15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı: Ne Zaman Başlıyor, Hangi Uygulamalar Kapsamda, Cezası Kime?

0

BEĞENDİM

0

15 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı: Ne Zaman Başlıyor, Hangi Uygulamalar Kapsamda, Cezası Kime?

Çocuğu ortaokula giden bir velinin bu ay aklındaki ilk soru muhtemelen şu: “Instagram hesabı kapanacak mı, ben ceza alacak mıyım?” İlk sorunun cevabı büyük ihtimalle evet, ama hemen değil. İkinci sorunun cevabı ise hayır. Kanun yükümlülüğü ve cezayı aileye değil, platforma yüklüyor.

Bu konuda iki ayrı düzenleme var ve haberlerde genellikle tek bir düzenlemeymiş gibi anlatılıyor:

• Kanun: 7578 sayılı Kanun, 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. 5651 sayılı İnternet Kanunu’nun ek 4. maddesini değiştirdi ve 15 yaş sınırını getirdi.
• Yönetmelik: Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik, 10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kuralın nasıl uygulanacağını belirliyor.

Yasak ne zaman başlıyor?

1 Kasım’dan sonra 15 yaşından küçük bir çocuk yeni hesap açamayacak. Açık olan hesaplar için platformlara 31 Mart 2027’ye kadar süre tanındı. Bu süre içinde yapılan doğrulamada kullanıcının 15 yaşından küçük olduğu anlaşılırsa hesap, kullanıcıya bilgi verildikten sonra kapatılır.

Kanun tam olarak ne diyor?

7578 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanunun ek 4. maddesinin yedinci fıkrası şu hâle getirildi:

“Sosyal ağ sağlayıcı, onbeş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Fıkranın devamına göre 15 yaşını doldurmuş çocuklara “ayrıştırılmış hizmet”, yani yetişkinlerden farklı ve daha korumalı bir hizmet sunulması gerekiyor. Platform bu kapsamda aldığı önlemleri kendi internet sitesinde yayımlamak zorunda.

Maddedeki kişi “sosyal ağ sağlayıcı”, yani platform. Kanunda çocuğa ya da veliye yönelik bir yasak veya ceza yer almıyor.

Hangi uygulamalar kapsamda? YouTube dahil mi?

Kanun uygulamaların adını tek tek saymıyor. 5651 sayılı Kanunun 2. maddesi sosyal ağ sağlayıcıyı şöyle tanımlıyor: sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların metin, görüntü, ses ve konum gibi içerikler oluşturmasına, görüntülemesine ya da paylaşmasına imkân veren gerçek veya tüzel kişiler.

Bu tanıma göre Instagram, TikTok, X, Facebook ve Snapchat gibi paylaşım odaklı platformların kapsamda olduğu açık. YouTube da kullanıcıların içerik yükleyip yorum yaptığı bir platform olduğu için bu tanıma uyuyor. Ancak hesap açmadan sadece video izlemenin nasıl değerlendirileceği yönetmelik özetlerinde açıkça yer almıyor.

WhatsApp ve Telegram gibi mesajlaşma uygulamaları için durum daha belirsiz. Resmî metinde tek tek uygulama adı geçmediğinden bu konuda kesin bir şey söylemek doğru olmaz. Platformların kendi uygulamalarını kapsamda sayıp saymadığı 1 Kasım’dan sonra yayımlayacakları önlemlerden anlaşılacak.

Yaş doğrulaması nasıl yapılacak? e-Devlet şifresi platforma mı verilecek?

Hayır. Yönetmeliğe göre doğrulama e-Devlet üzerinden üretilen bir “yaş doğrulama belirteci” ile yapılacak. Haberlere yansıyan özetlere göre süreç şöyle işliyor:

1. Platform, hesap açılırken veya mevcut hesap için sizi doğrulamaya yönlendirir.
2. Kimliğinizi e-Devlet’te doğrularsınız.
3. Platforma yalnızca yaş bilgisi gider: kullanıcının 15 yaşını ve 18 yaşını doldurup doldurmadığı. Ad, T.C. kimlik numarası ya da kimliği belirleyecek başka bir bilgi gönderilmez.
4. Türkiye’de yerleşik olmayan geçici kullanıcılar için pasaportla istisnai bir belirteç üretilebiliyor.

