Yayaya Yol Vermeme Cezası: Ne Kadar, Kaç Puan, Hangi Madde?

0

BEĞENDİM

0

Yayaya Yol Vermeme Cezası 2026: Ne Kadar, Kaç Puan, Hangi Madde?

Çizgili yaya geçidine yaklaşıyorsunuz, kaldırımda bir kişi bekliyor ve siz “geçerim” diye gaza basıyorsunuz. Trafik kanununa göre bu durumda yavaşlayıp durmanız gerekiyordu. Durmazsanız cezası yaklaşık 5.700 TL ve 20 ceza puanıdır.

Bu konuda insanların en çok karıştırdığı nokta şu: “yayaya yol vermeme” tek bir ceza değildir. Yaya geçidinde ayrı, kavşakta dönerken ayrı bir madde uygulanır ve tutarları arasında dört katından fazla fark vardır. Tutanaktaki madde numarasına bakarak hangisinin yazıldığını anlayabilirsiniz.

Yayaya yol vermeme cezası 2026’da ne kadar?

Bu tutarlar nereden geliyor? Kanun metninde 74. madde için 488 TL yazar. Bu rakam her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 için uygulanan oran %25,49’dur. Yayımlanan tablolarda tutar 5.660 ile 5.663 TL arasında, birkaç liralık farkla geçiyor. Bu fark yuvarlamadan kaynaklanıyor. Size kesin olarak bağlayıcı olan, tutanakta yazan tutardır.

53. maddedeki ceza, kanunda hâlâ 1997’den kalma eski lira cinsinden yazılı. Bu yüzden 2026 tutarını, 2021’deki 144 TL’lik tutardan yıllık oranlarla hesapladık. Sonuç yaklaşık 1.246 TL. Resmî bir tabloda doğrulayamadığımız için “yaklaşık” diyoruz.

Not: 2026 başında yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun birçok trafik cezasını yeniden belirledi. 74. maddenin cezası bu değişikliklerin dışında kaldı. Bu yüzden tutar sadece yeniden değerleme oranıyla arttı.

74. madde ne diyor? Sürücüden tam olarak ne bekleniyor?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 74. maddesi yaya geçitlerini düzenler. Maddeye göre sürücü, görevli ya da trafik ışığı bulunmayan ama levha veya çizgiyle işaretlenmiş yaya geçidine, okul geçidine veya kavşak giriş-çıkışına yaklaşırken iki şeyi yapmak zorundadır:

1. Yavaşlamak. Geçitte kimse görünmese bile hız düşürülür.
2. Geçen ya da geçmek üzere olan yayaya durarak ilk geçiş hakkını vermek.

İkinci kuraldaki “geçmek üzere olan” ifadesi önemli. Yayanın yola adım atmış olması gerekmez. Kaldırımın kenarında, karşıya geçmek için bekleyen biri de bu kapsamdadır. Pek çok sürücü cezayı tam da burada alıyor: “Yaya daha yola inmemişti” savunması kanun karşısında çoğu zaman yetmiyor.

Işıklı geçitlerde ise durum farklıdır. Sürücü yeşilde geçiyorsa ve yaya kırmızıda yola çıkıyorsa, kural ihlalini yapan yayadır. Işıklı geçitte sürücü için asıl risk kırmızı ışıkta geçmektir. Bu da 74. madde değil, kırmızı ışık ihlali kapsamına girer.

Dönüşte yayaya yol vermemek neden ayrı bir ceza?

Kavşakta sağa döndünüz, döndüğünüz yolun başındaki yaya geçidinde de insanlar karşıya geçiyor. Bu durumu 53. madde düzenler: Sağa ve sola dönen sürücü, kurallara uygun geçen yayaya ve varsa bisiklet yolundaki bisikletli ile elektrikli skuter kullanıcısına ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.

Kısacası:

• Düz giderken işaretli bir geçitte yayaya yol vermediyseniz: büyük ihtimalle 74. madde, yani 5.662 TL.
• Dönüş yaparken yayanın önünü kestiyseniz: genellikle 53. madde, yani yaklaşık 1.246 TL.

