“Bu hisse uçacak, kaçırmayın.” Bunu söyleyen bir arkadaşınız da olabilir, yüz binlerce takipçili bir hesap da. Altına çoğu zaman aynı cümle eklenir: “Yatırım tavsiyesi değildir.” Peki bu cümle sizi gerçekten korur mu? Yatırım tavsiyesi vermek suç mu?
Cevap, ne söylediğinize, kime söylediğinize ve karşılığında ne kazandığınıza bağlı. Bir hisse hakkında görüş bildirmek tek başına suç değildir. Ama izinsiz yatırım danışmanlığı ve yanıltıcı bilgiyle fiyatı etkilemek, Sermaye Piyasası Kanununda hapis cezası öngörülen suçlardır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 37. maddesi, yatırım danışmanlığını yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında sayar. Bu faaliyet ancak Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) yetkilendirdiği kuruluşlarca yapılabilir.
SPK’nın ilgili tebliğine göre yatırım danışmanlığı, sermaye piyasası araçları ve bunları ihraç eden şirketler hakkında yönlendirici nitelikte yorum ve tavsiyede bulunmaktır. Bu tavsiyenin:
Tebliğ, genel yatırım tavsiyeleri ile finansal bilgi sunulmasını bu tanımın dışında tutar. Yani piyasa hakkında genel yorum yapmak, bir şirketin bilançosunu anlatmak ya da faizin borsayı nasıl etkilediğini açıklamak danışmanlık sayılmaz.
SPK Kanununun 109. maddesine göre sermaye piyasasında izinsiz faaliyette bulunanlar:
ile cezalandırılır. Adli para cezasında bir gün 100 ile 500 TL arasında hesaplandığından, bu kısım tek başına milyonlarca liraya ulaşabilir.
Uygulamada en çok dikkat çeken örnekler, ücretli “VİP sinyal grupları”, belirli hisseler için al-sat talimatı verilen Telegram ve WhatsApp kanalları ve takipçilere kişisel portföy önerisi sunan hesaplardır. Burada belirleyici olan, belirli araçların alım satımını yönlendiren tavsiyenin düzenli bir faaliyet hâline gelmesidir. Para kazanılması bu faaliyetin varlığını gösteren önemli bir işarettir.
Daha ağır suç, bilgiyle piyasayı manipüle etmektir. SPK Kanununun 107/2 maddesine göre sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini ya da yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla:
ve bu yolla menfaat sağlayan kişiye 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası verilir.
Klasik örnek: Bir hisseyi önceden almak, sosyal medyada o hisse için asılsız bir haber ya da abartılı bir yorum yaymak, fiyat yükselince satıp çıkmak. Suç olmayan ama piyasanın düzenini bozan eylemler için de SPK, Kanunun 104. maddesine göre idari para cezası verebilir. Kanundaki aralık 20.000 TL ile 500.000 TL’dir ve her yıl güncellenir. Menfaat sağlanmışsa ceza, bu menfaatin iki katından az olamaz.
Hayır. Kanun, bir faaliyetin ne olduğuna içeriğine bakarak karar verir; altına yazılan nota bakmaz. Belirli bir hisse için düzenli olarak “al”, “sat”, “hedef fiyat” paylaşıp bundan gelir elde eden biri, altına bu cümleyi yazsa da izinsiz danışmanlık yapıyor sayılabilir.
Öte yandan bu not, genel bir yorumun yanlış anlaşılmasını önlemek için yine de faydalıdır. Ama sorumluluğu tek başına ortadan kaldırmaz.
2024’te yapılan değişiklikle kripto varlıklar da SPK denetimine girdi. İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yapanlara 3 ila 5 yıl hapis öngörülüyor (md. 109/A). Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığının usul ve esaslarını da Kurul belirliyor. İnternet üzerinden yürütülen izinsiz faaliyetlerde SPK, içeriğin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine doğrudan karar verebiliyor (md. 99).
Ücret ödediğiniz bir sinyal grubu ya da “garantili kazanç” vaadiyle para topladığınız biri varsa, SPK’ya şikâyette bulunabilir ve savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Paranızı birine gönderip bir daha haber alamadıysanız durum doğrudan dolandırıcılığa girebilir; atılacak ilk adımları dolandırıldım, ne yapmalıyım yazımızda anlattık.
Bu tür grupların sıkça kullandığı yöntemlerden biri de başkalarının hesaplarını kullanmaktır. Hesabınızı bu işlere kullandırmanın sonuçlarını IBAN kiralama cezası yazımızda bulabilirsiniz.
İnternette işlenen suçlar ve cezaları tek sayfada: Dolandırıcılık, hesap ele geçirme ve sosyal medya suçları için Bilişim ve Sosyal Medya Cezaları Rehberi‘ne göz atın.
Genel piyasa yorumu yapmak suç değildir. Ancak belirli sermaye piyasası araçlarının alım satımını yönlendiren tavsiyeleri SPK izni olmadan bir faaliyet olarak sunmak, izinsiz yatırım danışmanlığı sayılır ve 2–5 yıl hapis ile adli para cezası gerektirir.
Bir arkadaşınıza kişisel fikrinizi söylemek, bunu bir hizmet ya da gelir kapısı hâline getirmediğiniz sürece genellikle izinsiz faaliyet kapsamında değerlendirilmez. Belirleyici olan, tavsiyenin düzenli bir faaliyete dönüşmesi ve yönlendirici nitelik taşımasıdır.
İzinsiz danışmanlık niteliğindeyse 2–5 yıl hapis ve 5.000–10.000 gün adli para cezası. Fiyatı etkilemek için yanıltıcı bilgi yayıp menfaat sağlanmışsa 3–5 yıl hapis. Suç oluşturmayan piyasa bozucu eylemlerde ise SPK idari para cezası verebilir.
Hayır. Faaliyetin niteliği içeriğe göre değerlendirilir; bu not tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Son güncelleme: · Yazar: Ahmet Rıfat Albuz
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla, yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza tutarları ve süreler her yıl güncellenebilir; size özel durumlarda bir avukata ya da ilgili kuruma danışmanızı öneririz. Hatalı veya eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.
1
Sosyal Medya Hesabı Neden Kapatılır? Platform Kuralları, Erişim Engeli Kararı ve İtiraz Yolları
2
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Cezası (TCK 134): Sosyal Medya İfşası 2-5 Yıl
3
KVKK Cezası Ne Kadar? Şirketlere 17 Milyon TL’ye Kadar Para Cezası, Kişilere Hapis: Fark ve Şikâyet Yolu
4
Gizli Ses Kaydı Almak Suç mu, Delil Sayılır mı? TCK 133 Cezası ve Yargıtay Yaklaşımı
5
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım? İlk 24 Saatte Atılacak Adımlar ve Param Geri Gelir mi?