Doğrulama yetişkinleri de kapsıyor. Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekiyor ve belirteç 18 yaş bilgisini de içeriyor. Bu yüzden yetişkin kullanıcıların da bu süreçten geçmesi bekleniyor.

Dolandırıcılığa dikkat: Bu dönemde “Hesabınız kapanacak, yaşınızı doğrulayın” diye link gönderen SMS ve e-postalar çıkabilir. e-Devlet şifrenizi yalnızca turkiye.gov.tr adresinde girin. Sahte bildirimleri nasıl ayırt edeceğinizi ceza mesajı dolandırıcılığı yazımızda anlattık.

15-18 yaş arasındaki gençlerin hesabında neler değişiyor?

15 yaşını dolduran ama 18 yaşından küçük olan kullanıcıların hesabı açık kalıyor, ancak çocuklara özel kurallarla çalışıyor:

Bu hesaplarda canlı yayın kapanacağı için çocuklara açılan canlı yayın ve hediye sistemleri de fiilen sona ermiş olacak. Canlı yayınlarla ilgili mevcut cezaları TikTok canlı yayın yazımızda ele aldık.

Ebeveynler ne yapabilecek?

Kanuna eklenen yeni fıkraya göre platformlar ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda. Bu araçlarla veliler:

• Hesap ayarlarını kontrol edebilecek.
• Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ödemeli işlemleri kendi onayına bağlayabilecek.
• Kullanım süresini izleyip sınırlayabilecek.

Önemli bir ayrıntı daha var: Ebeveyn izni 15 yaş sınırını kaldırmıyor. “Ben izin veriyorum, çocuğum hesap açsın” demek, 15 yaşından küçük bir çocuğa hesap açılmasını mümkün kılmıyor.

Yasağın cezası kime? Aileye veya çocuğa ceza var mı?

Hayır, ne aileye ne de çocuğa idari para cezası öngörülmüş. Kanunda da yönetmelik özetlerinde de kullanıcıya veya veliye yönelik bir yaptırım yok. Yükümlülük platformun.

Yaşını büyük gösterip hesap açmak için başkasının kimliğini kullanmak ise farklı bir konu. Bu durum yaş yasağından bağımsız olarak başka suçların kapsamına girebilir. Ayrıntılar için sahte hesap açma cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Platformlara uygulanacak yaptırımlar

Yönetmeliğe göre yaptırımdan önce platforma ihlal bildirilir ve düzeltmesi için makul bir süre verilir. Kurala yine uymazsa ek 4. maddedeki kademeler uygulanır:

Platform kurala uyarsa reklam yasağı kalkar ve bant daraltma kararları kendiliğinden hükümsüz hâle gelir. Yaptırım yetkisi, 7590 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra Siber Güvenlik Başkanlığı’nda. Yönetmeliği de bu kurum hazırladı.

Hesap yanlışlıkla kapatılırsa itiraz edilebilir mi?

Evet. Yönetmeliğe göre platformlar yaş doğrulama, hesap askıya alma, hesap kapatma ve koruyucu tedbirlere karşı Türkçe, ücretsiz ve kolay erişilebilir bir itiraz yolu kurmak zorunda. İtirazlar yalnızca otomatik sistemlerle incelenemez, mutlaka insan tarafından değerlendirilmesi gerekir.

İtiraz sonuçlanana kadar hesaptaki içerikler ve kişisel veriler silinmez. İtiraz edilmezse kapatılan hesabın verileri gecikmeden silinir. Fotoğraflarınızı ya da anılarınızı kaybetmek istemiyorsanız, 31 Mart 2027’den önce platformun veri indirme seçeneğini kullanmanız mantıklı olur.

