Gece yarısı, telefon komodinin üstünde ekranı aşağı dönük duruyor. Şifreyi biliyorsunuz; doğum günü, yıllardır aynı. Bir dakikalık iş gibi görünüyor. Ama o bir dakika, hukuk açısından birkaç ayrı suçun kapısını aralayabiliyor.
Eşinin, sevgilisinin ya da nişanlısının telefonunu izinsiz karıştırmak Türk Ceza Kanununda tek bir maddeyle karşılanmıyor. Telefona girmek bir suç, mesajları okumak başka, ekran görüntüsü alıp birilerine göstermek bambaşka bir suç olabiliyor. Üstelik bunların bir kısmında eşinizin şikâyetinden vazgeçmesi bile dosyayı kapatmıyor.
Başkasına ait bir telefon, kanunun diliyle bir “bilişim sistemi”. Evli olmanız, aynı evde yaşamanız ya da telefonun faturasını sizin ödemeniz bu sistemi size ait yapmıyor. Sahibinin rızası olmadan telefona girmek, TCK 243. madde kapsamında bilişim sistemine girme suçunu oluşturabiliyor.
İçeride yaptıklarınız ise tabloyu ağırlaştırıyor. Mesajları okumak haberleşmenin gizliliğini, fotoğraflara bakıp bunları kaydetmek ya da yaymak özel hayatın gizliliğini ilgilendiriyor. Hangi maddenin uygulanacağı, telefonda tam olarak ne yapıldığına göre değişiyor.
En çok sorulan soru bu ve cevabı çoğu kişinin beklediği gibi değil. Şifreyi bilmek, telefona girme izniniz olduğu anlamına gelmiyor. Belirleyici olan şifreyi nasıl öğrendiğiniz değil, telefonun sahibinin o an buna rıza gösterip göstermediği.
Yargıtayın, şifresi bilinen ya da kilidi açık bırakılan bir cihaza izinsiz girilmesini bilişim sistemine girme suçu olarak değerlendirdiği kararları bulunuyor. Bununla birlikte her olay kendi koşullarıyla değerlendiriliyor: telefonun ortak kullanılıp kullanılmadığı, daha önce serbestçe kullanılmasına izin verilip verilmediği gibi ayrıntılar sonucu değiştirebiliyor.
Şunu da ayırmak gerekiyor: Eşiniz telefonu elinize verip “bak” demişse ortada izinsiz bir giriş yok. Ama bir fotoğrafa bakmanız için verdiği telefonda mesajlara geçmek, verilen iznin sınırını aşmak anlamına gelebilir.
Olabilir. TCK 132. madde, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal edene bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörüyor. Haberleşme içerikleri kaydedilirse, örneğin mesajların ekran görüntüsü alınırsa, ceza bir kat artırılıyor.
Okunan yazışmaların başkalarına gösterilmesi ya da gönderilmesi ise aynı maddenin ikinci fıkrasına giriyor: iki yıldan beş yıla kadar hapis. Aile grubuna atılan bir ekran görüntüsü, avukata değil de arkadaşlara gösterilen yazışmalar bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Uygulamada, telefona gelmiş ve okunmuş mesajların haberleşmenin gizliliği mi yoksa özel hayatın gizliliği kapsamında mı değerlendirileceği konusunda farklı görüşler bulunuyor. Sonuç olarak her iki madde de benzer ceza aralıkları öngörüyor.
Galerideki fotoğraflar ve videolar, kişinin özel hayatına ait. TCK 134. madde, özel hayatın gizliliğini ihlal edene bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörüyor; ihlal görüntü ya da ses kaydı alınarak yapılırsa ceza bir kat artırılıyor.
Bu görüntülerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi, yani başkalarına gösterilmesi ya da paylaşılması ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektiriyor. Sosyal medyada paylaşım hâlinde de ceza aynı. Bu konuyu özel hayatın gizliliğini ihlal suçu yazımızda ayrıntılı anlattık.
Telefona izinsiz girilirken mesajlar, fotoğraflar ya da hesap bilgileri silinir veya değiştirilirse, bilişim sistemine girme suçunun cezası ağırlaşıyor: altı aydan iki yıla kadar hapis. “İzlerimi silmek için konuşmayı sildim” savunması, bu nedenle durumu düzeltmek yerine ağırlaştırabiliyor.
Eşinin telefonuna gizlice takip ya da dinleme uygulaması kurmak ise çok daha ağır sonuçlar doğurabilen ayrı bir başlık. Bunu telefona gizli takip uygulaması yüklemek yazımızda ele aldık.
Burada maddeler birbirinden ayrılıyor ve bu fark çoğu zaman gözden kaçıyor.
Telefona girme suçunun cezası “bir yıla kadar hapis veya adli para cezası” şeklinde. Yani mahkeme hapis yerine doğrudan adli para cezasına da hükmedebiliyor. Hangi yaptırımın seçileceği somut olaya ve kişinin geçmişine göre değişiyor.
Telefonu karıştıran kişi çoğu zaman bir şüpheyi doğrulamak ister ve bulduklarını boşanma davasında kullanmayı düşünür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu bu noktada net bir kural koyuyor: hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkeme tarafından dikkate alınamaz.
Yargıtayın bu konudaki uygulaması ise tek çizgide değil. Ortak kullanılan bir bilgisayarda ya da serbestçe erişilebilen bir cihazda tesadüfen görülen yazışmaların delil olarak değerlendirildiği kararlar bulunurken, şifre kırılarak, gizli programla ya da hesaba izinsiz girilerek elde edilen içeriklerin delil olarak kabul edilmediği kararlar da var. Bu nedenle “nasılsa delil olur” varsayımıyla hareket etmek riskli.
Daha önemlisi, delil kabul edilse bile o delili elde ederken işlenen suçun cezai sonucu ortadan kalkmıyor. Boşanma davası bir mahkemede sürerken, ceza dosyası başka bir mahkemede açılabiliyor. Bu ihtimaller nedenleri ve sonuçlarıyla birlikte bir avukatla konuşulması gereken türden.
Dijital dünyadaki tüm cezalar tek yerde: Bilişim ve Sosyal Medya Cezaları Rehberi‘ne göz atın.
Eşinizin rızası olmadan telefonuna girmek TCK 243 kapsamında bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir. Mesajları okumak, kaydetmek ya da başkalarına göstermek ise haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını gündeme getirebilir.
Kanun evli ya da sevgili ayrımı yapmaz. İzinsiz girişin cezası bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Girerken veri silinir ya da değiştirilirse ceza altı aydan iki yıla kadar hapse çıkar.
Şifreyi bilmek tek başına izin anlamına gelmez. Belirleyici olan, telefon sahibinin o an buna rıza gösterip göstermediğidir. Ortak kullanım gibi koşullar sonucu değiştirebilir.
Hukuka aykırı elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz. Yargıtay uygulaması elde etme biçimine göre farklılık gösteriyor; ayrıca delili elde ederken işlenen suçun cezası ayrı bir sorun olarak kalır.
Haberleşmenin ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçları şikâyete bağlıdır; vazgeçme bu suçlar yönünden dosyayı kapatabilir. Bilişim sistemine girme suçu ise şikâyete bağlı olmadığından savcılık soruşturmaya devam edebilir.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler her yıl güncellenebilir; size özel durumlarda bir avukata ya da ilgili kuruma danışmanızı öneririz. Hatalı veya eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları, Erişim Engeli Kararı ve İtiraz Yolları
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
BILIŞIM VE SOSYAL MEDYA CEZALARI