyen mirasçılar hakkında vergi dairesi, malları kendisi tespit ederek vergiyi tarh ediyor. Bu durumda Vergi Usul Kanunu’na göre gecikme faizi ile birlikte usulsüzlük ya da vergi ziyaı cezası gündeme gelebiliyor. Süreyi kaçırdıysanız, idare durumu tespit etmeden önce pişmanlıkla beyanname vermek cezayı azaltan en önemli yol. Ayrıntılar için pişmanlıkla beyan yazımıza bakabilirsiniz.

Ölen kişinin vergi borçları da mirasçılara geçebiliyor. Bu konuyu ölen kişinin vergi borcu yazımızda anlattık.

Sık Sorulan Sorular

Miras vergisi yüzde kaç?
İstisna düşüldükten sonra kalan kısım için %1’den başlıyor, 55 milyon TL’yi aşan kısım için %10’a kadar çıkıyor.

Çocuklara kalan mirasta vergi var mı?
Her çocuğun payının 2.907.136 TL’lik kısmı vergiden istisna. Bu tutarı aşan kısım vergileniyor.

Veraset beyannamesi kaç ayda verilir?
Ölüm Türkiye’de olduysa ve mirasçı Türkiye’deyse ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde.

Veraset vergisi kaç taksitte ödenir?
3 yıl boyunca mayıs ve kasım aylarında olmak üzere 6 taksitte.

Miras kalan evin değeri nasıl hesaplanır?
Emlak vergisine esas değer üzerinden hesaplanıyor, piyasa değeri üzerinden değil.

Vergi ödenmeden miras kalan ev satılabilir mi?
Hayır. Taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmeden ya da teminat gösterilmeden devir yapılamıyor.

Kısaca

• Eş ve çocuklar için kişi başı istisna 2.907.136 TL. Çocuk yoksa eş için 5.817.845 TL.
• İstisnayı aşan kısım için oran %1’den başlıyor, 55 milyon TL’yi aşan kısım için %10’a çıkıyor.
• Taşınmazlar emlak vergisi değeriyle hesaplanıyor.
• Beyanname süresi kural olarak 4 ay. Vergi 3 yılda 6 taksitte ödeniyor.
• Vergi ödenmeden taşınmaz satılamıyor. Bankalar tasdikname istiyor ya da %5 kesinti yapıyor.

İlgili Yazılar

Vefat Eden Kişinin Aracı Kullanılır mı?

Emlak Vergisi İkinci Taksit

72 Ay Taksitlendirme: Vergi Borcu Tecili

Gecikme Zammı Oranı

Vergi ve borç konularının tamamı tek sayfada: Ceza, gecikme zammı, haciz ve itiraz süreleri için Vergi Cezaları ve Borçları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi
• Gelir İdaresi Başkanlığı: gib.gov.tr