Platformun itiraz sonucuna da katılmıyorsanız, karar bildiriminde Siber Güvenlik Başkanlığı’na şikâyet ve yargı yolu belirtilmek zorunda.

Sık Sorulan Sorular

15 yaş altı sosyal medya yasağı ne zaman başlıyor?
1 Kasım 2026’da. Bu tarihten sonra 15 yaşından küçükler yeni hesap açamaz. Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027.

15 yaş altı sosyal medya yasağının cezası nedir?
Ceza platformlara uygulanır: küresel cironun %3’üne kadar para cezası, reklam yasağı ve bant daraltma. Ebeveynlere ya da çocuklara idari para cezası öngörülmemiştir.

Çocuğumun mevcut Instagram hesabı kapanacak mı?
Çocuğunuz 15 yaşından küçükse, 31 Mart 2027’ye kadar yapılacak doğrulamada hesabı bilgilendirme yapılarak kapatılır. 15 yaşını doldurmuşsa hesap açık kalır, ama gizli profil ve canlı yayın yasağı gibi kurallara tabi olur.

Yetişkinler de e-Devlet ile yaş doğrulaması yapacak mı?
Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez doğrulanması gerekiyor. Bu, yetişkin hesaplarını da kapsıyor. Platforma yalnızca yaş eşiği bilgisi gider, kimlik bilgisi gitmez.

Ebeveyn izniyle 15 yaş altı çocuk hesap açabilir mi?
Hayır. Ebeveyn izni yasağın istisnası değildir.

VPN ile yasak aşılabilir mi?
Yasak bağlantının geldiği ülkeye değil, hesabın yaş doğrulamasına dayanıyor. Bu yüzden VPN yaşı doğrulanmamış bir hesabı tek başına korumaz. Mevzuatta VPN kullanıcısına özel bir hüküm yer almıyor.

YouTube 15 yaş yasağına dahil mi?
Kanunda uygulama adları sayılmıyor. YouTube, içerik paylaşımına ve etkileşime imkân veren bir platform olduğu için sosyal ağ sağlayıcı tanımına uyuyor. Hesapsız izlemenin nasıl değerlendirileceği resmî özetlerde açık değil.

• Yasağın dayanağı 7578 sayılı Kanun. Uygulama kuralları 10 Ekim 2026 tarihli yönetmelikte. Yürürlük tarihi 1 Kasım 2026.
• 15 yaşından küçüklere hesap açılamaz. Mevcut hesaplar 31 Mart 2027’ye kadar e-Devlet belirteciyle doğrulanacak.
• 15-18 yaş arasında hesap açık kalır, ama gizli profil, canlı yayın yasağı ve kişiselleştirilmiş reklam yasağı uygulanır.
• Aileye ya da çocuğa ceza yok. Yaptırım platformlara uygulanıyor: cironun %3’üne kadar para cezası, reklam yasağı ve bant daraltma.
• Hesap kapatma kararına itiraz edilebilir. İtiraz sürerken veriler silinmez.

Metne eklenebilecek iki doğal link daha:

İlgili Yazılar

7593 Sayılı Kanun Neler Getirdi? Ebeveynleri ve Çocukları İlgilendiren 7 Değişiklik

Bir Sosyal Medya Paylaşımı Ne Zaman Suç Olur?

2026 Sosyal Medya Yasası: Yeni Düzenlemeler, Cezalar ve Kullanıcı Hakları

TikTok Canlı Yayın Cezaları 2026: Hesap Kapatma ve Hukuki Ceza Sınırı

Yeni yılda değişen cezalar ve yeni kanunlar tek sayfada: Tutarların nasıl arttığını ve son düzenlemeleri Güncel Mevzuat Rehberi‘nde bulabilirsiniz.

Kaynaklar

• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun: Mevzuat Bilgi Sistemi