İki maddenin de ceza puanı 20’dir. Hangi maddenin uygulanacağına olay yerinde polis ya da jandarma karar verir. Size hangisinin uygulandığını tutanaktaki madde numarasından görebilirsiniz.

20 ceza puanı ne anlama geliyor?

Yönetmeliğe göre bir yıl içinde toplanan ceza puanı 100’ü geçerse ehliyet ilk seferde 2 ay süreyle geri alınır. İkinci seferde bu süre 4 aydır ve psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri muayenesi istenir. Yani 20 puan tek başına sorun yaratmaz, ama birkaç ihlal üst üste gelirse 100’e hızla yaklaşırsınız. Puanların nasıl hesaplandığını ve ne zaman silindiğini ceza puanı rehberimizde anlattık.

Aday sürücüler için durum daha ciddi. Ehliyetini yeni almış biri için sınır 100 değil, 75 puandır ve bu sınır aşılırsa ehliyet iptal edilir. Yaya geçidinde alınan iki ceza bu sınırın yarısından fazlasını doldurur. Ayrıntılar aday sürücü yazımızda.

Ceza nasıl yazılır? Kamerayla tespit edilir mi?

Bu ceza çoğunlukla iki şekilde yazılır:

• Olay yerinde: Geçidin yakınında bekleyen trafik ekibi aracı durdurur ve tutanağı sürücünün adına düzenler.
• Kamera veya görüntüyle: Bazı şehirlerde yaya geçitlerini izleyen elektronik denetleme kameraları kullanılıyor. Bu durumda tutanak araç sahibinin adına düzenlenir ve tebliğ edilir. Hangi kavşakta böyle bir kamera olduğu şehirden şehre değişiyor. Elektronik denetimin genel işleyişi için EDS rehberimize bakabilirsiniz.

Size yazılmış bir ceza olup olmadığını öğrenmek için e-Devlet’te ya da PTT’de plakadan sorgulama yapabilirsiniz.

Ödeme süresi ve gecikme

Cezayı ödemeniz itiraz hakkınızı ortadan kaldırmaz. İndirimden yararlanmak için önce ödeyip sonra itiraz edebilirsiniz. Ödeme yolları ve taksit seçenekleri için ödeme süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Yayaya yol vermeme cezasına itiraz

İtiraz edecekseniz cezanın size tebliğ edildiği ya da tutanağı imzaladığınız günden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurmanız gerekir. Bu süre kaçarsa ceza kesinleşir.

Bu cezada itiraz sonucunu genellikle şu sorular belirler:

• Yaya gerçekten “geçmek üzere” miydi? Kaldırımda arkası dönük duran biri ile yola çıkmak üzere olan biri aynı şey değildir. Araç kamerası kaydı burada belirleyici olabilir.
• Geçit işaretli miydi? 74. madde, levha ya da çizgiyle belirlenmiş geçitler için geçerlidir. Çizgisi tamamen silinmiş ve levhası olmayan bir yerde durum tartışılabilir.
• Doğru madde mi uygulandı? Dönüş sırasında olan bir olaya 74. madde yazılmışsa, bunun gerekçesi itirazda sorgulanabilir.
• Tutanakta yer, saat ve plaka doğru mu? Şekilde yapılan hatalar her zaman cezayı iptal ettirmez. Ancak kamerayla tespit edilmiş cezalarda görüntünün aracı açıkça göstermesi beklenir.

Dilekçenin nasıl yazılacağını ve mahkeme sürecini itiraz rehberimizde anlattık. 15.000 TL’nin altındaki cezalarda sulh ceza hâkimliğinin kararı kesindir. Bu karara yalnızca bir üst hâkimliğe iki hafta içinde itiraz edilebilir. Bu konuyu itirazı reddedilen cezalar yazısında ele aldık.

Yayalara da ceza yazılır mı?

