Süresiz Nafaka Kalktı mı? AYM İptal Kararı Ne Zaman Yürürlüğe Girecek, Mevcut Nafakalar Ne Olacak?

0

BEĞENDİM

0

Süresiz Nafaka Kalktı mı? AYM İptal Kararı Ne Zaman Yürürlüğe Girecek, Mevcut Nafakalar Ne Olacak?

“Süresiz nafaka kalktı” başlıkları yıllardır dolaşıyordu. Bu kez ortada gerçek bir karar var. Ancak sosyal medyada anlatıldığı gibi değil: Nafaka kaldırılmadı, bugün ödenen nafakalar yarın kesilmeyecek ve kararın yürürlüğe girmesine daha aylar var.

Aşağıda Anayasa Mahkemesi kararının Resmî Gazete’de yayımlanan metnine dayanarak neyin değiştiğini, neyin değişmediğini ve nafaka ödeyen ya da alan biri olarak bu süreçte nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Süresiz nafaka kalktı mı?

Kısa cevap: “Süresiz” ifadesi iptal edildi, ama iptal henüz yürürlüğe girmedi.

Karar oyçokluğuyla verildi. Üç üye iptale karşı oy kullandı. Yürürlük tarihinin ertelenmesi ise oybirliğiyle kararlaştırıldı.

İptal edilen tam olarak ne?

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi şöyle:

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”

Anayasa Mahkemesi bu cümlede yalnızca “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Maddenin geri kalanı yerinde duruyor:

• Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan eş nafaka isteyebilir.
• Bunun için kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir.
• Nafaka, ödeyecek tarafın mali gücüne göre belirlenir.
• Nafaka ödeyecek tarafın kusuru aranmaz.

Yani yoksulluk nafakası kurumu devam ediyor. İştirak nafakası (çocuk için ödenen nafaka) ise bu kararın konusu değil.

Anayasa Mahkemesi neden iptal etti?

Kararın gerekçesinden öne çıkan noktalar:

• Kural, nafakanın süresi konusunda hâkime takdir yetkisi tanımıyor. Evliliğin ne kadar sürdüğü, nafaka alacaklısının yaşı, eğitimi, sağlık durumu ve kendi geçimini sağlayabilme imkânı süre belirlenirken dikkate alınamıyor.
• Nafakanın hiçbir ölçüt aranmadan süresiz öngörülmesi, kusuru olmasa bile nafaka borçlusu için ağır bir külfet oluşturuyor. Kişinin evlilik bittikten sonra ömür boyu bu yükümlülüğe bağlı kalması, devletin gözetmesi gereken dengeyi bozuyor.
• Mahkeme bunu yaparken nafakayı sınırlamanın da sınırsız bırakmanın da tek doğru yol olmadığını kabul ediyor. Kararda, uygun durumlarda nafakanın ömür boyu sürebileceği hâllerin de öngörülebileceği, ama bunun ölçütlerinin kanunda açıkça yazılması gerektiği belirtiliyor.

Mahkeme kuralı Anayasa’nın 2. (hukuk devleti), 5. (devletin temel amaçları) ve 17. (kişinin maddi ve manevi varlığı) maddelerine aykırı buldu.

Neden 9 ay sonra yürürlüğe giriyor?

İptal hemen yürürlüğe girseydi, 175. maddede nafakanın süresine dair hiçbir hüküm kalmayacaktı. Mahkeme bu durumun hukuki boşluk yaratacağını ve kamu yararını zedeleyeceğini belirterek dokuz aylık süre verdi. Bu süre içinde Meclis’in yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.

13. Yargı Paketi’nde nafaka düzenlemesinin yer alacağı Adalet Bakanlığı tarafından dile getirildi. Ancak bu yazının yazıldığı tarihte paket TBMM’ye sunulmuş değildi. Yeni sistemin süre sınırını, hangi kriterlere bakılacağını ve mevcut nafakalara nasıl uygulanacağını kanun metni belirleyecek. Önceki yargı paketlerinin neler getirdiğini 12. Yargı Paketi yazımızda anlattık.

Mevcut nafakalar ne olacak?

Bu sorunun bugünkü cevabı şu:

• Kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları geriye yürümez. Karar, yürürlüğe girdiği tarihten sonrası için sonuç doğurur.
• 30 Haziran 2027’ye kadar mahkemeler 175. maddeyi mevcut hâliyle, yani “süresiz” ifadesiyle uygulamaya devam ediyor.
• Yürürlük tarihinden sonra mevcut nafakaların nasıl değerlendirileceği, Meclis’in çıkaracağı kanunda bir geçiş hükmü olup olmayacağına bağlı. Bu konuda kesin bir şey söylemek için henüz erken.

Nafakayı bugün değiştirmenin yolu zaten var

Kararı beklemeden kullanılabilecek bir yol da var. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi bugün de yürürlükte:

Örneğin nafaka alan eşin düzenli bir işe girmesi, yoksulluğun sona erdiği iddiasıyla nafakanın kaldırılması davasında ileri sürülebilir. Bu davalar aile mahkemesinde görülüyor ve her dosya somut durumuna göre değerlendiriliyor.

Nafaka ödemeyi kesersem ne olur?

Kesmeyin. “Süresiz nafaka kaldırıldı” haberlerine güvenip ödemeyi durdurmak ciddi sonuçlar doğurabilir. Mahkeme kararı yürürlükte olduğu sürece:

• Birikmiş nafaka için icra takibi başlatılabilir ve maaşa haciz konulabilir. Nafaka alacağında maaş haczinin sınırları farklı. Bu konuyu maaş haczi yazımızda anlattık.
• İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Borç ödenirse borçlu tahliye edilir.
• Borçlu nafakanın kaldırılması ya da azaltılması için dava açmışsa, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonucuna bırakılabilir.

Yani doğru yol ödemeyi kesmek değil, gerekçesi varsa nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmak. İcra takibine karşı yapılabilecekler için ödeme emrine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Süresiz nafaka kalktı mı?
“Süresiz olarak” ibaresi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Ancak iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut kural uygulanıyor.

Süresiz nafaka ne zaman yürürlüğe girecek?
İptal kararı 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve 9 ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.

Yoksulluk nafakası tamamen kaldırıldı mı?
Hayır. Yalnızca nafakanın süresiz olarak istenebilmesini sağlayan ifade iptal edildi. Nafaka hakkı devam ediyor.

Ödediğim nafaka otomatik olarak kesilecek mi?
Hayır. Kesinleşmiş kararlar kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Yeni kanunun geçiş hükümleri belirleyici olacak.

Çocuk için ödenen nafaka da etkileniyor mu?
Hayır. Karar yalnızca eşler arasındaki yoksulluk nafakasıyla ilgili.

Nafakayı şimdi kaldırtabilir miyim?
TMK 176’daki şartlar varsa, örneğin alacaklının yoksulluğu ortadan kalktıysa ya da fiilen başka biriyle evliymiş gibi yaşıyorsa, aile mahkemesinde kaldırma veya azaltma davası açılabilir.

13. Yargı Paketi nafakayı düzenleyecek mi?
Adalet Bakanlığı nafaka düzenlemesinin paketin gündeminde olduğunu açıkladı. Ancak paketin metni henüz TBMM’ye sunulmadı.

Kısaca

• Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026‘da TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti.
• Karar 30 Eylül 2026‘da yayımlandı, 30 Haziran 2027‘de yürürlüğe girecek.
• Nafaka kaldırılmadı. Kaldırılan şey, süre sınırının olmaması.
• Yeni süre kurallarını Meclis belirleyecek. Mevcut kararlar kendiliğinden kalkmıyor.
• Ödemeyi kesmek icra takibi ve tazyik hapsi riski doğurur. Doğru yol TMK 176’ya göre dava açmak.

İlgili Yazılar

• 12. Yargı Paketi Resmî Gazete’de: 7589 Sayılı Kanun Neler Getirdi? IBAN Mağdurları, HAGB ve Af Sorusu

7593 Sayılı Kanun Neler Getirdi? Ebeveynleri ve Çocukları İlgilendiren 7 Değişiklik

Maaş Haczi Ne Kadar Kesilir? 2026 Hesaplama ve İtiraz

İcra Ödeme Emrine İtiraz Nasıl Yapılır? 7 Günlük Süre ve Dikkat Edilecekler

Yeni yılda değişen cezalar ve yeni kanunlar tek sayfada: Tutarların nasıl arttığını ve son düzenlemeleri Güncel Mevzuat Rehberi‘nde bulabilirsiniz.

Nafaka tartışmaları çoğunlukla eşler arasındaki yoksulluk nafakası üzerinden yürüyor, oysa çocuğun bakımı ayrı bir başlık. Çocuğuyla ilgilenmeyen ya da bakım yükümlülüğünü yerine getirmeyen ebeveynin durumunu çocuğuna bakmamanın cezası yazımızda inceledik.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: Mevzuat Bilgi Sistemi