Bilişim Suçları Şikayet Süresi: Siber Suçlarda Zaman Aşımı Sınırları

0

BEĞENDİM

0

Sosyal medya hesabının ele geçirilmesi, sisteme izinsiz girilmesi, verilerin değiştirilmesi veya çevrim içi dolandırıcılık gibi olaylarda mağdurların aklına ilk olarak başvuru süresi ve dijital kayıtların ne kadar saklandığı geliyor. Bu soruların yanıtı, olayın hangi suçu oluşturduğuna ve hangi kurum ya da hizmet sağlayıcısındaki verinin söz konusu olduğuna göre değişebilir.

Bu nedenle “bütün bilişim suçlarında şikâyet süresi altı aydır” ya da “IP kayıtları her yerde iki yıl saklanır” gibi genellemeler yanıltıcı olabilir. Olayın niteliğini savcılık değerlendirir; delillerin korunması içinse başvuruyu geciktirmemek gerekir.

Bilişim suçlarında şikâyet süresi her zaman altı ay mı?

Türk Ceza Kanunu’ndaki altı aylık şikâyet süresi, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar için geçerlidir. Süre, şikâyet hakkı olan kişinin hem fiili hem de faili öğrendiği günden itibaren işlemeye başlar. Ancak her suç şikâyete bağlı değildir; hangi suçtan söz edildiği ve ilgili maddede şikâyet şartı bulunup bulunmadığı önem taşır. TCK madde 73

TCK’nın bilişim alanındaki suçları arasında yer alan sisteme hukuka aykırı girme, sistemin işleyişini bozma veya verileri değiştirme suçları bakımından, şikâyet süresini her olay için otomatik olarak altı ay kabul etmek doğru olmaz. Eylemin başka bir suçu da oluşturup oluşturmadığı ve uygulanacak kanun maddesi, takip usulünü değiştirebilir. Bu nedenle suçun hukuki niteliği somut olay üzerinden belirlenmelidir.

Şikâyetten vazgeçmenin soruşturma veya davaya etkisi de suçun şikâyete tabi olup olmadığına bağlıdır. Şikâyete bağlı olmayan bir suçta mağdurun vazgeçmesi, tek başına kamu davasını sona erdirmez.

Dava zamanaşımı ne anlama gelir?

Dava zamanaşımı, devletin bir suç nedeniyle dava açabilmesi için kanunda belirlenen süreyi ifade eder. Bu süre, suç için öngörülen cezanın kanuni üst sınırına göre belirlenir; soruşturma sırasında bazı işlemler zamanaşımını kesebilir ve süre yeniden işlemeye başlayabilir. Bu nedenle yalnızca suçun adını veya başlangıçtaki süreyi bilerek kesin bir son tarih hesaplamak her zaman mümkün değildir. TCK madde 66 ve 67

TCK’da öngörülen ceza üst sınırına göre genel dava zamanaşımı süreleri 8, 15, 20 ve 30 yıl olarak düzenlenmiştir. Örneğin bilişim sistemine hukuka aykırı girme suçunda öngörülen ceza üst sınırı 5 yılın altında olduğundan genel süre 8 yıl grubuna girer. TCK 244’teki bazı fiillerde ise uygulanacak fıkraya ve ceza üst sınırına göre farklı süreler gündeme gelebilir. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ile bilişim sistemleri aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık iddialarında da suçun uygulanacak fıkrası ve ceza üst sınırı ayrıca değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı hesabında suçun tamamlandığı tarih, eylemin devam edip etmediği, zincirleme suç hükümleri ve zamanaşımını kesen işlemler etkili olabilir. Bu yüzden tek bir süreyi bütün olaylara uygulamak yerine, savcılık dosyasındaki suç vasfı ve işlem tarihleri dikkate alınmalıdır.

IP ve trafik kayıtları ne kadar süre saklanır?

“Log kaydı” tek tip bir kayıt değildir. Hangi verinin kastedildiği, veriyi hangi hizmet sağlayıcının tuttuğu ve hangi mevzuatın uygulandığı önemlidir. 5651 sayılı Kanun, yer sağlayıcıların trafik bilgilerini kanunda belirtilen alt ve üst sınırlar içinde, yönetmelikte belirlenen süre boyunca saklamasını öngörür. Bu düzenleme, tüm internet servis sağlayıcılarının ve platformların bütün kayıtları aynı süreyle sakladığı anlamına gelmez. 5651 sayılı Kanun, TBMM metni

Kayıtların saklanması; kayıtların her durumda mağdur tarafından doğrudan alınabileceği, soruşturma makamlarınca mutlaka elde edilebileceği veya aynı süre boyunca erişilebilir kalacağı anlamına da gelmez. Veri türü, hizmet sağlayıcının rolü ve ilgili saklama yükümlülüğü değişebilir. Bu nedenle “geçmişe dönük IP tespiti şu tarihten sonra imkânsızdır” şeklinde kesin bir çıkarım yapmak doğru değildir.

Dijital deliller nasıl korunmalı?

Şüpheli hesap, mesaj veya internet içeriği hâlâ erişilebilir durumdaysa, başvuru öncesinde delilleri korumaya çalışın. Ekran görüntülerinde tarih, saat, kullanıcı adı ve bağlantı adresinin görünmesine dikkat edin. Mesajları silmeyin; e-posta başlıkları, banka dekontları ve ilgili yazışmalar gibi kayıtların asıllarını da saklayın.

Olay bir şirketin sistemi ya da web sitesiyle ilgiliyse erişim günlükleri, sunucu kayıtları ve yedekler kısa sürede değişebileceğinden teknik kayıtların korunması için ilgili hizmet sağlayıcıya veya kurumun yetkililerine gecikmeden başvurun. Soruşturma sırasında hangi kayıtların isteneceğini savcılık değerlendirir. Ekran görüntüsü tek başına her olayda yeterli delil sayılmayabilir; kayıtların kaynağı ve bütünlüğü de önem taşıyabilir.

Siber suç duyurusu nereye yapılır?

Suç şüphesi, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına ihbar ya da şikâyet yoluyla bildirilebilir. Dilekçede olayın tarihini, kullanılan hesap veya sistemleri, karşılaşılan zararı ve varsa şüpheliye ilişkin bilgileri açıkça anlatın. Elinizdeki belgeleri ekleyin; henüz temin edemediğiniz kayıtların hangi kurum veya hizmet sağlayıcıda bulunabileceğini de belirtin.

Olayın hangi suç kapsamına girdiğini ve şikâyet şartı ya da zamanaşımı bakımından hangi sürenin uygulanacağını dosyanın özellikleri belirler. Özellikle sürenin dolmak üzere olabileceği veya önemli kayıtların silinme ihtimali bulunan durumlarda hukuki destek alınması yararlı olabilir.

Bilişim ve sosyal medya cezalarının tamamı tek sayfada: Hakaret, tehdit, hesap çalma ve internet dolandırıcılığının cezaları için Bilişim ve Sosyal Medya Cezaları Rehberi‘ne göz atın.

Kaynaklar

• 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun: Mevzuat Bilgi Sistemi