Evet. KTK 68. madde yayaların kurallarını düzenler. Yaya, geçit ya da kavşak varken başka bir yerden karşıya geçemez. Işıklı geçitte yayalar için yanan ışığa uymak zorundadır. Yaklaşık yüz metre içinde geçit ya da kavşak yoksa, trafiği engellememek şartıyla en kısa yoldan karşıya geçebilir. Bu kurallara uymayan yayaya da idari para cezası verilir. Bu ceza kanunda 53. maddeyle aynı eski lira tutarından türetildiği için 2026 seviyesi de yaklaşık 1.246 TL’dir. Bu tutarı resmî bir tabloda doğrulayamadık.

Yayanın kural ihlali yapması, sürücünün geçitte durma yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bir kaza olursa kusur oranı ayrıca değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

Yayaya yol vermeme cezası 2026’da kaç TL?
Yaya ya da okul geçidinde (KTK 74) 5.662 TL’dir. Bir ay içinde ödenirse indirimli tutar 4.246,50 TL olur. Dönüş sırasında yayaya yol vermemenin (KTK 53) cezası ise yaklaşık 1.246 TL’dir.

Yayaya yol vermeme cezası kaç puan?
Hem 74. hem de 53. madde için 20 ceza puanıdır.

74/a trafik cezası nedir?
Tutanaklarda bu kodla genellikle yaya veya okul geçidinde yayaya ilk geçiş hakkını vermeme ihlali kastediliyor. Kanunda 74. madde fıkralara ayrılmadan tek bir kural olarak düzenlenmiştir. Tutanaktaki kod iç sistemden gelir.

Yaya kaldırımda beklerken geçersem ceza yer miyim?
Yayanın karşıya geçmek üzere olduğu anlaşılıyorsa evet. Kanun yalnızca yolda yürüyen yayayı değil, “geçmek üzere bulunan” yayayı da korur.

Işıklı yaya geçidinde yeşilde geçerken yayaya yol vermem gerekir mi?
74. maddedeki durma yükümlülüğü ışıksız ve görevlisiz geçitler için geçerlidir. Işıklı geçitte sürücü yeşil ışığa göre geçer. Yine de yola çıkmış bir yayaya çarpmamak için her durumda dikkatli olunması gerekir. Kaza olursa kusur ayrıca değerlendirilir.

Yayaya yol vermeme cezası araç sahibine mi, sürücüye mi yazılır?
Polis aracı durdurursa ceza sürücüye yazılır. Kamera ile tespit edilmişse tutanak araç sahibinin adına düzenlenir.

Bu ceza yüzünden ehliyete el konulur mu?
Tek başına hayır. Ancak eklenen 20 puan, bir yılda 100 puan aşılırsa ehliyetin 2 ay geri alınmasına yol açabilir. Aday sürücülerde sınır 75 puandır.

Kısaca

• Yaya geçidinde yayaya yol vermemenin cezası 2026’da 5.662 TL ve 20 ceza puanıdır. Bir ay içinde ödenirse %25 indirimle 4.246,50 TL olur.
• Dönerken yayaya yol vermemek ayrı bir maddedir (KTK 53). Cezası yaklaşık 1.246 TL, ceza puanı yine 20’dir.
• Kaldırımda karşıya geçmek için bekleyen yaya da kanunun koruması altındadır.
• İtiraz süresi tebliğden itibaren 15 gündür. Cezayı ödemek itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.

İlgili Yazılar

Kırmızı Işık İhlali Cezası 2026: Sürücü Ceza Puanı ve İtiraz Yolları

Şerit İhlali Cezası 2026: Sol Şerit, Emniyet Şeridi, Bisiklet Yolu

Trafik Cezası Puanı Sıfırlama 2026: 100 Ceza Puanı Dolunca Ne Olur?

Aday Sürücü Belgesi İptali 2026: 75 Puan ve 0,20 Promil

Tüm trafik cezaları tek sayfada: Güncel tutarlar, ceza puanı, ödeme ve itiraz yolları için Trafik Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı, Trafik İdari Para Ceza Rehberi: trafik.gov.tr
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi